ORP Garland (H37) – brytyjski niszczyciel typu G z okresu międzywojennego, służący podczas II wojny światowej, w latach 1940-1946 w Polskiej Marynarce Wojennej. Po wojnie służył w latach 1949-1964 w marynarce holenderskiej jako Hr.Ms. „Marnix”.

Zbudowany na zamówienie Royal Navy w latach 1934–1935, wszedł do służby w 1936 roku jako HMS „Garland”. Wkrótce po wybuchu wojny, w 1940 roku został wydzierżawiony Polskiej Marynarce Wojennej. Biało-czerwoną banderę podniesiono na nim 3 maja 1940 roku na Malcie, ze względów kurtuazyjnych zachowując dotychczasową nazwę.

Po ukończeniu szkolenia załogi „Garland” brał ograniczony udział w działaniach wojennych na Morzu Śródziemnym, zaś od września 1940 roku, po przejściu do Wielkiej Brytanii, w bitwie o Atlantyk. W maju 1942 roku, płynąc w eskorcie konwoju PQ-16 do portów radzieckich, został poważnie uszkodzony po atakach samolotów Luftwaffe, tracąc 25 członków załogi. Pod koniec 1943 roku okręt został przebudowany na niszczyciel eskortowy. Od kwietnia następnego roku służył na Morzu Śródziemnym. 19 września 1944 roku, współdziałając z niszczycielami brytyjskimi, przyczynił się do zatopienia U-407.

24 września 1946 roku niszczyciel został zwrócony Royal Navy, która rok później sprzedała go Koninklijke Marine. Pod nazwą „Marnix” był wykorzystywany jako okręt szkolny a następnie fregata. Skreślony z listy floty w 1964 roku, został zezłomowany cztery lata później.

Budowa i służba w Royal Navy

„Garlanda” zbudowano w stoczni Fairfield Shipbuilding and Engineering Company w Govan. Admiralicja złożyła zamówienie na budowę 5 marca 1933 roku, w ramach programu rozbudowy floty na lata 1933–1934. Stępkę położono 22 sierpnia 1934 roku, wodowanie nastąpiło 24 października 1935 roku, a ostatecznie ukończony został 3 marca 1936 roku. Koszt budowy, bez uzbrojenia i wyposażenia dostarczonego przez Admiralicję, wyniósł 250 664 funty szterlingi.

Niszczyciel otrzymał nazwę HMS „Garland” po raz szesnasty (według części źródeł piętnasty) w historii Royal Navy. Pierwszy okręt o tej nazwie występował w kronikach z 1242 roku. Po polsku nazwa ta oznacza „Wieniec”, a dewizą noszącego ją niszczyciela była łacińska sentencja: „Qui Merruit – Ferrat” („Kto Zasłużył – Nosi” [w domyśle: Wieniec]). Po ukończeniu budowy okręt wszedł czasowo w skład zespołu niszczycieli Floty Atlantyckiej, następnie został przetransferowany do 1. Flotylli Niszczycieli Floty Śródziemnomorskiej. Pomiędzy majem a lipcem 1937 roku oraz w tym samym okresie roku następnego był poddawany remontom, między innymi turbin niskiego ciśnienia. Pod koniec 1938 i w pierwszej połowie 1939 roku operował u śródziemnomorskich wybrzeży Hiszpanii, w lipcu 1939 roku w rejonie Cypru.

3 września 1939 roku, w dniu przystąpienia Wielkiej Brytanii do działań wojennych, niszczyciel znajdował się w drodze z Adenu do Aleksandrii, gdzie przybył 6 września. Wyznaczony do zadań patrolowych i eskortowych we wschodniej części Morza Śródziemnego, 17 września odniósł poważne uszkodzenia na skutek przedwczesnej eksplozji własnych bomb głębinowych. Poszycie górnego pokładu na rufie, na przestrzeni od pomieszczenia tylnej maszynowni uległo deformacji, wygięte zostały również wały napędowe. Po prowizorycznym remoncie w Aleksandrii, „Garland” został przeholowany do stoczni marynarki na Malcie, gdzie od 11 października rozpoczęto remont, połączony z modernizacją. W tym okresie pozostawał formalnie przydzielony do zespołu niszczycieli Floty Śródziemnomorskiej, nie wchodząc w skład żadnej flotylli (jego macierzysta 1. Flotylla została przesunięta na wody brytyjskie).

Opis konstrukcji

 Osobny artykuł: Niszczyciele typu G/H.

„Garland” miał charakterystyczną dla niszczycieli z okresu przed II wojną światową architekturę kadłuba, z wzniesioną dziobówką i uskokiem na wysokości masztu przedniego. Jego długość całkowita wynosiła 98,5 m (między pionami 95,1 m, na konstrukcyjnej linii wodnej 97,5 m), szerokość 10,05 m, zanurzenie średnie przy wyporności standardowej 1350 ton angielskich (ts) 3,3 m, zaś pełnej 1854 ts – 3,71 m (według innych źródeł 3,78 m). Napęd stanowiły dwa zespoły turbin parowych Parsonsa o mocy maksymalnej 34 000 shp przy 380 obrotach na minutę, zasilane w parę z trzech trójwalczakowych kotłów typu Admiralicji i poruszające za pośrednictwem pojedynczych przekładni dwa wały napędowe z trójłopatowymi śrubami. Prędkość maksymalna na próbach wyniosła 34,47 węzła. Zapas paliwa, wynoszący 470 ts, pozwalał uzyskać zasięg 5530 mil morskich przy prędkości ekonomicznej 15 węzłów.

Pierwotne uzbrojenie niszczyciela składało się z czterech pojedynczych dział 4,7 in Mark IX kalibru 120 mm (faktycznie 119,4 mm), osłoniętych maskami ochronnymi, rozmieszczonych po dwa na dziobie i rufie, w superpozycji. Do obrony przeciwlotniczej służyły dwa poczwórnie sprzężone wielkokalibrowe karabiny maszynowe Vickers kal. 12,7 mm. Na śródokręciu okręt posiadał dwie poczwórne wyrzutnie torpedowe kal. 533 mm, zaś do zwalczania okrętów podwodnych przewidziano dwa miotacze i jedną zrzutnię bomb głębinowych na rufie.

Etatowa załoga liczyła 145 oficerów, podoficerów i marynarzy.

czytaj dalej: [2], [3]