Ośmioraka ścieżka - Polski Serwis Naukowy

Koło Dharmy (Nauki) symbolizuje Szlachetną Ośmioraką Ścieżkę

Szlachetna Ośmioraka Ścieżka (także: Ośmiostopniowa, Ośmioaspektowa) – fundamentalne pojęcie buddyzmu. Zgodnie z Czwartą Szlachetną Prawdą wygłoszoną przez Buddę na pierwszym kazaniu, prowadzi do wyzwolenia, do spokoju, zniszczenia [cierpienia], do bezpośredniej wiedzy, do oświecenia, do nirwany. Składa się z ośmiu części:

Oświecenie (albo samourzeczywistnienie, bodhi skr. बोधि, poch. od rdzenia budh "wiedzieć", w stronie biernej "być przebudzonym") - stan umysłu (lub raczej cały szereg stanów), jaki według większości religii i filozofii Wschodu (buddyzm, zen, joga, wedanta, dżinizm, w pewnym sensie taoizm) czasami – lub na trwałe – przytrafia się albo po długotrwałej praktyce medytacyjnej, albo z nagła, bez żadnego przygotowania (spór gradualizmu z subityzmem).

Sanskryt (dewanagari: संस्कृतम् saṃskṛtam; sa.msk.rtaa bhaa.saa, od sa.m+k.r: zestawiać, składać; bhaa.saa: język; "język uporządkowany", w przeciwieństwie do języków naturalnych prakrytów, tzn. ludowych o "nieuporządkowanej" gramatyce) – język literacki starożytnych, średniowiecznych i wczesnonowożytnych Indii. Należy do indoaryjskiej gałęzi indoirańskiej grupy rodziny języków indoeuropejskich. Pomimo powszechnego w Europie przekonania, iż jest językiem martwym, jak łacina, zasadniczo nim nie jest, gdyż nie tylko jest jeszcze stale używany w ceremoniach religijnych hinduizmu, ale także istnieją niewielkie grupy osób deklarujące go jako ich jedyny język ojczysty (wg spisów ludności z 1999 roku – ok. 3000 osób na 900 mln ludności Indii). Czynione są też próby rewitalizacji tego języka poprzez tworzenie sanskryckich neologizmów na określenie współczesnych terminów, np. technicznych (np. telewizja, sanskr. duuradarshana). Jest też uznawany od 1949 roku za jeden z 13 konstytucyjnych języków Republiki Indii (obecnie 23 - 2008 r.). Dlatego właściwsze jest określenie go jako język wegetujący niż jako martwy.

Słuszny (właściwy) pogląd – zrozumienie konieczności przebywania w medytacyjnym zrównoważeniu
Słuszne myślenie – wykorzenienie żądzy i nieżyczliwości
Słuszne słowo (mowa) – wstrzymanie się od kłamstwa i obmowy, używanie mowy w celu przynoszenia pożytku innym
Słuszny czyn (postępowanie) – przestrzeganie Pięciu Wskazań:
1. Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, by powstrzymywać się od odbierania życia.
2. Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, by nie brać tego co nie dane.
3. Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, by powstrzymywać się od złego seksualnego prowadzenia się.
4. Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, by powstrzymywać się od niewłaściwej mowy.
5. Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, by powstrzymywać się przed spożywaniem napojów odurzających i narkotyków, które prowadzą do nieuważności.
Słuszne zarobkowanie – utrzymywanie się z zajęcia niewymagającego łamania przykazań
Słuszne dążenie – dążenie do oświecenia
Słuszne (bezwysiłkowe) skupienie – brak przeszkadzających myśli – znalezienie przestrzeni miedzy nimi
Słuszna medytacja (skupienie)

Pierwszy Buddyjski Nakaz

Zobowiązuję się przestrzegać nakazu, powstrzymywać się od odbierania życia.

Budda Siakjamuni (dopuszcza się też pisownie: Sakiamuni, Sakjamuni; Śakjamuni – mędrzec z (rodu) Śakjów) – założyciel jednej z religii powszechnych – buddyzmu.

Wskazania w buddyzmie oznaczają zbiór zaleceń dla osób nieoświeconych, które pozwolą im uniknąć negatywnej karmy. W różnych tradycjach buddyjskich wskazania brzmią nieco odmiennie. Często zamiast słowa "przykazania" używa się słowa "wskazania" gdyż mają one charakter dobrowolnego zobowiązania. Budda mówił że dobrze jest ich przestrzegać, jednak nikomu nie mogą być narzucane.

W przeciwieństwie do religii, w tym chrześcijańskiej, w których nakaz "nie zabijaj" stosuje się wyłącznie do człowieka, buddyjski nakaz dotyczy każdej istoty, która ma ciało, każdego stworzenia, które czuje (każdej czującej istoty). Słowa Buddy z Dhammapady: Wszyscy drżą, widząc uniesiony kij. Wszyscy boją się śmierci. Biorąc samego siebie za przykład, Nie powinno się uderzać innych ani sprawiać, by byli bici. Wszyscy drżą, widząc uniesiony kij. Życie jest drogie każdemu. Biorąc samego siebie za przykład, Nie powinno się uderzać innych ani sprawiać, by byli bici.

Przekładając te wiersze na współczesny język, Pierwszy Buddyjski Nakaz oznacza być weganinem: należy nie tylko własnoręcznie nie zabijać czujących istot ("nie powinno się uderzać innych"), ale i nie wykorzystywać produktów otrzymywanych w wyniku zabójstwa: mięsa, skóry itd. ("ani sprawiać, by byli bici").

Właściwa mowa

– Czy wymawia oświecony słowo, jeśli jest ono nieprawdziwe, szkodliwe i nieprzyjemne? – Nie. – Czy wymawia oświecony słowo, jeśli jest ono nieprawdziwe, szkodliwe i przyjemne? – Nie. – Jeśli jest ono prawdziwe, szkodliwe i nieprzyjemne? – Nie. – Jeśli jest ono prawdziwe, szkodliwe i przyjemne? – Nie. – Jeśli jest ono prawdziwe, korzystne i nieprzyjemne? – Tak. – Jeśli jest ono prawdziwe, korzystne i przyjemne? – Tak. – Dlaczego On tak postępuje? – On współczuje wszystkim istotom.

Pogląd na buddyzm

Szlachetna Ośmioraka Ścieżka umożliwia również podział buddyzmu na trzy fundamentalne praktyki:

Moralną dyscyplinę (właściwe słowo, właściwy czyn, właściwe zarobkowanie)

Medytacyjne zrównoważenie (właściwe dążenie, właściwe skupienie, właściwa medytacja)

Doskonałą mądrość (właściwy pogląd, właściwe myślenie)

W dosłownym tłumaczeniu z pali i sanskrytu, języków najstarszych buddyjskich tekstów, "Nauka Przebudzonego".

Zobacz też

Budda

Buddyzm