O Żydach - pseudoepigraf - Polski Serwis Naukowy

O Żydach – dzieło znane z fragmentów przytoczonych przez Józefa Flawiusza w Przeciw Apionowi (Contra Apionem I 43. 183-205). Józef Flawiusz przypisuje je Hekatajosowi z Abdery jest jednak, jak udowodnił to ostatecznie Bezalel Bar-Kochva dziełem autora żydowskiego. Zostało napisane pomiędzy rokiem 107 a najpewniej 102/103 p.n.e. - 96-93 p.n.e. Autor był Żydem egipskim ,o nastawieniu konserwatywnym, związanym z tradycyjny mrozumieniem prawodawstwa żydowskiego. Stroni od alegorycznej wykładni Prawa, wydaje się również, że nie był oczytany w literaturze filozoficznej. Jego greka miejscami bywa niepoprawna. Dzieło jest apologią żydowskiej diaspory i ma uzasadniać jej istnienia w dobie równoczesnego rozwoju silnego państwa żydowskiego w Palestynie. Wedle autora O Żydach zadaniem diaspory jest ochrona Żydów w Palestynie poprzez wywieranie wpływu na władców egipskich. Autor dzieła znał List Arysteasza. Przytoczone w Liście (Aristeae Epistula 31) zdanie z Hekatajosa na temat żydowskich ksiąg świętych nie pochodzi z traktatu O Żydach ale prawdopodobnie od prawdziwego Hekatajosa.

Apologia - (gr. απολογία, – apologia – obrona, mowa obrończa) – gatunek literacki wywodzący się ze sztuki oratorskiej. Tekst mówiony lub pisany, poświęcony obronie jakiejś osoby, idei, sprawy lub dzieła, zawierający jawną lub ukrytą ich pochwałę oraz odparcie zarzutów przeciwników. Apologia była gatunkiem częstym zwłaszcza w antycznej literaturze chrześcijańskiej. Znane są jednak również apologie żydowskie (np. Józef Flawiusz - Przeciw Apionowi).

Hekatajos z Abdery (gr. Ἑκαταῖος ὁ Ἀβδηρίτης Hekataios ho Abderites, łac. Hecataeus) – filozof i historyk grecki, uczeń Pyrrona z Elidy. Żył na przełomie IV i III w. p.n.e., przebywał w Egipcie za Ptolemeusza I. Autor dzieł O poezji Homera i Hezjoda, O Hyperborejczykach i najbardziej znanego O Egipcie. Z jego pism niemal nic się nie zachowało. Był pierwszym autorem greckim piszącym o Żydach. Fragment dotyczący Żydów wykorzystał Diodor Sycylijski w księdze XL Biblioteki historycznej, zachowanej u Focjusza. Przypisywane mu przez Józefa Flawiusza dzieło O Żydach jest tekstem judeohelleńskim z II w. p.n.e..

Bibliografia

B. Bar-Kochva, Pseudo-Hecataeus, “On the Jews”. Legitimizing the Jewish Diaspora, Berkeley, University of California Press, 1997.