ORP Orzeł - 1962 - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy okrętu z połowy XX wieku. Zapoznaj się również z: artykuły o innych okrętach o tej nazwie.

ORP Orzeł (292) – okręt podwodny średniego zasięgu projektu 613 (kod NATO: Whiskey), zbudowany w ZSRR, od 1962 roku dzierżawiony, a w 1965 roku zakupiony przez polską marynarkę wojenną, w której służył od 29 listopada 1962 do 31 grudnia 1983 roku. „Orzeł” jako pierwszy polski okręt podwodny pływał w zanurzeniu z użyciem chrap. W trakcie służby prowadził działalność szkoleniową i patrole operacyjne na Bałtyku, Morzu Północnym, Atlantyku oraz wodach polarnych, w tym na Morzu Barentsa, uczestnicząc w ćwiczeniach Polskiej Marynarki Wojennej, sojuszniczych ćwiczeniach flot państw Układu Warszawskiego, oraz przeprowadzając ćwiczenia indywidualne, a także zimnowojenne operacje morskie przeciw marynarkom wojennym państw NATO.

Zimna wojna – stan napięcia oraz rywalizacji ideologicznej i politycznej pomiędzy Związkiem Radzieckim i autorytarnymi państwami socjalistycznymi uzależnionymi od ZSRR, a demokratycznymi państwami kapitalistycznymi pod przywództwem Stanów Zjednoczonych. Zimnej wojnie towarzyszył intensywny wyścig zbrojeń spowodowany permanentnym stanem wzajemnej nieufności oraz ideologicznymi założeniami komunizmu dążącego do rozszerzania zasięgu światowej rewolucji proletariackiej z jednej strony, z drugiej zaś, dążeniami krajów zachodnich do powstrzymywania rozszerzania się wpływów ZSRR na świecie.
Akumulator elektryczny – rodzaj ogniwa galwanicznego, które może być wielokrotnie użytkowane i ładowane prądem elektrycznym. Wszystkie rodzaje akumulatorów elektrycznych gromadzą i później uwalniają energię elektryczną dzięki odwracalnym reakcjom chemicznym zachodzącym w elektrolicie oraz na styku elektrolitu i elektrod.

Budowa

Okręt został zbudowany zgodnie z dokumentacją projektową okrętów projektu 613 opracowaną przez CKB-18 (obecnie Biuro Konstrukcyjne Rubin) w stoczni Nr 112 „Krasnoje Sormowo” w Gorkim (obecnie Niżny Nowogród). Była częścią najliczniejszego programu budowy okrętów podwodnych czasów zimnej wojny – okręt wybudowano jako jedną z 215 ukończonych jednostek swego typu. Projekt bazował na nieukończonym wcześniejszym radzieckim projekcie 608 oraz konstrukcji niemieckich okrętów podwodnych typu VIIC i XXI. Jednostka o numerze stoczniowym 611 otrzymała numer taktyczny S-265, będący także jej oryginalną nazwą. Budowę okrętu rozpoczęto 27 lipca 1954 roku, wodowanie kadłuba nastąpiło 30 listopada 1954 roku. W połowie czerwca 1955 roku rozpoczęto próby stoczniowe, a po ich zakończeniu – 30 lipca 1955 roku okręt został przekazany marynarce wojennej ZSRR. Podczas przeprowadzonego między wrześniem 1961 a grudniem 1962 roku remontu jednostka uległa modernizacji, polegającej na zmianie szybu chrap, usunięciu armaty kalibru 25 mm i zdemontowaniu jej podstawy, przebudowie kiosku, zabudowie śluzy ratunkowej dzwonu ratowniczego, usprawnieniu systemu szybkiego zanurzania, zamianie śrub czteropłatowych na sześciołopatowe oraz instalacji systemu przeciwpożarowego WPŁ-52.

Ślad torowy (kilwater) - przypowierzchniowa warstwa wody zaburzonej przez ruch jednostki nawodnej, a przede wszystkim przez obroty śrub okrętowych oraz turbulentny charakter opływu hydrodynamicznego kadłuba jednostki pływającej.. Wielkość śladu torowego wzrasta przy wzroście prędkości okrętu oraz wraz ze zwiększaniem się wielkości jednostki, która nie ma jednak większego wpływu na samą strukturę śladu torowego.
Baza morska - obszar na wybrzeżu morskim przeznaczony do bazowania marynarki wojennej (sił morskich, floty) obejmujący odpowiednio wyposażony i urządzony obszar wybrzeża morskiego z przylegającym do niego akwenem, służący do zabezpieczenia bojowej i codziennej działalności okrętów i jednostek marynarki wojennej. Bazy morskie dzielą się na:

Bezpośrednio po stoczniowych próbach odbiorczych okręt podwodny S-265 odpłynął do Gdyni. 24 grudnia 1962 roku okręt podwodny S-265 o numerze burtowym 181 wszedł na redę portu Gdynia w towarzystwie radzieckiego trałowca i polskiego dużego ścigacza. Później okręt został wprowadzony do portu wojennego Gdynia-Oksywie. Po zacumowaniu wyładowano osiem torped bojowych i rozpoczęto przejmowanie okrętu. Próby w morzu odbyły się 26 grudnia 1962 roku, podniesienie bandery polskiej marynarki wojennej i wcielenie okrętu w jej skład nastąpiło 30 grudnia 1962 roku o godz. 09.00. Zgodnie z zarządzeniem szefa Sztabu Generalnego WP z 29 grudnia 1962 roku wydzierżawiony średni okręt podwodny otrzymał nazwę ORP „Orzeł” i burtowy znak taktyczny 292. Na dowódcę został wyznaczony kpt. mar. Stanisław Lorens (dotychczasowy dowódca ORP „Kaszub”), który skompletował załogę i do czasu przyjścia okrętu z ZSRR organizował szkolenie mające na celu przygotowanie jej do objęcia stanowisk na nowej jednostce.

Projekt 877 Paltus (Kilo w kodzie NATO) - typ radzieckich konwencjonalnych okrętów podwodnych o napędzie diesel-elektrycznym. Istnieje nowsza wersja znana jako Projekt 636 (Improved Kilo w kodzie NATO)
Wał – część maszyny, najczęściej w kształcie walca, obracająca się wokół własnej osi wraz z zamocowanymi na niej elementami, służąca do przenoszenia momentu obrotowego. Na wale mogą być osadzone: koła zębate, piasty, tarcze hamulcowe itp.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Kadłub sztywny – część kadłuba okrętu podwodnego, która w jednostkach o budowie dwukadłubowej stanowi ich wewnętrzną strukturę odporną na działanie ciśnienia wody w określonych konstrukcyjnie granicach. W jednostkach tego rodzaju, kadłub sztywny umieszczony jest wewnątrz kadłuba lekkiego, nieodpornego na ciśnienie hydrostatyczne, za to - w odróżnieniu od kadłuba sztywnego - posiadającego zwykle opływową formę umożliwiającą łatwy przepływ wody wokół okrętu.

Peryskop to przyrząd optyczny służący do obserwacji przedmiotów znajdujących się poza polem widzenia obserwatora lub zakrytymi przeszkodami . Pierwotna koncepcja opiera się na systemie luster umocowanych na wysięgniku. Jest zbudowany z zagiętej rury i dwóch zwierciadeł. Wynalazcą peryskopu jest gdański astronom Jan Heweliusz.

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

Wyrzutnia torpedowa — urządzenie służące do wystrzeliwania torped lub innych aparatów pływających z okrętu , wyjątkowo z lądu lub budynku, np. torpedowni.

Ocean Atlantycki (Atlantyk) – drugi pod względem wielkości ocean na Ziemi pokrywający około jednej piątej jej powierzchni. Nazwa wywodzi się z mitologii greckiej i oznacza "Morze Atlasa".

Marynarka Wojenna Rzeczypospolitej Polskiej – jeden z czterech rodzajów polskich Sił Zbrojnych, obok Wojsk Lądowych, Sił Powietrznych i Wojsk Specjalnych. Odpowiada za obronę wybrzeża i wód terytorialnych. Pod względem organizacyjnym stanowi związek operacyjny – flotę. Od 25 czerwca 2010 roku funkcję dowódcy pełni adm. fl. Tomasz Mathea.

Morze Barentsa (nor. Barentshavet), do 1853 Morze Murmańskie – marginalne morze w Oceanie Arktycznym, między Europą Północną, archipelagami Svalbard i Ziemią Franciszka Józefa oraz Wyspą Niedźwiedzią i Nową Ziemią. Na zachodzie łączy się z Morzem Norweskim. Powierzchnia morza 1424 tys. km², średnia głębokość 229 m, głębokość maksymalna 600 m. Objętość 316 tys. km³. Morze znajduje się na szelfie kontynentalnym. Południowo-zachodnia część morza nie zamarza w zimie ze względu na wpływ ciepłego prądu Północnoatlantyckiego. Południowo-wschodnia część morza znana jest jako Morze Peczorskie. Morze Barentsa ma duże znaczenie dla transportu i rybołówstwa – istnieją tutaj ważne porty – Murmańsk (Rosja) i Vardø (Norwegia). Przed II wojną światową, dostęp do Morza Barentsa miała również Finlandia: Petsamo było jedynym wolnym od lodu portem. Poważnym problemem jest radioaktywne zanieczyszczenie morza ze względu na działalność rosyjskiej floty jądrowej i norweskiego zakładu do przetwarzania odpadów radioaktywnych. Ostatnio część morskiego szelfu Morza Barentsa w kierunku Spitsbergenu stała się przedmiotem sporów terytorialnych Rosji i Norwegii (jak również innych państw), głównie z powodu występujących tu znacznych zasobów gazu ziemnego.