Nowiny Szląskie - Polski Serwis Naukowy

Nowiny Szląskie – luterański tygodnik polskojęzyczny (drukowany frakturą) o tematyce religijnej i społecznej, przeznaczony zgodnie z podtytułem "dla ludu ewangelickiego", wydawany w latach 1884-1888. Pierwszy numer pisma ukazał się we Wrocławiu 19 stycznia 1884 r. w drukarni T. Schatzky'ego przy Wallstrasse 14B (ob. ul. Włodkowica). Tygodnik wychodził w każdą sobotę i kosztował 80 fenigów kwartalnie. Funkcję redaktora odpowiedzialnego i nakładcy pełnił Jerzy Badura, pastor w Międzyborzu, a następnie K. Baum i S. Grygier, "księgarz we Wołowie". Od roku 1887 pismo ukazywało się pod tytułem "Nowiny" w Ełku, dokąd je przeniesiono z powodu wzrostu liczby czytelników z Warmii i Mazur, a także ze względu na nieprzychylność wrocławskiej administracji dla polskiej prasy na Śląsku (np. kary pieniężne za używanie j. polskiego). Pomysłodawcą i mecenasem gazety był Alfons Parczewski, prawnik i działacz społeczny. Z pismem współpracował też Antoni Baderski, asystent w Bibliotece Uniwersyteckiej we Wrocławiu.

Warmia lub Warmija (pruskie Wormjan – czerwona ziemia, warm. Warńija, mazur. Warmzia, łac. Varmia, Warmia, niem. Ermland lub Ermeland) – kraina historyczna w obecnym województwie warmińsko-mazurskim. Nazwę wzięła od pruskiego plemienia Warmów. Barwy historycznej Warmii to czerwień i biel. Powierzchnia Warmii wynosi 4249 km².

Ełk (dawniej Łek, niem. Lyck, lit. Lukas, ros. Лыкъ) – miasto i gmina w województwie warmińsko-mazurskim. Miasto jest stolicą Mazur i od 1 stycznia 1999 roku jest stolicą powiatu ełckiego.

"NS" zamieszczały kazania ewangelickie, powiastki umoralniające dla ludu, artykuły na temat dziejów reformacji, wspomnienia o wybitnych pastorach, sylwetki biograficzne, poezję okolicznościową, wiadomości kulturalne i gospodarcze, ogłoszenia i apele. Społeczno-informacyjna część tygodnika składała się z kilku stałych działów i rubryk: "Co słychać na świecie", "Z kościoła i o kościele", "Wiadomości z Szląska i okolicy", "Z książek i o książkach", "Ceny targowe", "Notatki przyrodnicze", "Korespondencje", "Zagadki". Zachowując charakter lojalistyczny, gazeta wspierała działalność polskich ewangelików, integrowała polskojęzyczną mniejszość pruskiego Śląska, odgrywała rolę oświatową i wychowawczą wobec śląskiego ludu, postulowała wprowadzenie j. polskiego do szkół.

Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu mieści się w trzech budynkach: zbiory ogólne i podstawowe agendy udostępniania – w budynku przy ul. K. Szajnochy 7/9, zbiory specjalne i ich czytelnie - w budynku przy ul. Św. Jadwigi 3/4 , oddziały opracowania zbiorów, sekcja komputerowa z serwerownią, dyrekcja i administracja oraz - dostępne dla szerokiej publiczności - sale wystawowe – w budynku przy ul. K. Szajnochy 10. Jako jedna z 17 w kraju otrzymuje egzemplarz obowiązkowy.

Międzybórz (także Międzybórz Sycowski, niem. Neumittelwalde, przed 1886 Medzibor) to miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie oleśnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Międzybórz. Według danych z 31 grudnia 2004 miasto miało 2343 mieszkańców.

Przypisy

W. Nawrocki twierdzi, że przeniesiono je na Mazury w 1891 r.
W 1896 r. na finansowe wsparcie "NS" i innych polskojęzycznych gazet na Śląsku wykorzystano legat generała Aleksandrowicza z Petersburga.

Źródła

R. Ergetowski, Nowiny Szląskie. Wrocławski tygodnik z lat 1884-1886, "Kwartalnik Opolski" 1955 nr 2.

W. Nawrocki, Trwanie i powrót. Szkice o literaturze Ziem Zachodnich, Poznań 1969, s. 65-66.