ORP Conrad - Polski Serwis Naukowy

Model okrętu

ORP Conrad – polski lekki krążownik otrzymany po stracie ORP Dragon, uprzednio i następnie brytyjski HMS "Danae" typu D.

Historia

Stępkę pod pierwszy krążownik nowego typu Danae położono 1 grudnia 1916 w stoczni Armstrong Whitworth w Walker-on-Tyne, zwodowano zaś 26 stycznia 1918 roku. Był to − w chwili zakończenia I wojny światowej − jeden z najszybszych krążowników na świecie. Napędzany przez dwie turbiny parowe Brown-Curtis o mocy 39 500 Km, mógł rozwinąć prędkość 29 w. Zbiorniki o pojemności 1060 ton oleju napędowego pozwalały na przebycie 1480 Mm z prędkością 29 w. i 6700 Mm z prędkością 10 w. Okręt był opancerzony na burtach i stanowisku dowodzenia blachami stalowymi o grubości 76 mm, na zbiornikach paliwa i komorach amunicyjnych 57 mm, a na pokładzie głównym 25 mm.

Morze (odgłosy morza ?/i ) – część oceanu, mniej lub bardziej wyraźnie oddzielona od pozostałych jego części brzegami kontynentu, wyspami lub wzniesieniem dna. Ze względu na utrudnioną wymianę wód morza charakteryzują się indywidualnymi cechami. Zbiór tych cech nazywa się ustrojem hydrologicznym.
Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.

Włączony w ostatnich miesiącach wojny do stacjonującego w Harwich 5 Dywizjonu Krążowników Lekkich wziął udział w kilku patrolach na Morzu Północnym, a w roku następnym na Bałtyku, gdzie wraz z siostrzanymi krążownikami HMS Dragon i HMS Dauntless wspierał Białych walczących z bolszewikami podczas wojny domowej w Rosji, jak również strzegł polskich interesów w porcie w Gdańsku.

Nowa Zelandia (ang. New Zealand, język maoryski Aotearoa – Kraj Długiej Białej Chmury) – państwo wyspiarskie, położone na południowo-zachodnim Pacyfiku i składające się z dwóch głównych wysp (Północnej i Południowej) oraz szeregu mniejszych wysp, w tym Wyspy Stewart i Wysp Chatham. Archipelag Nowej Zelandii jest najdalej na południe wysuniętą częścią Oceanii, na południowy wschód od Australii. Tradycyjna maoryska nazwa państwa, Aotearoa, jest najczęściej tłumaczona jako Kraj długiej białej chmury. W skład Nowej Zelandii (a dokładnie w skład Commonwealth realm Nowej Zelandii, czyli są to terytoria stowarzyszone lub zależne Nowej Zelandii, ale wchodzące wraz z nią w skład wspólnej domeny królewskiej tudzież królestwa stowarzyszeniowego, połączonego unią personalną ze Zjednoczonych Królestwem i innymi Commonwealth realms) wchodzą również Wyspy Cooka i Niue, które są samorządne, oraz Tokelau i Dependencja Rossa.
Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza "Morze Atlasa".

Dookoła świata

HMS Danae w roku 1937

W roku 1923 HMS Danae wszedł w skład Specialnego Dywizjonu Royal Navy, flotylli utworzonej dla celów propagandowych. Flotylla składała się z pancerników HMS Hood i Repulse, krążowników Delhi, Dragon, Dauntless i Dunedin oraz dziewięciu innych okrętów (w większości niszczycieli). Dywizjon opuścił 27 listopada Devonport i skierował się do Freetown w Sierra Leone. Następnie odwiedził Cape Town, Port Elizabeth, East London i Durban, dokąd przybył ostatniego dnia roku. Następnego dnia okręty wyruszyły do Zanzibaru, po czym odwiedziły Trincomalee, Singapur, Albany, Adelaide, Melbourne, Hobart i Sydney, skąd popłynęły do Wellington na Nowej Zelandii. 16 maja flotylla złożyła krótką wizytę w portach Suva i Samara na Fidżi, 6 czerwca przybyła do Honolulu, 25 czerwca do Victorii i Vancouveru, a następnie do San Francisco, gdzie okręty zatrzymały się do 11 lipca 1924 roku. Tam flotylla rozdzieliła się i krążowniki lekkie ruszyły w drogę powrotną do Anglii przez Kanał Panamski, odwiedzając kilka portów w Ameryce Środkowej i na Karaibach.

Karol Korytowski, pseud. Karol Mora (ur. 28 stycznia 1892, zm. 11 października 1966) - polski kontradmirał i morski oficer pokładowy okrętów nawodnych. Podczas I wojny światowej służył na jednostkach pływających w Austro-Węgrzech. Następnie wstąpił do odrodzonej polskiej Marynarce Wojennej, w której był m.in. dowódcą ORP Komendant Piłsudski, szefem Sztabu Dowództwa Floty i szefem Sztabu Kierownictwa Marynarki Wojennej. W trakcie II wojny światowej zajmował stanowisko zastępcy szefa Kierownictwa Marynarki Wojennej.
Wojna chińsko-japońska w latach 1937-1945, zwana również drugą wojną chińsko-japońską – wojna toczona od 7 lipca 1937 do 9 września 1945, będąca ośmioletnim zmaganiem między Chinami i Cesarstwem Japońskim. Rozpoczęła się przed wybuchem w Europie II wojny światowej i zakończyła się po kapitulacji Japonii w wojnie na Pacyfiku.

W latach 1927-1929 Danae służył w 1 Dywizjonie Krążowników na Morzu Śródziemnym, po czym wrócił do Wielkiej Brytanii na remont kapitalny i modernizację. Do służby powrócił w roku 1930 i został dołączony do 8 Dywizjonu Krążowników stacjonującego w Brytyjskich Indiach Zachodnich. W 1935 roku, po wybuchu II wojny chińsko-japońskiej, eskortował konwoje z Szanghaju do Hongkongu i został ostrzelany przez okręty floty japońskiej.

HMS Hood – brytyjski krążownik liniowy, zaprojektowany pod koniec I wojny światowej, największy okręt świata w okresie międzywojennym. Zatopiony w 1941 roku przez pancernik "Bismarck".
Dozorowanie - obserwowanie, pilnowanie, strzeżenie, patrolowanie przez wojska lądowe, lotnictwo lub okręty określonej przestrzeni na lądzie, w powietrzu lub na morzu w celu wykrycia działalności przeciwnika.

II wojna światowa

W lipcu 1939 roku Danae wszedł w skład 9 Dywizjonu Krążowników, który od października operował na południowym Atlantyku i Oceanie Indyjskim. 23 marca 1940 roku wszsedł w skład Malajskiego Zespołu Uderzeniowego biorąc udział w patrolowaniu wód okalających Holenderskie Indie Wschodnie i Półwysep Malajski. Od 20 stycznia pełnił służbę eskortową na Morzu Żółtym i pomiędzu Indiami Holenderskimi i Cejlonem. 24 lutego 1941 roku przybył do Batawii, a następnie do Colombo, skąd został skierowany do Cape Town na remont.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.
Trikunamalaja (Trinkomali) (tamilski: திருகோணமலை, syngaleski: Tricounamale) - miasto portowe w północno-wschodniej Sri Lance nad Oceanem Indyjskim. Liczy 93 tys. mieszkańców (2003). Miasto położone jest na półwyspie o skomplikowanej linii brzegowej. Jego nazwa wywodzi się z tamilskiego Thiru-kona-malai, co oznacza Święte Wschodnie Wzgórze. Miasto jest znane z plaż, oraz Thirukonesvaram Kovil najstarszej na Sri Lance świątyni hinduistycznej. Chociaż w Trikunamalaji znajdują się bazy armii Sri Lanki (lotnicza i morska), Tamilskie Tygrysy uważają miasto za stolicę państwa Ilam, o którego niepodległość walczą.

Do służby powrócił w lipcu 1943 roku, po spędzeniu 11 miesięcy w stoczni. W marcu roku 1944 powrócił do Wielkiej Brytanii i wszedł w skład 1 Dywizjonu Krążowników. Tuż przed lądowaniem w Normandii wraz z wieloma innymi okrętami prowadził przygotowawczy ostrzał artyleryjski plaży Sword. W lipcu dywizjon został skierowany w rejon Ouistreham, by w sierpniu powrócić do Wielkiej Brytanii. Wycofany z czynnej służby, Danae został przekształcony w hulk mieszkalny w porcie Plymouth.

Krążownik lekki - klasa dużych okrętów artyleryjskich, podklasa krążowników. Obecnie, podobnie jak i inne okręty artyleryjskie, zanikła. Do tej klasy należały też krążowniki przeciwlotnicze.
Kanał Panamski – sztuczny kanał wodny zbudowany w latach 1904-14, położony w Panamie, na Przesmyku Panamskim, łączący wody Oceanu Atlantyckiego (przez Morze Karaibskie) z wodami Oceanu Spokojnego. Jest on jedną z najważniejszych dróg wodnych świata, która wydatnie skróciła trasę, jaką musiały pokonywać wcześniej statki, np. droga morska z San Francisco do Nowego Jorku uległa skróceniu o 14 500 km. Podczas budowy Kanału Panamskiego zmarło około 25 000 robotników a około 20 000 z nich zaraziło się malarią lub żołtą febrą.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)