Ożaglowanie bermudzkie - Polski Serwis Naukowy

Grot bermudzki na jachcie typu ket.

Ożaglowanie bermudzkie – rodzaj ożaglowania skośnego z trójkątnym żaglem przymocowanym likiem przednim do masztu i dolnym do bomu. Obecnie najpopularniejsze, ze względu na łatwość obsługi i dobre własności aerodynamiczne. Na kursach ostrych (bajdewind) pozwala na bardzo efektywne wykorzystanie siły aerodynamicznej, jednakże na kursach pełnych (baksztag i fordewind) nie osiągnia tak dobrych parametrów aerodynamicznych jak np. ożaglowanie rejowe, czy gaflowe.

Bom – drzewce ruchome w omasztowaniu żaglowca z ożaglowaniem przymasztowym - skośnym bermudzkim lub gaflowym. Jest to pozioma belka oparta jednym końcem (piętą) o maszt. Jej drugi koniec zwany nokiem, jest wolny. Do bomu mocowany jest dolny lik żagla na całej jego długości.

Siła ciągu (ciąg) – siła będąca wynikiem działania silnika pojazdu, obiektu pływającego lub latającego. Siła ciągu jest siłą reakcji powstaje zgodnie z III zasadą dynamiki w wyniku oddziaływania układu napędowego pojazdu z innymi ciałami.

Marconi bermudzkie

Dawniej top masztu przy ożaglowaniu bermudzkim odginał się ku rufie. Po zastąpieniu giętkich masztów sztywnymi ożaglowanie trójkątne zaczęto nazywać marconi lub marconi bermudzkie. Nazwa nawiązuje do anteny odbiornika Marconiego, którą przypominać miał prosty maszt po zrzuceniu żagla. Obecnie obydwie nazwy są tożsame i stosowane zamiennie.

Olinowanie – na żaglowcu jest to system lin, najczęściej znajdujących się powyżej poziomu pokładu jednostki. Olinowanie stanowi obok omasztowania i ożaglowania część takielunku. Dzieli się na:

Windsurfing – sport wodny, uprawiany przy użyciu deski i przymocowanego do niej elastycznie pędnika żaglowego. Sport polegający na żeglowaniu podobnym do jachtowego, lecz przy pomocy innego sprzętu. Deski o wyporności od 60-70 do ponad 300 litrów, dzielą się na mieczowe i bezmieczowe (o szerokości dochodzącej nawet do 101 cm, tzw. wide-body lub flapery). Pędnik stanowi zespół masztu, bomu oraz żagla o różnej powierzchni (stosuje się różne żagle dla odpowiedniej siły wiatru oraz umiejętności i postury zawodnika, od 0,5 do 12,5 m²). Do połączenia deski z żaglem stosuje się przeguby gumowe.

Sprawność aerodynamiczna

Powszechnie niesłusznie uważa się, że ożaglowanie bermudzkie jest najsprawniejsze ze wszystkich znanych typów. Badania przeprowadzone w tunelu aerodynamicznym wykazały, że wynikiem trójkątnego kształtu żagla jest znaczny opór indukowany, który jest główną składową wypadkowego oporu aerodynamicznego ożaglowania. Główną konsekwencją tej własności ożaglowania bermudzkiego jest zbyt wczesne odrywanie się strug powietrza w najwyższej części żagla, co sprawia, że 15% jego wysokości nie bierze udziału w wytwarzaniu siły ciągu. Im ostrzejszy kąt pomiędzy likiem wolnym a przednim, tym większy opór indukowany. Znacznie mniejsze straty, a więc i większą wartość siły aerodynamicznej obserwuje się w ożaglowaniu eliptycznym, stosowanym np. w klasie FD (latający holender). Tą samą tendencję polegającą na poszerzaniu głowicy żagla trójkątnego obserwuje się w windsurfingu. Ograniczenie w stosowalności tego ożaglowania w żeglarstwie sportowym narzucane jest przez formuły pomiarowe.

Omasztowanie - część osprzętu żaglowego służąca do podnoszenia, rozpinania i ustawiania żagli. Przez całe wieki drzewca były wykonywane z drewna. Obecnie produkowane są ze stopów metali lekkich (głównie glinu), oraz (rzadziej) materiałów kompozytowych, takich jak laminaty i włókna węglowe, oferujące dużą wytrzymałość przy jednoczesnej redukcji masy. Początkowo przekrój masztu był okrągły, obecnie stosuje się przekroje obłe, przypominające symetryczne profile lotnicze, które zapewniają większą sprawność układu maszt-żagiel. Z tego powodu w żeglarstwie regatowym używa się także masztów obrotowych.

Ket (ang. Cat Boat) – jednostka pływająca o napędzie żaglowym, posiadająca tylko jeden maszt (grot), oraz tylko jeden żagiel (również grot) – dowolnego typu ożaglowania skośnego. Ket nie posiada foka, czym różni się od slupa. Brak żagla przedniego powoduje, że na kecie maszt jest wyraźnie przesunięty do przodu, aby środek ożaglowania nie był przesunięty za bardzo do tyłu jednostki.

Zobacz też

olinowanie

omasztowanie

takielunek

Przypisy

Czesław Marchaj: Teoria żeglowania: aerodynamika żagla. Warszawa: Almapress, 2009, s. 128-135. ISBN 978-83-7020-269-9.

Bibliografia

Jacek Czajewski: Manewrowanie dużymi żaglowcami. Warszawa: Alma-press, 1997, s. 39. ISBN 83-7020-235-7.

Franciszek Haber: Vademecum żeglarza i sternika jachtowego. Warszawa: WILGA, 2004, s. 18. ISBN 83-7375-197-1.