Nowosielce - powiat sanocki - Polski Serwis Naukowy

Nowosielce (dawn. Nowosielce-Gniewosz) – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Zarszyn.

W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa krośnieńskiego.

Historia

Najstarszy dokument dotyczący Nowosielec związany jest z Jaćmierzem i pochodzi z 6 listopada 1390 roku. W dokumencie tym Król Władysław Jagiełło nadaje Fryderykowi Mysnarowi wieś Jaćmierz i zawiera on m.in. stwierdzenie, ze granice Jaćmierza opierają się na drodze prowadzącej z tej miejscowości do wsi Nowosielce.

Apostolska Administracja Łemkowszczyzny - samodzielna łemkowska jednostka jurysdykcyjna cerkwi greckokatolickiej w Polsce, istniejąca w latach 1934-1947.
Edward Pisula ps. "Tama" (ur. 9 października 1898 w Nowosielcach Gniewosz, zm. 14 lipca 1945 w więzieniu na Pradze w Warszawie) – podpułkownik kawalerii Wojska Polskiego, szef Kedywu Okręgu Tarnopolskiego Armii Krajowej.

Inny dokument z 1426 roku mówi o zmianie lokacji Nowosielec z prawa ruskiego na magdeburskie. Wsią zarządzał sołtys, stąd wiemy, ze była ona wsią Królewską.

W 1624 roku Nowosielce zostały zniszczone podczas najazdu Tatarów. Nieliczni ocaleni mieszkańcy z czasem odbudowali swoje zagrody na zalesionych wzgórzach od strony Strachociny i Kostarowiec. Znacząca rozbudowa i powrót ożywienia Nowosielec, datują się około roku 1660 za czasów panowania Króla Jana Kazimierza, kiedy tu osiedlono jeńców Kozackich. Od roku 1885 dla odróżnienia od innych miejscowości o tej samej nazwie, których jest w Polsce kilkanaście przy okazji budowy kolei podkarpackiej, zmieniono nazwę wsi na Nowosielce-Gniewosz, od rodziny Gniewoszów, w piątym pokoleniu właścicieli obszaru dworskiego w tej wsi, rodziny bardzo zasłużonej Polsce i byłemu Krajowi Koronnemu-Galicji. Od końca XVIII wieku dobra ziemskie w Nowosielcach należały do rodziny Gniewoszów; najpierw do Stanisława Gniewosza, następnie jego syna Piotra Gniewosza (1756-1811), żonatego z Joanną z Borkowskich, a potem do najstarszego syna tych ostatnich, Wiktora Gniewosza (1792-1840), żonatego z Łucją z Ostaszewskich (1802-1894), która była córką Sebastiana Ostaszewskiego. Kolejnym właścicielem był syn Wiktora i Łucji, Feliks Gniewosz (1836-1901), a po Feliksie Gniewoszu jego syn, Wiktor Gniewosz. Od 1921 roku do końca II wojny światowej Nowosielce należały do Heleny Gniewoszówny.

Grzegorz Motyka (ur. 1967) – polski historyk specjalizujący się w tematyce ukraińskiej. Profesor Akademii Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku.
Skrobów - obóz NKWD dla AK - miejsce rozwiązania - zdradzieckiego rozbrojenia przez Sowietów 27 Dywizji Piechoty AK , która wcześniej po ciężkich walkach wyzwoliła okolice Lubartowa od Niemców.

W okresie międzywojennym miały ok. 290 domów i wg spisu ludności z 1922 roku liczyły 1641 mieszkańców narodowości mieszanej, polskiej i ruskiej. Mieszkało tu także 9 rodzin żydowskich, liczących 50 osób, z czego jedna rodzina trudniła się rolnictwem a pozostałe handlem i krawiectwem. Ludność katolicka wsi trudniła się głównie rolnictwem i w niewielkim stopniu rzemiosłem- przeważnie kołodzieje i szewcy. Część mieszkańców pracowała w fabrykach i warsztatach w Sanoku oraz przy robotach kolejowych na trasie Zagórz-Sanok-Nowosielce-Zarszyn.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).
Nowy Sącz – miasto powiatowe i na prawach powiatu grodzkiego, w województwie małopolskim. Przed reformą administracyjną w 1998 r. stolica województwa nowosądeckiego. W latach 1973-1977 miasto było siedzibą gminy wiejskiej Nowy Sącz. Trzecie co do liczby mieszkańców i piąte co do powierzchni miasto w województwie małopolskim. Liczba ludności: 84 556 (GUS, grudzień 2009). Ważny węzeł komunikacyjny, główny ośrodek turystyczny ziemi sądeckiej. Jedno z najstarszych miast w Małopolsce – lokowane 8 listopada 1292 r.

W nocy z 29 grudnia / 30 grudnia 1945 w trakcie napadu nacjonalistów ukraińskich z UPA na Nowosielce zostaje spalonych 152 domy oraz zamordowanych 17 Polaków. Sygnałem do napadu na wieś było wysadzenie pobliskiej stacji kolejowej. Tablica upamiętniająca to wydarzenie wraz z nazwiskami osób pomordowanych znajduje się w nowosielskim kościele.

2 Czechosłowacka Samodzielna Brygada Desantowa (czes. 2 československá samostatná paradesantní brigáda) – czechosłowacka jednostka wojskowa u boku Armii Czerwonej podczas II wojny światowej
Jasło – miasto powiatowe w południowo-wschodniej części Polski, w województwie podkarpackim (od 1999), w obrębie Dołów Jasielsko-Sanockich. Znajduje się ono na wysokości od 225 do 380 m n.p.m. na przecięciu rzek Wisłoki, Ropy oraz Jasiołki.

Zwiazani z Nowosielcami

Pomnik 2. Czechosłowackiej Samodzielnej Brygady Spadochronowej w Nowosielcach. Żołnierze tej jednostki brali udział w walkach w powiecie sanockim oraz operacji dukielskiej latem 1944

ks. Stepan Menciński , członek kapituły AAŁ, której ordynariuszem był Ołeksander Małynowśki

Ppłk Edward Pisula "Tama" ur.1898, oficer zawodowy kawalerii odznaczony orderem Virtuti Militari za wojnę polsko-bolszewicką w szeregach 8 Pułku Ułanów, w kampanii wrześniowej zastępca dowódcy 23 Pułku Ułanów, szef KEDYW-u Okręgu Tarnopol, dowódca 3 Pułku Ułanów (LWP), więzień obozu NKWD w Skrobowie zmarł w więzieniu na Pradze 12 lipca 1945 w wyniku nieludzkiego śledztwa. Nie jest znane miejsce pochówku.

Jan Tadeusz Stanisławski, jego matka Maria Pisula, siostra Edwarda urodziła się w Nowosielcach w 1916.

Stanisław Bieleń - dr habilitowany nauk humanistycznych w zakresie nauk o polityce, specjalność: stosunki międzynarodowe

Marek Wawrzyński - polski poeta współczesny

Droga krajowa nr 28 – droga krajowa w południowej Polsce, przebiegająca przez województwa: małopolskie oraz podkarpackie. Nazywana jest trasą karpacką (niem. Tatraer Reichsstraße)
Województwo krośnieńskie – jednostka podziału administracyjnego istniejąca w latach 1975 – 1998. Położone w południowo-wschodniej części Polski, przy granicy ze Słowacją i Ukrainą. Graniczyło od zachodu z województwem nowosądeckim i tarnowskim, a od północy z rzeszowskim i przemyskim. Siedzibą władz województwa było Krosno.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)