Nuon Chea - Polski Serwis Naukowy

Nuon Chea (2011)

Nuon Chea (ur. 7 lipca 1926 r. w wiosce Voat Kor, w prowincji Battambang w Kambodży) – oryginalne imię i nazwisko: Lau Ben Kon. Główny ideolog komunistycznego reżimu Czerwonych Khmerów, podczas którego w latach 1975-1979 zginęło ok. dwóch milionów ludzi.

Urodził się w zamożnej chińsko-kambodżańskiej rodzinie. W latach 40. studiował w Thammasat University w Bangkoku i dorywczo pracował dla Tajlandzkiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Po okresie edukacji w sąsiedniej Tajlandii, w 1950 r. powrócił do Kambodży, aby podjąć tam walkę z francuskimi kolonistami o jej niepodległość. Swoją karierę polityczną zaczynał w Komunistycznej Partii Syjamu w Bangkoku. We wrześniu 1960 r. został wybrany zastępcą sekretarza generalnego działającej w podziemiu Komunistycznej Partii Kambodży. W "Demokratycznej Kampuczy" powszechnie znany był jako Brat Numer Dwa. W odróżnieniu od większości przywódców Czerwonych Khmerów nie studiował w Paryżu.

Pacific Affairs - kanadyjskie czasopismo naukowe poświęcone stosunkom międzynarodowym i szeroko rozumianej polityce na obszarze Azji i Pacyfiku. Ukazuje się od 1927 roku, obecnie jako kwartalnik. Każdy numer zawiera średnio cztery artykuły naukowe i ok. 50 recenzji książek. Redaktorem naczelnym jest Timothy Cheek, wydawcą Uniwersytet Kolumbii Brytyjskiej w Vancouver, zaś w skład Rady Programowej wchodzą badacze z uniwersytetów z całego świata.

Muzeum Ludobójstwa Tuol Sleng – muzeum w Phnom Penh, stolicy Kambodży. Miejsce to jest dawną szkołą średnią zamienioną w niesławne Więzienie Bezpieczeństwa 21 (S-21) przez reżim Czerwonych Khmerów od momentu objęcia władzy w 1975 aż do jego upadku w roku 1979. Tuol Sleng w języku khmerskim [tuəl slaeŋ] oznacza "Wzgórze Zatrutych Drzew" lub "Wzgórze Strychniny".

29 grudnia 1998 r., po śmierci Pol Pota i w następstwie umowy z rządem, Chea poddał się jako jeden z ostatnich stawiających opór Czerwonych Khmerów. Na konferencji prasowej w szczególnej formie wyrażał żal z powodu cierpień Kambodżan - "wyrażam żal z powodu śmierci nie tylko ludzi, ale i zwierząt, które zginęły podczas wojny". W wywiadach stwierdzał m.in. "zajmowałem się edukacją, a nie bezpieczeństwem", "skąd wiecie, że te wszystkie czaszki pochodzą z okresu rządów Czerwonych Khmerów", "to niższa kadra mordowała; tak na przykład wszyscy moi młodsi bracia i kuzyni zostali zmasakrowani", "ktoś widział mnie mordującego ludzi? to będzie trudne do udowodnienia". Premier Hun Sen, który sam był oficerem Czerwonych Khmerów, ale zdezerterował pod koniec ich panowania, uznał że pojednanie narodowe jest ważniejsze niż osądzenie zbrodniarzy i zgodził się aby odstąpić od postawienia Chea w stan oskarżenia. Decyzja spotkała się z potępieniem ze strony opinii międzynarodowej i części społeczeństwa.

Organizacja Narodów Zjednoczonych (ang. United Nations, UN, fr. Organisation des Nations Unies, hiszp. Organización de las Naciones Unidas, ros. Организация Объединенных Наций /Organizacyja Objedinionnych Nacyj/, arab. الأمم المتحدة /al-Umam al-Muttahida/, chiń. 联合国 /Lianheguo/), ONZ – uniwersalna organizacja międzynarodowa, z siedzibą w Nowym Jorku, powstała 24 października 1945 r. w wyniku wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych. ONZ jest następczynią Ligi Narodów.

Pola śmierci – miejsca kaźni w Kambodży, gdzie masowo zabijano i grzebano ofiary reżimu podczas komunistycznych rządów Czerwonych Khmerów. Ludobójcze praktyki trwały od 1974 do 1979 r. kiedy to Demokratyczną Kampuczę, bo tak nazywało się wtedy to państwo, najechał komunistyczny Wietnam i obalił Khmerów. Liczbę ofiar ocenia się na 1,7 do 2,3 mln, z ok. 7 mln mieszkańców kraju ogółem (tj. 25 - 35 %).

W lipcu 2006, po ośmiu latach negocjacji ONZ z rządem, rozpoczął działalność mieszany, krajowo-międzynarodowy trybunał dla osądzenia zbrodni Czerwonych Khmerów. W wyniku jego ustaleń, niemal 30 lat po upadku reżimu, postawiono zarzuty pierwszemu z przywódców. Komendant więzienia w Tuol Sleng, znany jako towarzysz Duch, przyznał, że w jego katowni zamęczono niemal 20 tysięcy ludzi. W wywiadzie udzielonym w 1999 roku stwierdził, że pozostali przywódcy Czerwonych Khmerów doskonale wiedzieli, co się dzieje w więzieniu. Na pierwszym miejscu wymienił Pol Pota, a zaraz po nim Nuona Chea.

Kambodża, Królestwo Kambodży (kambodżański trl. Kâmpǔchéa, Preăhréachéanachâkr Kâmpǔchéa) w latach 1976–1989 Kampucza – państwo w południowo-wschodniej Azji, na Półwyspie Indochińskim, nad Zatoką Tajlandzką. Graniczy od zachodu i północy z Tajlandią (długość granicy – 803 km), od północy z Laosem (541 km), a od wschodu z Wietnamem (930 km).

Czerwoni Khmerzy ( Czerwoni Khmerzy rządzili Kambodżą w latach 1975-1979. Jej oficjalną nazwą była Komunistyczna Partia Kambodży, a potem Partia Demokratycznej Kampuczy. Czerwoni Khmerzy odpowiadają za śmierć ok. 25% obywateli kraju.

19 września 2007 r. policja i agenci zachodnich służb specjalnych otoczyli drewniany dom w Pailin, przy granicy Kambodży z Tajlandią, gdzie 82-letni Nuon Chea mieszkał ze swoją żoną. Helikopterem przewieziono go do aresztu w stolicy kraju, Phnom Penh. Tam został oskarżony o zbrodnie wojenne i przeciwko ludzkości .

Sâmdech ("Jego Ekscelencja") Hun Sen (ur. 5 sierpnia 1951, oficjalnie 4 kwietnia 1951, w Peam Koh Sna), kambodżański polityk, premier Kambodży od 1985. Wiceprzewodniczący rządzącej Kambodżańskiej Partii Ludowej. Minister spraw zagranicznych w latach 1979-1991.

Tajlandia (Królestwo Tajlandii) – państwo w południowo-wschodniej Azji, graniczące z Laosem i Kambodżą na wschodzie, z Malezją na południu oraz z Birmą (Myanmarem) i Morzem Andamańskim na zachodzie. Tajlandia jest także nazywana Syjamem, gdyż była to jej oficjalna nazwa do 11 maja 1949. Międzynarodowe określenie "Thai" (ไทย) znaczy po tajsku wolny.

Przypisy

(ang.) Born into a wealthy family in Cambodia, Nuon Chea became the Khmer Rouge ideologue, Associated Press (International Herald Tribune), 2007-09-19
(ang.) Frings, K. Viviane, Rewriting Cambodian History to 'Adapt' It to a New Political Context: The Kampuchean People's Revolutionary Party's Historiography (1979-1991) in Modern Asian Studies, Vol. 31, No. 4. (Oct., 1997), pp. 807-846.
(ang.) Chandler, David P., Revising the Past in Democratic Kampuchea: When Was the Birthday of the Party?: Notes and Comments, in Pacific Affairs, Vol. 56, No. 2 (Summer, 1983), pp. 288-300.
↑ Wojciech Lorenz, Z Pol Potem mordował naród, Rzeczpospolita 20-09-2007
(ang.) Top former Khmer Rouge leader arrested in Cambodia, Associated Press (International Herald Tribune), September 18, 2007.

Zobacz też

Pola śmierci

Linki zewnętrzne

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Nuon Chea

Jochen Buchsteiner, Utopia sprawiedliwości, Tygodnik Powszechny (39/2006)

Brat Numer Dwa cieszy się życiem emeryta, BBC, 17-03-2002 (ang.)

Kambodżańskie Centrum Dokumentacji (ang.)