Nowe Miasto - Praga - Polski Serwis Naukowy

Ratusz nowomiejski

Dworzec Główny (Hlavní nádraží)

Rotunda św. Longina

Podział katastralny dzielnicy

Nowe Miasto (czes. Nové Město, niem. Neustadt) - dzielnica Pragi, położona na prawym brzegu Wełtawy, niegdyś samodzielny organizm miejski, obecnie główna dzielnica handlowa stolicy Czech.

Karol IV Luksemburski (ur. 14 maja 1316 w Pradze, zm. 29 listopada 1378 tamże) – syn i następca Jana Luksemburskiego oraz Elżbiety, córki króla Wacława II, siostry króla Wacława III - z dynastii Przemyślidów. Margrabia Moraw od 1334, hrabia Luksemburga 1346–1353, król rzymski od 1346, król czeski od 1347, cesarz rzymski od 1355, margrabia Brandenburgii 1373-1378. Na chrzcie otrzymał zwyczajowe u Przemyślidów imię Wacław, ale przy bierzmowaniu przyjął imię Karol.

Asanacja praska – radykalna przebudowa centralnych dzielnic Pragi na przełomie XIX i XX wieku. Była jedną z największych spośród podobnych akcji w innych europejskich miastach w tym czasie.

Mimo swej nazwy historia Nowego Miasta sięga XIV wieku - założył je w 1348 król czeski Karol IV Luksemburski na południe od Starego Miasta. Miało połączyć obwarowaną siedzibę królewską - Wyszehrad ze Starym Miastem i Hradczanami. W obrębie ówczesnych murów otaczających praskie miasta Nowe Miasto zajmowało trzecią część, natomiast od 1378 liczba mieszkańców praskich miast podwoiła się.

Defenestracja praska (łac. de fenestra - przez okno) – tak nazywane są trzy wydarzenia z historii Czech. W każdym przypadku doszło do wyrzucenia przez okno. Ten sposób uprawiania polityki nazywany jest żartobliwie more Bohemico.

Aksamitna rewolucja - to określenie wydarzeń roku 1989 w Czechosłowacji, które doprowadziły do obalenia systemu komunistycznego oraz elit sprawujących władzę, a także transformacji ustrojowej, która niedługo później nastąpiła, pozwalając Czechosłowacji wstąpić na drogę demokracji parlamentarnej.

Miasto zostało zaprojektowane w sposób wyprzedzający swoją epokę - szerokie ulice i wielkie place handlowe miały być godne swojej roli - stolicy Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. Przyczynić się do tego miała również fundacja najstarszego w tej części Europy uniwersytetu, do której doszło w tym samym roku co lokacja Nowego Miasta.

Kaplica Świętego Longina w Pradze (Rotunda sv. Longina) - kaplica praska z XII w., zlokalizowana w dzielnicy Nowe Miasto. Pierwotnie, przed założeniem Nowego Miasta, pełniła funkcję kościoła parafialnego osady Rybniček. Następnie włączona w obręb miasta. Najmniejsza z praskich rotund.

Neorenesans - nurt w architekturze XIX-wiecznego historyzmu, nawiązujący formalnie do architektury renesansowej. W krajach Europy Środkowej nawiązywano przede wszystkim do tzw. renesansu północnego.

Świetność Nowego Miasta nie trwała jednak długo - wkrótce stało się jednym z najbiedniejszych rejonów Pragi, miejscem, gdzie rodziły się radykalne ruchy społeczne i religijne. Mieszkańcy gorąco popierali husytów w okresie walk religijnych (z nowomiejskiego ratusza wyrzucono katolickich rajców podczas pierwszej defenestracji).

Uniwersytet Karola w Pradze, czes. Univerzita Karlova v Praze – uniwersytet w Pradze, założony w 1348 przez króla Czech Karola IV Luksemburskiego, najstarszy uniwersytet w Europie Środkowej.

Secesja jako kierunek w architekturze rozwijała się w latach 1899-1925, lecz zasadniczy rozkwit trwał od około 1905. W Polsce secesja przyjęła sie nieco wcześniej niż w większości krajów Europy, głównie ze względu na wpływy architektury niemieckiej, austriackiej i francuskiej. Kraje te jako pierwsze wykształciły ten styl, a Polska będąca pod ich wpływem przejęła bardzo szybko nowe trendy, szybciej niż reszta Europy. Szybciej też odeszła od tego stylu na rzecz modernizmu. Najważniejsze jednak, że nie wykształciła typowego stylu secesji, a budowle z tego okresu przypominają bardziej neobarok. Secesja była rezultatem poszukiwań wyzwolenia formy budynku z czystego naśladownictwa dawnych epok (historyzmu) i wytworzenia nowego stylu.

W 1784 Nowe Miasto straciło samodzielność i weszło, wraz z innymi historycznymi miastami, w skład zjednoczonej Pragi jako jedna z dzielnic.

Większość istniejących dzisiaj budynków pochodzi z drugiej połowy XIX wieku, kiedy władze miejskie rozpoczęły likwidację slumsów i całkowicie przebudowały dzielnicę (podobnie jak Josefov). Ze starszej zabudowy pozostała średniowieczna siatka ulic, kościoły i nieliczne, najbardziej wartościowe obiekty, a ich miejsca zajęły reprezentacyjne kamienice bogatych przedsiębiorców oraz gmachy użyteczności publicznej w różnych stylach architektonicznych (najbardziej widoczna jest secesja).

Czechy (. Na powierzchni 78 866 km² żyje ponad 10,5 mln osób, z czego 94% to Czesi. Obowiązuje czterostopniowy podział administracyjny – na 14 krajów, 204 gminy III stopnia, 384 gminy II stopnia oraz 5661 gmin I stopnia.

Język niemiecki – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich. W rzeczywistości stanowi on grupę kilku języków zachodniogermańskich, które często są określane jako języki niemieckie; standardowy język niemiecki (Standard Hochdeutsch) oparty jest na Biblii Marcina Lutra, która z kolei opiera się na języku mówionym w Górnej Saksonii i Turyngii.

Obecnie Nowe Miasto jest rzadziej odwiedzane przez turystów niż inne centralne dzielnice miasta; posiada jednak wiele interesujących miejsc oraz sprzyjających odpoczynkowi parków.

Najciekawsze miejsca i obiekty

Plac Wacława (Václavské náměstí) - który jest właściwie ulicą. Miejsce ważnych w historii Czech przełomowych momentów (m.in. aksamitnej rewolucji, z piękną secesyjną zabudową i Muzeum Narodowym.

Obecní dům - na placu Republiki - jeden z najciekawszych secesyjnych budynków Pragi.

Plac Karola (Karlovo náměstí) - były targ bydlęcy, a obecnie niewielki park miejski, obok którego znajduje się nowomiejski ratusz z XIV wieku, który od 1784 stał się siedzibą sądu oraz więzienia. Miejsce pierwszej defenestracji.

Kościół św. Cyryla i Metodego (Kostel sv. Cyrila a Metoděje) - pochodząca z XVIII wieku świątynia prawosławna była po zamordowaniu w 1942 Reinharda Heydricha miejscem ostatniej walki czeskich komandosów z gestapo i SS.

Romańska rotunda św. Longina (Rotunda sv. Longina) z XII wieku.

Muzeum Narodowe (Národní muzeum) na placu św. Wacława.

Główny dworzec kolejowy (Praha hlavní nádraží, Wilsonovo nádraží) - dzisiejszy wygląd zaprojektowany przez Josefa Fantę i otwarty w 1909 jako Franz Joseph Bahnhof (pierwszy dworzec istniał w tym miejscu od lat 70. XIX wieku). Przebudowany w stylu secesyjnym, w okresie socjalizmu sowieckiego dobudowano część współczesną. Dawne główne wejście i główna hala są obecnie najwyższą kondygnacją.

Dworzec Masaryka (Masarykovo nádraží) – najstarszy istniejący praski dworzec kolejowy zbudowany w stylu empirowo-neorenesansowym w 1845. Obecnie pojawiają się plany jego likwidacji i zmiany przeznaczenia jego zabudowań.

Tańczący dom (Tančící dům).

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Nowe Miasto (Praga)