Numidia - Polski Serwis Naukowy

Mapa Numidii

Afryka Północna za rzymskiego panowania; niem. atlas hist., 1879

Numidia – historyczne państwo Berberów w północnej Afryce. Obejmowało terytoria na zachód od Kartaginy, i na wschód od Oranu. Później prowincja rzymska, oraz prowincja kościelna ze stolicą w Milewe.

V jest dwudziestą drugą literą alfabetu łacińskiego. W języku polskim używana w zapożyczeniach z innych języków, a także jako symbol lub skrót oraz w tak nietypowych zastosowaniach jak tablice rejestracyjne pojazdów.

Kartagina Nowe Miasto (łac. Karthago, późn. Carthago, fenickie Kart Hadaszt – QRT HDŠT, arab. قرطاج = Kartadż lub hebr. קרת חדשת) – starożytne miasto-państwo w północnej Afryce na wybrzeżu Morza Śródziemnego w pobliżu dzisiejszego Tunisu, założone w IX w. p.n.e. przez Fenicjan z Tyru. Bardzo ważny ośrodek handlowy.

Numidia pojawia się po raz pierwszy na kartach historii pod koniec III wieku p.n.e. Podzielona była wówczas na dwa plemienne królestwa: wschodnie i zachodnie. W 206 p.n.e. władca zachodniej Numidii Masynissa poparł Rzym podczas II wojny punickiej. Dzięki przymierzu z Rzymianami dokonał podboju wschodniej Numidii. W 118 p.n.e. Micypsa dokonał podziału królestwa na trzy części. Dążący do skupienia władzy w swoich rękach Jugurta doprowadził do wojny z Rzymem (wojna jugurtyńska). Po przegranej przez Jugurtę wojnie Rzymianie oddali Numidię w lenno Mauretanii. Podczas wojny domowej w Rzymie król Juba I poparł Pompejusza. Po zwycięstwie Juliusza Cezara Numidia stała się na krótko rzymską prowincją Africa Nova.

Donatyzm – rygorystyczny ruch religijny, który w IV w. i V w. doprowadził do założenia Kościoła chrześcijańskiego w Afryce (w odłączeniu od wspólnoty Kościoła Kartaginy, będącego w jurysdykcji Kościoła Rzymu). Termin ten pochodzi od Donata, biskupa Kartaginy.

Masynissa, Masinissa lub Massinissa (ok.238 p.n.e. — ok. 148 p.n.e.) — król Numidów Wschodnich (tj. Massyliów), których państwo obejmowało wschodnią część Algierii i zachodnią połać Tunezji. Stolicą było miasto Cyrta.

W 30 p.n.e. Oktawian August przywrócił Numidii niezależność. W 25 p.n.e. Juba II otrzymał od Rzymian tron Mauretanii, zaś Numidia została ponownie prowincją rzymską.

Po edykcie Konstantyna (313 r.) Numidia była prowincją kościelną, której centrum było Milewe. W IV w. jej biskupem był Optat z Milewe, który zmagał się z kościołem donatystów. Na przełomie IV/V wieku, w pobliskiej Hipponie biskupem był św. Augustyn. W Numidii było w tym czasie ponad sześćdziesięciu biskupów. Zgromadzili się oni na synodzie w Milewe w 416 r. , który poświęcony był kontrowersji pelagiańskiej.

Pod terminem starożytny Rzym rozumie się zazwyczaj państwo stworzone przez mieszkańców miasta Rzym, leżącego w Italii nad rzeką Tyber. Historia starożytnego Rzymu zaczyna się wraz z założeniem miasta w 753 roku p.n.e., a kończy obaleniem cesarza Romulusa Augustulusa w 476 roku n.e.

Aureliusz Augustyn z Hippony, łac. Aurelius Augustinus, w Kościele katolickim i prawosławnym znany jako święty Augustyn, scs. Błażennyj Awgustin, jepiskop Ipponijskij (ur. 13 listopada 354 w Tagaście, zm. 28 sierpnia 430 w Hipponie) – filozof, teolog, organizator życia kościelnego, święty Kościoła katolickiego, jeden z Ojców i doktorów Kościoła, znany jako doctor gratiae (doktor łaski), pisarz i święty prawosławny. Wielu protestantów uważa go również za duchowego przodka protestantyzmu, jako że jego pisma miały duży wpływ na nauki Lutra i Kalwina.

Królowie zachodniej Numidii

Syphax 215 p.n.e. - 202 p.n.e.

Vermina 202 p.n.e. - ?

Archobarzane ?

Królowie wschodniej Numidii

Zelalsen ?

Gajja ?-207 p.n.e.

Ozalces 207 p.n.e. - 206 p.n.e.

Capussa 206 p.n.e.

Lacumazes 206 p.n.e.

Masynissa 206 p.n.e. - 202 p.n.e.

Królowie zjednoczonej Numidii

Masynissa 202 p.n.e. - 148 p.n.e.

Gulussa 148 p.n.e. - 140 p.n.e.

Mastanabal 148 p.n.e. - 140 p.n.e.

Micypsa 148 p.n.e. - 118 p.n.e.

Hiempsal I 118 p.n.e. - 116 p.n.e.

Adherbal 118 p.n.e. - 112 p.n.e.

Jugurta 118 p.n.e. - 106 p.n.e.

Gauda 106 p.n.e. - 88 p.n.e.

Hiempsal II 88 p.n.e. - 60 p.n.e.

Juba I 60 p.n.e. - 46 p.n.e.

prowincja rzymska 46 p.n.e. - 30 p.n.e.

Juba II 30 p.n.e. - 25 p.n.e.

prowincja rzymska od 25 p.n.e.

Numidyjscy królowie Mauretanii

Juba II 25 p.n.e. - 23 n.e.

Ptolemeusz z Mauretanii 23 n.e. - 40 n.e.

Prowincja rzymska od 40

Zobacz też

Milewe

Hippona

Ruspe