Nowe Miasto Lubawskie - Polski Serwis Naukowy

Rynek

Bazylika pw. św.Tomasza Apostoła

Dawny kościół ewangelicki

Brama Kurzętnicka

Nowe Miasto Lubawskie (niem. Neumark in Westpreussen) – miasto i gmina w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie nowomiejskim. Położone jest między Garbem Lubawskim a Pojezierzem Iławskim, nad rzeką Drwęcą. Według danych GUS z 2008, miasto miało 11 077 mieszkańców.

Droga wojewódzka nr 538 - droga wojewódzka łącząca Radzyń Chełmiński z Rozdrożem. W Nowym Mieście Lubawskim łączy się z DK15, która zapewnia dojazd w stronę Torunia i Ostródy.
Olsztyn (niem. Allenstein ?/i, dawniej hist. pol. Holstin, łac. Holsten, prus. Alnāsteini) – największe miasto i stolica województwa warmińsko-mazurskiego, powiat grodzki Olsztyn, stolica powiatu ziemskiego olsztyńskiego, archidiecezji warmińskiej, a od 1992 r. metropolii warmińskiej i luterańskiej diecezji mazurskiej. Główny ośrodek gospodarczy, edukacyjny i kulturowy, siedziba władz i najważniejszych instytucji regionu, a także ważny węzeł kolejowy i drogowy. Według danych GUS populacja Olsztyna wynosi 176 457 (stan na 31.12.2009).

Położenie

Według danych z roku 2008 Nowe Miasto Lubawskie ma obszar 11,37 km², w tym:

użytki rolne: 62%

użytki leśne: 4%

Miasto stanowi 1,67% powierzchni powiatu.

Przemysł

Stanowi ośrodek usługowy dla regionu rolniczego z drobnym przemysłem. Mieszczą się tu zakłady przemysłu: meblarskiego (Szynaka-Meble), materiałów budowlanych (Finishparkiet, Jawor). W mieście funkcjonuje 5,3 ha podstrefy Warmińsko-Mazurskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej

Komunikacja

Przez miasto przebiega:

Drwęca (niem. Drewenz) – rzeka w północnej Polsce na Pojezierzu Mazurskim i Pojezierzu Chełmińsko-Dobrzyńskim, prawy dopływ dolnej Wisły. Długość rzeki wynosi 253 km, a powierzchnia dorzecza 5536 km². Wypływa ze wschodnich stoków Góry Dylewskiej (Czarci Jar) na wysokości 191 m n.p.m., płynie na południowy zachód i uchodzi do Wisły na wysokości 36,6 m n.p.m., a jej końcowy odcinek stanowi południowo-wschodnią granicę Torunia. Wyznacza południową granicę ziemi chełmińskiej.
Bratian – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie nowomiejskim, w gminie Nowe Miasto Lubawskie, przy ujściu rzeki Wel do Drwęcy.

droga krajowa 15 (Olsztyn)-Ostróda-Nowe Miasto Lubawskie-Toruń-Gniezno-Krotoszyn-Trzebnica-(Wrocław)

droga wojewódzka 538 Radzyń Chełmiński – Łasin – Nowe Miasto Lubawskie – Uzdowo – Rozdroże

w roku 1988 zlikwidowano linię kolejową Nowe Miasto Lubawskie – Zajączkowo Lubawskie

w roku 2000 odbył się ostatni kurs pociągu na trasie Iława – Tama Brodzka

miasto łączy z innymi większymi ośrodkami komunikacja PKS (oddziały w Iławie i Brodnicy), którą można dojechać bezpośrednio do Iławy, Brodnicy, Olsztyna, Torunia, Bydgoszczy, Elbląga, Płocka, Gdańska, Warszawy.

W planach istnieje budowa obwodnicy miasta na drodze krajowej nr 15 (Brzozie Lubawskie – Bratian)

Powstanie wielkopolskie – zbrojne wystąpienie polskich mieszkańców Wielkopolski przeciwko państwu niemieckiemu wkrótce po zakończeniu I wojny światowej. Polacy domagali się powrotu ziem zaboru pruskiego do Polski, która w tym czasie umacniała swą niepodległość.
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Historia

We wczesnym średniowieczu ziemie te zamieszkiwało bałtyjskie plemię Sasinów. Pierwsza wzmianka o nowo osadzie pochodzi z 1325 roku z kroniki Piotra z Duisburga. W 1353 roku osadzie nadano prawa miejskie chełmińskie. W XIV wieku zbudowano kościół, a Krzyżacy zbudowali dookoła miasta mury obronne. W lipcu 1410 roku niedługo po Bitwie pod Grunwaldem miasto zostało opanowane przez wojska króla Władysława Jagiełły, jednak na mocy I pokoju toruńskiego z 1411 roku powróciło jeszcze na kilkanaście lat w skład państwa zakonu krzyżackiego. W 1440 roku miasto przystąpiło do antykrzyżackiego Związku Pruskiego. W 1454 roku mieszczanie wypędzili z miasta Krzyżaków. W 1468 roku zostało przyłączone do Królestwa Polskiego, w zamian za Nidzicę. Miasto poważnie ucierpiało podczas Potopu szwedzkiego. W Zaborze pruskim od 1772 roku. W latach 1807-1815 Nowe Miasto znajdowało się granicach Księstwa Warszawskiego. W 1865 roku miejscowi Polacy powołali Towarzystwo Rolnicze przekształcone w 1893 roku w Bank Ludowy. W Polsce ponownie od 1920 roku. W II Rzeczypospolitej wchodziło w skład województwa pomorskiego ze stolicą w Toruniu. Do 1 kwietnia 1937 roku nosiło urzędową nazwę „Nowemiasto – Pomorze”. Od 3 września 1939 roku okupacja hitlerowska. 9 września, 15 października 7 grudnia Niemcy przeprowadzają egzekucje Polaków. 21 stycznia 1945 roku miasto zajmują wojska ZSRR. W 1975 zlikwidowano powiat. Od 1 stycznia 1999 roku siedziba odtworzonego powiatu.

Boleszyn – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie nowomiejskim, w gminie Grodziczno. Do roku 1932 wieś należała do powiatu brodnickiego, następnie znalazła sie w powiecie działdowskim (Dz. U. RP z 1932 Nr 3, poz. 19).
Iława (niem. Deutsch Eylau ?/i, prus. Īlawa) – miasto w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie iławskim; siedziba władz powiatu. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa olsztyńskiego. Miasto jest położone nad południowym krańcem jeziora Jeziorak (Pojezierze Iławskie) oraz nad rzeką Iławką. Iława jest również dużym ośrodkiem wypoczynkowym, sportowym i turystycznym. Znajduje się na terenie Zielonych Płuc Polski.

Zapoznaj się również z: Kalendarium historii Nowego Miasta Lubawskiego

Zabytki

Gotycka Bazylika św. Tomasza Apostoła w Nowym Mieście Lubawskim (1325-1330, po 1350)

dawny kościół ewangelicki z 1912, obecnie kino

fragmenty murów miejskich (z bramami i ruinami baszty) z okresu po 1343

ruiny klasztoru OO. Reformatów w Łąkach Bratiańskich (teren poklasztorny administracyjnie podlega miastu)

domy z XIX wieku

Ludwik Ochocki (ur. 23 lutego 1930 w Nowym Mieście Lubawskim, zm. 8 lipca 1988 w Warszawie) – polski ekonomista, wiceminister administracji, gospodarki terenowej i ochrony środowiska (1972–1981), wiceprzewodniczący Komisji Planowania przy Radzie Ministrów (1981–1988).
Warmińsko-Mazurska Specjalna Strefa Ekonomiczna to obszar 782 ha gruntów przeznaczonych pod inwestycje, zlokalizowanych na terenie województwa warmińsko-mazurskiego oraz mazowieckiego. Obejmuje 22 podstrefy: Bartoszyce, Ciechanów, Dobre Miasto, Elbląg, Iława, Iłowo-Osada, Lidzbark Warmiński, Mława, Morąg, Mrągowo, Nidzica, Nowe Miasto Lubawskie, Olecko, Olsztyn, Olsztynek, Orzysz, Ostrołęka, Ostróda, Pasłęk, Piecki, Szczytno i Wielbark.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)