Nowy Testament w przekładzie na gwarę górali Skalnego Podhala

Nowy Testament w przekładzie na gwarę górali Skalnego Podhala - polska praca studyjna będąca adaptacją Nowego Testamentu na gwarę podhalańską. W 2002 ukazały się Ewangelie, w 2004 Dzieje Apostolskie, Listy i Apokalipsa, zaś w 2005 całość wydania.

Autorką adaptacji (na podstawie polskiej Biblii Tysiąclecia) była Maria Matejowa Torbiarz, naczelnik wydziału kultury w Urzędzie Miasta Zakopane. Ponieważ górale z różnych regionów (np. Nowego Targu czy Kościeliska) mówią inaczej, autorka wybrała gwarę Skalnego Podhala, czyli m.in. Zakopanego. Różni się ona jednak od gwary, którą górale posługują się na użytek turystów.

Mirosław Drozdek, SAC (ur. 14 sierpnia 1942 w Zakrzewie, zm. 25 maja 2007 w Zakopanem) – ksiądz katolicki, pallotyn, kustosz Sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej w Zakopanem. Był przyjacielem Jana Pawła II. Współpracował z Radiem Maryja. W latach 1979-2006 był kapelanem NSZZ "Solidarność" w Zakopanem.

Lekcjonarz – księga liturgiczna używana w Kościele katolickim. Zawiera czytania biblijne na poszczególne dni roku liturgicznego. Lekcjonarz jako osobną księgę liturgiczną wprowadzono po Soborze Watykańskim II. Przedtem czytania umieszczone były razem z innymi tekstami liturgicznymi w Mszale.

Wraz ze wszystkimi księgami Nowego Testamentu przetłumaczono lekcjonarz, którzy używany jest w niektórych parafiach na Podhalu. Promotorem wydania był proboszcz Parafii Matki Bożej Fatimskiej na Krzeptówkach w Zakopanem, ks. Mirosław Drozdek. Wydawcą przekładu było Pallotinum.

Ks. Władysław Zązel, kapelan Zarządu Głównego Związku Podhalan następująco skomentował wydanie przekładu:

Internet Archive - instytucja znajdująca się na przedmieściach San Francisco (Kalifornia, Stany Zjednoczone), która zajmuje się gromadzeniem i udostępnianiem archiwum rozmaitych zasobów multimedialnych.

Kościelisko – wieś podhalańska w Polsce położona w Rowie Podtatrzańskim, w województwie małopolskim, w powiecie tatrzańskim, siedziba gminy Kościelisko.

Nie znać Ewangelije, to tak, jak nie znać Pana Jezusa. Jak to dobrze, że górale bedom mogli jom cytać w mowie swoik ojców.

Rada Języka Polskiego poddała przekład na gwarę góralską - podobnie jak inne adaptacje na regionalne odmiany języka - zdecydowanej krytyce.. W komunikacie zwrócono uwagę na nieprawidłowe użycie określenia "przekład", które zgodnie z zaleceniami Soboru Watykańskiego II przysługuje tylko przekładom z języków oryginalnych. Według RJP:

Zakopane – miasto i gmina w województwie małopolskim, siedziba powiatu tatrzańskiego. W latach 1977–1994 miejscowość była siedzibą gminy Tatrzańskiej. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa nowosądeckiego.

Władysław Zązel (ur. 25 czerwca 1942 w Dębnie Podhalańskim) – polski prezbiter katolicki, prałat, kanonik, kapelan Związku Podhalan, członek Zespołu Apostolstwa Trzeźwości przy Konferencji Episkopatu Polski i diecezjalny duszpasterz trzeźwości w diecezji bielsko-żywieckiej.

[...] Rażą niestosowne i anachroniczne gwarowe ekwiwalenty realiów i wyrażeń biblijnych. [...] Próby idące w kierunku oddania Pisma Świętego w języku lokalnym lub środowiskowym niosą niebezpieczeństwo swego rodzaju „prywatyzacji” tego, co powszechne i wypracowane w drodze długiej tradycji przekładowej i egzegetycznej.

Kontrowersje wzbudziło także stosowanie gwary góralskiej w trakcie liturgii w kościołach na terenie Podhala.

Rada Języka Polskiego – 36-osobowa komisja specjalistów powołana 9 września 1996 roku jako Komisja przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk. Od maja 2000 roku działa na mocy Ustawy o języku polskim z dnia 7 października 1999 roku. Rada Języka Polskiego jest instytucją opiniodawczo-doradczą w sprawach używania języka polskiego. Jej pierwszym przewodniczącym był prof. dr hab. Walery Pisarek (który obecnie pełni funkcję honorowego przewodniczącego), a od maja 2000 roku stanowisko to objął prof. dr hab. Andrzej Markowski. Wiceprzewodniczący Rady to prof. dr hab. Jerzy Bralczyk i prof. dr hab. Julian Kornhauser. Funkcję sekretarza sprawuje dr Katarzyna Kłosińska. Członkami Rady są zarówno specjaliści z zakresu językoznawstwa, jak i dziedzin wiedzy niezwiązanych z lingwistyką (prawo, medycyna, informatyka, fizyka, itd.).

Gwara podhalańska – jedna z gwar dialektu małopolskiego, występująca na terenie Podhala. Spośród wszystkich gwar małopolskich najbardziej znana i najlepiej zachowana po dzień dzisiejszy. Posiada ona wiele cech wspólnych z innymi gwarami południowej Małopolski, np. z gwarą żywiecką czy sądecką. Najbardziej zbliżone do niej są sąsiednie gwary spiska i orawska.

Przypisy

Na podstawie informacji wydawcy
↑ Komunikat Rady Języka Polskiego: Uwagi o współczesnych przekładach Biblii na język polski
Marta Dvořák, W gwarze sercu bliższe, Gazeta Wyborcza. Kraków, 2005-01-03

Linki zewnętrzne

Informacja o przekładzie na stronach wydawnictwa (Internet Archive)

Marta Dvořák, Nowy Testament po Góralsku. Gazeta Wyborcza, 2005-02-07