ORP Żbik - 1932 - Polski Serwis Naukowy

ORP Żbik – polski okręt podwodny typu Wilk, z okresu międzywojennego i II wojny światowej.

Armata przeciwlotnicza 40 mm (2pdr) Mark II, potocznie nazywana pom-pom – brytyjska morska automatyczna armata przeciwlotnicza z okresu I wojny światowej, używana na brytyjskich i innych okrętach także podczas II wojny światowej (jako "pom-pom" znana była również późniejsza wersja armaty 40 mm Mark VIII).

Działko przeciwlotnicze - popularne określenie automatycznych armat przeciwlotniczych o kalibrze od 20 mm do 37 mm (sporadycznie 40 mm), służących do zwalczania śmigłowców i nisko lecących samolotów a także słabo opancerzonych celów naziemnych i nawodnych oraz do zwalczania piechoty przeciwnika.

Historia i przebieg służby

1927 – położenie stępki (numer stoczniowy 90) w stoczni Chantiers Naval Français w Caen (Francja)

1930

14 czerwca – wodowanie

1932

20 lutego – podniesienie polskiej bandery

1939

od 1 września – działania w wyznaczonym sektorze. Postawienie zagrody minowej.

25 września – Uszkodzenia i brak paliwa spowodowały konieczność zawinięcia do neutralnego – szwedzkiego portu.

1 października na minie postawionej przez ORP "Żbik" zatonął niemiecki trałowiec "M-85" tracąc 24 marynarzy.

22 stycznia 1940 roku na minie postawionej przez ORP Żbik zatonął niemiecki trawler Muehlhausen PG – 314 tracąc 14 marynarzy [całą załogę].

1939-1945

Okręt internowany w Szwecji do końca wojny, na wodach jeziora Malar, razem z ORP "Ryś" i ORP "Sęp".

1945

5 września – oficjalne przejęcie okrętów od władz szwedzkich

21 października – podniesienie polskiej bandery na okrętach i wyjście w eskorcie szwedzkich trałowców do Gdyni

25 października – przybycie na redę portu w Gdyni

26 października – okręty zacumowały w porcie wojennym w Oksywiu

28 października – uroczyste powitanie okrętów przez członków rządu i wojska

1953

zdobywa miano przodującego okrętu Marynarki Wojennej

1955

9 września opuszczenie bandery

1956 – złomowanie

Dane taktyczno-techniczne

Wyporność:

nadwodna – 980 ton

podwodna – 1248 ton

Wymiary:

długość – 77,95 m

szerokość – 5,45 m

zanurzenie – 4,20 m

Wysokość metacentryczna:

nawodna – 0,6 m

podwodna – 0,215 m

Głębokość zanurzenia:

dopuszczalna – 80 m

maksymalna – 100 m

peryskopowa 7-9 m

Uzbrojenie:

1 działo kalibru 100 mm Schneider wz. 1917 (L/40) (do lat 50.)

1 działko przeciwlotnicze 40 mm Vickers (L/40) (do 1935r)

2 nkm plot. kalibru 13,2 mm Hotchiss wz.30 (L/76) (1xII) (od 1935)

6 wyrzutni torpedowych 550 mm (cztery dziobowe stałe i jedna podwójna obrotowa na śródokręciu)

10 torped wz. 1924

40 min typu SM-5 (po 5 sztuk w dwóch rufowych aparatach minowych i 30 sztuk w przedziale minowym - zwykle przenoszono tylko 38).

Napęd:

dwa silniki wysokoprężne typu Normand Vickers ośmiocylindrowe łącznej mocy 1800 KM (1324 kW) przy 390 obr/min.

dwa silniki elektryczne o łącznej mocy 1200 KM (883 kW) produkcji Societée Alsacienne de Constructions Mecaniques, Belfort 110 V, 250 obr/min.

pojemność zbiorników paliwa – 96 ton; dodatkowy zapas paliwa – 43 tony

dwie baterie akumulatorów po 100 ogniw.

Prędkość maksymalna:

nawodna – 14,5 węzła

podwodna – 9,5 węzła

Zasięg pływania:

nawodny: przy prędkości 10 węzłów – 3500 Mm, z dodatkowym zapasem 43 tony paliwa – 7000 Mm

podwodny – przy prędkości 5 węzłów – 100 Mm

Zachowane

działo kalibru 100 mm Schneider wz. 1917 na lawecie L/40 w Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni.

Przypisy

WEU 1918-1939
Marek Twardowski: "Podwodne drapieżniki" - stawiacze min typu Wilk, w: Morza, Statki i Okręty nr 3/1998, s. 23-26