Nysa Łużycka - Polski Serwis Naukowy

Nysa Łużycka

Nysa Łużycka na wysokości Zgorzelca

Nysa Łużycka (czes. Lužická Nisa, niem. Lausitzer Neisse, górnołuż. Łužiska Nysa, dolnołuż. Łužyska Nysa) – rzeka w Czechach (kraj liberecki), Niemczech (Saksonia) i Polsce (woj. dolnośląskie i lubuskie); lewobrzeżny dopływ Odry. Długość rzeki wynosi (wg różnych publikacji) od 251,6 km do 254,6 km.

Język dolnołużycki (dolnoserbska rěc, dolnoserbšćina) - jeden z dwóch języków łużyckich, którym posługują się Dolnołużyczanie na niewielkim obszarze wokół Chociebuża we wschodniej części Niemiec.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Zlewnia Nysy Łużyckiej obejmuje obszar o powierzchni (wg różnych publikacji) od 4297 km² do 4403 km².

Na długości 197,8 km rzeka wyznacza granicę pomiędzy Polską a Niemcami od 1945 roku (uznaną oficjalnie w latach 1950, 1970 i 1991); powierzchnia zlewni 4297 km² (2196 km² w Polsce). Górny odcinek rzeki o długości 53,8 km i powierzchni zlewni 375,3 km kw. znajduje się na terenie Czech.

Pieńsk (do 1945 niem. Penzig) to miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie zgorzeleckim, położone nad Nysą Łużycką, przy granicy z Niemcami. Siedziba gminy miejsko-wiejskiej Pieńsk. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. jeleniogórskiego.

Województwo lubuskie – jedno z 16 województw w Polsce. Powstało w 1999 roku z większości terytoriów dawnych województw gorzowskiego i zielonogórskiego oraz niewielkiej części leszczyńskiego. Składają się na nie ziemie kilku historycznych krain – ziemi lubuskiej, Dolnego Śląska, Nowej Marchii, Wielkopolski, Łużyc.

Średnioroczny przepływ średniej wody (SSQ) obliczony w punkcie ujścia rzeki wynosi 31 m³/s.

Przebieg

Źródła w Czechach na wysokości ok. 635 m n.p.m., na granicy miejscowości Nová Ves nad Nisou i Smržovka; powstaje z połączonych rzek Nysy Biedrzychowskiej i Nysy Czarnej.

W górnym biegu Nysy Łużyckiej leży Żytawskie Zagłębie Węglowe, którego wschodnią część stanowi Turoszowskie Zagłębie Węgla Brunatnego. Następnie rzeka przepływa przez obszar Borów Dolnośląskich i tereny wschodnich Łużyc.

Zgorzelec (niem. Görlitz ?/i, grnłuż. Zhorjelc, dlnłuż. Zgórjelc cz. Zhořelec) – miasto przygraniczne w województwie dolnośląskim, w polskiej części Łużyc Górnych, na prawym brzegu Nysy Łużyckiej, w Obniżeniu Żytawsko-Zgorzeleckim. Przed 1945 stanowiło prawobrzeżną część Görlitz. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa jeleniogórskiego.

Bory Dolnośląskie dawniej Puszcza Dolna - mezoregion fizycznogeograficzny (317.74) utworzony przez największy w Polsce zwarty kompleks leśny o powierzchni ok. 1650 km².

Nysa Łużycka uchodzi do Odry na 542,4 km jej biegu, na północ od wsi Kosarzyn, przy niemieckiej wsi Ratzdorf.

Hydronimia

Po II wojnie światowej używano polskiej nazwy Nissa.

Polską nazwę Nysa Łużycka wprowadzono urzędowo zarządzeniem w 1951 roku.

Główne dopływy

Miedzianka,

Witka,

Czerwona Woda,

Jędrzychowicki Potok,

Skróda,

Lubsza,

Mandau,

Plißnitz.

Miasta nad Nysą od źródeł

Hirschfelde

Gubin/

Zagospodarowanie

Elektrownie wodne:

Gubin (niem. Guben) – miasto i gmina miejska w województwie lubuskim, w powiecie krośnieńskim, na prawym brzegu Nysy Łużyckiej, nad Lubszą. Gubin leży w polskiej części Dolnych Łużyc, na granicy z Niemcami i do 1945 roku było wschodnią częścią miasta Guben.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Zobacz też

granica polsko-niemiecka

Nysa

Przypisy

2.3.12. Zlewnia Nysy Łużyckiej. W: Raport o stanie środowiska w województwie dolnośląskim w 2007 roku. WIOŚ Wrocław, 2008, s. 96.
↑ Ocena stanu jakości rzek województwa dolnośląskiego w 2007 roku. WIOŚ Wrocław, 2008, s. 51.
↑ Transnational Pilot River Basin Lusatian Neisse. Ministerstvo zemědělství, 2005, s. 13, seria: Testing of CIS Guidance Documents, Final Report Phase I.
Marek Demidowicz: I. Charakterystyka województwa lubuskiego. W: Stan środowiska w województwie lubuskim w 2007 roku. WIOŚ Zielona Góra, 2008, s. 9. ISSN 1998-5580. [dostęp 2011-02-27].
Słownik geografii turystycznej Sudetów, pod red. M. Staffy, t. 2, Pogórze Izerskie, cz. M-Ż, Wrocław 2003, s. 127.
2. Wody. W: Raport o stanie środowiska w województwie dolnośląskim w 2009 roku. WIOŚ Wrocław, 2010, s. 38.
Dekret z dnia 26 października 1945 r. o ustanowieniu "Medalu za Odrę, Nissę, Bałtyk" (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 285)
Ustalona granica w rejonie Swinoujście - Gryfin. „Kurier Szczeciński”. 1 (I), s. 1, 1945-10-7.
Zarządzenie nr 115 Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 czerwca 1951 r. ws. przywrócenia i ustalenia urzędowych nazw rzecznych śląskiej części dorzecza Odry i Łaby (M.P. z 1951 r. Nr 62, poz. 825, s. 827)

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Nysa Łużycka