Ośródka - Polski Serwis Naukowy

Ośródka – typ skamieniałości, będący formą naturalnego odlewu pustych przestrzeni po wytrawionych elementach twardych skamieniałości wlaściwych lub po częściach miękkich organizmów. Warunkiem powstawania ośródek jest wcześniejsza lityfikacja skały otaczającej skamieniałość. Puste przestrzenie wypełnione mogą być drobnoziarnistym osadem lub, wykrystalizowanymi w tych przestrzeniach, minerałami (np. kalcytem).

Stawonogi (Arthropoda, z gr. arthron – staw + podus – noga) – najliczniejszy w gatunki typ zwierząt na Ziemi. Dotychczas opisano ponad milion gatunków. Według danych IUCN opisano 950 000 gatunków owadów i 40 000 skorupiaków. Liczby w pozostałych grupach stawonogów wahają się – w zależności od źródła – od kilkunastu tysięcy (np. wije) do ponad 60 tysięcy gatunków pajęczaków, a z każdym rokiem przybywa ich coraz więcej.

Ramienionogi (Brachiopoda, z gr. brachion – ramię + pous – noga) – typ drobnych morskich bezkręgowców, podobnych z wyglądu do małży. W zapisie kopalnym znane są z wczesnego kambru.

W zależności od rodzaju wypełnienia wyróżnia się:

Ślimaki, brzuchonogi (Gastropoda, z gr. gaster - brzuch + pous - noga) – jedna z najliczniejszych i najbardziej zróżnicowanych gromad mięczaków, zaliczana niekiedy do podtypu muszlowce.

Skamieniałość śladowa, ichnofosylium (l.mnoga: ichnofosylia) - skamieniały ślad działalności życiowej zwierzęcia (np. żerowania, drążenia w osadzie, tropy, odchody).

ośródki wewnętrzne – wypełnienia pustych przestrzeni po częściach miękkich lub jamach ciała, powstające przed wytrawieniem zewnętrznych (osłaniających je) elementów twardych, takich jak skorupki mięczaków (szczególnie amonitów, ślimaków, małży), rzadziej ramienionogów, pancerzyki stawonogów oraz niektórych szkarłupni. Ośródki wewnętrzne odwzorowują morfologię wewnętrznych powierzchni części twardych organizmów.

ośródki zewnętrzne – wypełnienia pustych przestrzeni powstałych po wytrawieniu elementów twardych, odwzorowujące morfologię zewnętrzną tych elementów, zachowaną w postaci odcisków. Jeśli przed powstaniem ośródki zewnętrznej doszło do wykształcenia ośródki wewnętrznej, występuje wtedy wyraźna powierzchnia nieciągłości między nimi. Jeśli ośródka wewnętrzna nie została wcześniej utworzona, powierzchni nieciągłości nie ma a odlew wypełnia puste przestrzenie po częściach miękkich oraz po częściach twardych. Ośródki zewnętrzne najczęściej związane są z organizmami, które mają elementy twarde zbudowane z aragonitu lub kalcytu. W postaci ośródek zewnętrznych zachowane są również niektóre skamieniałości śladowe – ślady żerowania, jamki mieszkalne oraz koprolity.

Bibliografia

Radwańska U.: Podstawy paleontologii. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. Warszawa, 2007. ISBN 978-83-235-0250-0