Ośmiornice - Polski Serwis Naukowy

Ośmiornice (Octopoda) – rząd drapieżnych głowonogów (Cephalopoda) z podgromady płaszczoobrosłych (Coleoidea), obejmujący gatunki o zwartym ciele i 8 ramionach spiętych błoną. Zamieszkują wyłącznie morza pełnosłone, zwłaszcza rejony raf koralowych. Występują zwykle w płytkich wodach, ale znane są gatunki głębokowodne i pelagiczne. Vulcanoctopus hydrothermalis żyje w pobliżu kominów hydrotermalnych. Ośmiornice pojawiły się w kredzie. Znanych jest około 250 gatunków współcześnie żyjących. Wiele z nich ma istotne znaczenie gospodarcze. Żywią się rybami i skorupiakami.

Żeglarek argo (Argonauta argo) – gatunek głowonoga z rzędu ośmiornic (Octopoda), pierwszy z żeglarków (Argonauta) opisanych naukowo, gatunek typowy i zarazem największy z rodziny Argonautidae, znanej ze specyficznej strategii rozrodczej, od której wzięła swoją nazwę (z gr. Argonautai, ‘żeglarze na Argo’).
Morze (odgłosy morza ?/i ) – część oceanu, mniej lub bardziej wyraźnie oddzielona od pozostałych jego części brzegami kontynentu, wyspami lub wzniesieniem dna. Ze względu na utrudnioną wymianę wód morza charakteryzują się indywidualnymi cechami. Zbiór tych cech nazywa się ustrojem hydrologicznym.

Budowa ciała

Ośmiornice są zwierzętami o zróżnicowanej wielkości wahającej się od około 1,5 cm długości i 1 g u Octopus wolfi do 15 m długości. Największe rozmiary: 9,6 m rozpiętości ramion i 272 kg masy ciała odnotowano u osobnika ośmiornicy olbrzymiej. Ich ciało jest krótkie, ma zwartą, bryłowatą budowę. U wielu ośmiornic głębokowodnych jest galaretowate, ale dość twarde. Otwór gębowy ośmiornic otacza osiem ramion, których podstawy spięte są błoną o głębokości różnej pomiędzy różnymi parami ramion. U niektórych gatunków błona jest bardzo płytka. Ramiona mają podobną budowę i długość, z wyjątkiem występującego u samców hektokotylusa. Jest to jedno z ramion III pary przekształcone w narząd kopulacyjny. Na ramionach znajdują się, ułożone w jeden, bądź dwa rzędy, miękkie przyssawki o szerokiej podstawie, bez trzonka i bez konchiolinowych wzmocnień na krawędzi. Narządy te zbudowane są z komory zewnętrznej (infundibulum, lejek) której mięśnie przylegają do powierzchni chwytanego obiektu oraz wewnętrznej (acetabulum) której mięśnie kurcząc się generują podciśnienie. Każda z przyssawek jest zaopatrzona w mięśnie pozwalające na obrót o 360° względem ramienia oraz receptory (chemoreceptory; proprioreceptory). Poza zwojami nerwowymi ramienia posiadają również zwoje nerwowe przyssawki co pozwala na pracę częściowo niezależną od właściwego mózgu.

Płetwa (łac. pinna) - narząd zwierząt wodnych służący do utrzymywania pożądanej pozycji ciała oraz do poruszania się. Płetwy występują u ryb oraz u ssaków wodnych.
Rozwój prosty – zachodzi, gdy forma młodociana różni się od dorosłej jedynie mniejszymi rozmiarami i niezdolnością do rozrodu. W rozwoju tym, w przeciwieństwie do rozwoju złożonego nie występuje stadium poczwarki.

Velodona togata

Oprócz przyssawek na ramionach występują niekiedy także cirri – brodawkowate, bądź czułkowate wyrostki. Głowa jest zaopatrzona w parę dużych oczu. Muszla wewnętrzna ośmiornic jest silnie zredukowana, u większości gatunków nie występuje wcale. Samice Argonautidae budują muszlę zewnętrzną, ale nie jest ona wytwarzana przez płaszcz lecz przez gruczoły nabłonka ramion samicy.

Wydawnictwo Wiedza Powszechna w Warszawie - wydawca słowników dwujęzycznych i podręczników do nauki języków obcych, słowników i poradników języka polskiego, podręczników do nauki języka polskiego dla cudzoziemców oraz popularnych rozmówek, a także leksykonów i książek popularnonaukowych z różnych dziedzin.
Larwa (łac. larva – maska, widmo, lm larvae) – postać i stadium rozwoju postembrionalnego (młodocianego) zwierzęcia charakteryzujące się możliwością wzrostu, często różniące się anatomicznie, fizjologicznie i ekologicznie od postaci dojrzałej osobników tego samego gatunku. Występuje powszechnie w rozwoju bezkręgowców, ryb i płazów.

Ośmiornice nie mają narządów świetlnych. Jajowody mają zazwyczaj parzyste. U głębinowych przedstawicieli podrzędu frędzlikowców płaszcz tworzy z tyłu ciała 2 niewielkie płetwy. Woreczek czernidłowy jest częstokroć zredukowany.

Układ krwionośny ośmiornic jest prawie zamknięty. Krew wlewa się do zatok krwionośnych w bardzo niewielkim stopniu. Występują naczynia włosowate. Krew krąży w dwóch obiegach: dużym (serce-ciało-serce) i małym (serce-skrzela-serce). Serce ośmiornic znajduje się w worku osierdziowym. Jest jednokomorowe, z dwoma przedsionkami. Ośmiornica posiada dodatkowo dwa serca skrzelowe pomagające wtłoczyć krew do skrzeli.

Spermatofor – wytwarzany przez samca u niektórych gatunków zwierząt pakiet plemników otoczonych galaretowatą substancją, który przekazywany jest samicy podczas godów. Spermatofory wytwarzane są przez mięczaki, stawonogi, płazy, niektóre ryby.
Argonautidae – rodzina głowonogów z rzędu ośmiornic (Octopoda). Współcześnie żyjące gatunki zaliczane są do rodzaju Argonauta, w języku polskim określanego zwyczajową nazwą żeglarek. Jednym z lepiej poznanych i największym z przedstawicieli rodziny jest żeglarek argo (Argonauta argo). Muszle samic tego gatunku osiągają do 30 cm długości. Ze względu na delikatną budowę i oryginalne kształty są cenione przez kolekcjonerów.

Wunderpus photogenicus

Ośmiornica ma dwie rogowe szczęki, przypominające dziób papugi, służące do rozgryzania twardych powłok mięczaków. Znajdują się w nich zęby umieszczone na języku. Gruczoły ślinowe wydzielają silnie toksyczny jad, którego działanie w przypadku ukąszenia może być niebezpieczne dla ludzi.

Skorupiaki (Crustacea) – podtyp stawonogów, w większości wodnych. Wiele gatunków wchodzi w skład planktonu. Znanych jest ponad 50 tysięcy gatunków.
Vulcanoctopus hydrothermalis – gatunek głowonoga z rodziny ośmiornicowatych (Octopodidae) opisany naukowo w 1998 roku na podstawie 2 osobników złowionych na głębokości 2640 m p.p.m. w pobliżu ujścia hydrotermalnego Grzbietu Wschodniopacyficznego. Jest to gatunek endemiczny, bentalny, pierwszy ze znanych nauce głowonogów, przystosowany do życia w tak ekstremalnym środowisku.

Układ nerwowy ośmiornic jest silnie scentralizowany. Większość zwojów zlała się w jedną masę otaczającą przewód pokarmowy. Jest ona osłonięta chrzęstną puszką. Mózg ośmiornic swoją sprawnością dorównuje nawet mózgom niektórych ssaków i ptaków.

Głowonogi (Cephalopoda, z gr. kephalē – głowa + pous – noga) – gromada dwubocznie symetrycznych, morskich mięczaków o prostym rozwoju, nodze przekształconej w lejek, ramionach otaczających otwór gębowy, chitynowym dziobie i całkowicie zrośniętym płaszczu otaczającym organy wewnętrzne. Mają od 1 cm do ponad 20 m długości. Głowonogi są ewolucyjnie bardzo starą grupą – pojawiły się prawdopodobnie około 570 mln lat temu. Jest to najwyżej uorganizowana grupa mięczaków.
Osierdzie (worek osierdziowy) (łac. saccus pericardiacus) – podwójna błona surowicza workowatego kształtu, obejmująca w postaci dwuściennego worka serce kręgowców. U ssaków zewnętrzna ściana osierdzia, czyli blaszka ścienna osierdzia, jest wzmocniona od zewnątrz warstwą włóknistą.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)