Nowe dialekty mieszane - Polski Serwis Naukowy

Nazwą hasła jest: Nowe dialekty mieszane. Nie mylić z: nowszymi dialektami mieszanymi – koncepcją nazewniczą niektórych gwar polskich.

Nowe dialekty mieszane na mapie dialektów polskich według Stanisława Urbańczyka

Nowe dialekty mieszane – ogólny termin używany do nazwania nowszych gwar języka polskiego powstałych z wymieszania się dialektów przyniesionych przez osadników polskich na ziemie odzyskane po roku 1945. Z powodu odmienności językowej jaka występowała pomiędzy ludnością nowych terenów Polski, często uniemożliwiając swobodną komunikację, język ogólny zastępował gwary regionalne wyjątkowo szybko. W rezultacie na terenach tych występuje obecnie właściwie tylko język literacki z niewielkimi naleciałościami regionalnymi, o charakterystyce zależnej od pierwotnej gwary przeniesionej przez nowe grupy ludności. Dzisiaj dialekty mieszane obejmują większy obszar niż wskazują na to mapy dialektologiczne i pojawiają się na terenach, na których używa się innych polskich gwar, np. warmińskiej i mazurskiej.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Pomorze Zachodnie (pol.Pomorze Nadodrzańskie, kasz. Zôpadnô Pòmòrskô, niem. Pommern) - kraina historyczno-geograficzna nad dolną Odrą i mniejszymi rzekami uchodzącymi do Zatoki Pomorskiej, między Reknicą a Łebą. Na zachodzie przechodzi w Meklemburgię i Brandenburgię, na południu w ziemię lubuską oraz Wielkopolskę (Krajnę), a na wschodzie w Pomorze Gdańskie.

Dialekty mieszane tworzyły:

gwary przyniesione przez ludność wcześniej zamieszkującą kresy – północnokresowe (Litwa, Białoruś) i południowokresowe (Ukraina)

gwary ludności zamieszkującej wcześniej Polskę – mazowieckie, małopolskie, wielkopolskie

szczątki polskich gwar, które pozostały na ziemiach odzyskanych mimo wpływów języka niemieckiego

Polska mowa ponownie pojawiła się:

Dialekt dolnopruski (niem.: Niederpreußisch) to dialekt języka dolnoniemieckiego używany głównie na terenie Prus Wschodnich do roku 1945. Wypierał język pruski, czym doprowadził do jego ostatecznego zaniku w XVII wieku. Dzięki dość długiemu występowaniu tych dwóch etnolektów jednocześnie, dolnopruski wzbogacił się o wiele słów pochodzenia bałtyckiego. Przez niektórych językoznawców język Plautdietsch uznawany jest za jego odmianę, co oznaczałoby, że dialekt dolnopruski jest wciąż żywy.

Dialekt (gr. διάλεκτος dialektos – "rozmowa, sposób mówienia") – regionalna odmiana języka, odznaczająca się swoistymi cechami fonetycznymi, leksykalnymi itp. Każdy posiada pewną liczbę wyrazów nie znanych innym odmianom, różnice leksykalnie mogą wynikać z odmiennych warunków przyrodniczych i kulturowych.

na Pomorzu Zachodnim zastępując gwarę zachodniopomorską języka dolnoniemieckiego

na Dolnym Śląsku zastępując dialekt śląski języka niemieckiego

na terenie byłych Prus Wschodnich zastępując dialekt dolnopruski języka dolnoniemieckiego

Przypisy

.gwarypolskie.uw.edu.pl