Obchody 600-lecia bitwy pod Grunwaldem

Pomnik na Polach Grunwaldzkich

Obchody 600-lecia bitwy grunwaldzkiej z udziałem delegacji polskiej, litewskiej, rumuńskiej i mołdawskiej, 17 lipca 2010

Obchody 600-lecia bitwy pod Grunwaldem – uroczyste upamiętnienie jednej ze średniowiecznych bitew, w której brało udział zjednoczone rycerstwo polskie i litewskie, przeprowadzone w 2010.

Europa Środkowo-Wschodnia – nazwa stosowana[potrzebne źródło] dla określenia europejskich państw powstałych w wyniku rozpadu bloku socjalistycznego. Jest to zbitek dwóch określeń tej części Europy – geograficznego (środkowa) i politycznego (Wschodnia).

Zamek Królewski na Wawelu – rezydencja królewska o charakterze zabytkowym, mieszcząca się na Wzgórzu Wawelskim w Krakowie o powierzchni 7040 m² z 71 salami wystawowymi. Oddział Zamku Królewskiego na Wawelu – Państwowych Zbiorów Sztuki.

W 2010 przypadła 600 rocznica bitwy pod Grunwaldem, w której wojska krzyżackie zostały pokonane przez zjednoczone siły polsko-litewskie. W związku z obchodami wiele instytucji państwowych i społecznych postanowiło upamiętnić to ważne z punktu widzenia historii Europy Środkowo-Wschodniej wydarzenie.

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego – urząd administracji rządowej, obsługujący Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, obecnie właściwego do spraw jednego działu administracji rządowej - kultura i dziedzictwo narodowe. Ministerstwo utworzone zostało w dniu 26 października 1999 roku, z mocą od dnia 10 listopada 1999 roku. W okresie od dnia 23 października 2001 roku do dnia 31 października 2005 roku funkcjonowało pod nazwą Ministerstwo Kultury.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Narodowy Bank Polski

Narodowy Bank Polski wyemitował srebrną monetę o nominale 10 zł o nazwie Wielkie bitwy – Grunwald. Po raz pierwszy w historii monety kolekcjonerskie NBP zostały zaprojektowane w kształcie klipy. Ponadto NBP wyemitował okrągłą dwuzłotówkę o nazwie Wielkie bitwy – Grunwald, Kłuszyn ze stopu Nordic gold.

Nordic gold (GN, NG, golden nordic, nordyckie złoto, CuAl5Zn5Sn1) - jest to stop 89% miedzi (Cu), 5% cynku (Zn), 5% aluminium (Al) oraz 1% cyny (Sn). Gold (Złoto) w nazwie nie oznacza, że ten stop zawiera chociaż śladową ilość złota, jest to tylko określenie koloru. Od prawdziwego złota łatwo go odróżnić ze względu na znacznie mniejszą gęstość.

Muzeum Zamkowe w Malborku – muzeum o charakterze historyczno-artystycznym oraz placówka kulturalno-naukowa powołana dnia 1 stycznia 1961 roku. Mieści się w historycznym zamku krzyżackim w Malborku, w którym zgromadzono ponad 40 000 muzealiów, głównie dzieł rzeźby, malarstwa i rzemiosła artystycznego.

Na szczeblu ministerialnym

W dniu 14 stycznia 2010 w Arkadach Kubickiego na Zamku Królewskim w Warszawie odbyła się Konferencja Inaugurująca obchody 600-lecia bitwy pod Grunwaldem. Organizatorem konferencji było Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przy współudziale Narodowego Centrum Kultury. Podczas konferencji zaprezentowany został ramowy plan obchodów oraz spot telewizyjny w reżyserii Tomasza Bagińskiego. Uczestnicy mogli też zobaczyć fragmenty odnowionej cyfrowo wersji filmu Krzyżacy w reżyserii Aleksandra Forda.

Litwa (, jedno z państw bałtyckich, członek Unii Europejskiej i NATO. Graniczy od zachodu z Rosją (obwodem kaliningradzkim), od południowego zachodu z Polską, od wschodu z Białorusią i od północy z Łotwą.

Piotr Żuchowski (ur. 4 maja 1964 w Iławie) – polski polityk, samorządowiec, były wicemarszałek województwa warmińsko-mazurskiego, od 2008 sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

List intencyjny w sprawie wspólnej organizacji obchodów 600. rocznicy bitwy pod Grunwaldem, podpisali 15 marca 2010 Vytautas Umbrasas i Piotr Żuchowski, odpowiednio wiceminister obrony kraju Republiki Litewskiej oraz sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP. Porozumienie dotyczyło wspólnych działań informacyjnych oraz wspólnej kampanii promocyjnej najważniejszych projektów kulturalnych związanych z tą inicjatywą. W czasie uroczystości zaprezentowano wielojęzyczną oficjalną wspólną stronę obchodów rocznicowych. Uroczystości centralne na Polach Grunwaldzkich, nad którymi patronat objęli wspólnie Prezydent Elekt Rzeczypospolitej Polskiej Bronisław Komorowski i Prezydent Republiki Litewskiej Dalia Grybauskaitė zaplanowano na dzień 15 lipca 2010. Organizatorami ze strony polskiej zostało Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego wraz z Narodowym Centrum Kultury.

Jan Długosz herbu Wieniawa (łac. Ioannes Dlugossius; ur. 1 grudnia 1415 w Brzeźnicy, zm. 19 maja 1480 w Krakowie) – polski historyk, twórca jednego z najwybitniejszych dzieł średniowiecznej historiografii europejskiej, duchowny, geograf, dyplomata; wychowawca synów Kazimierza Jagiellończyka.

Klipa - nieokrągła moneta (przeważnie kwadratowa). Monety takie wybijano już od starożytności. Kwadratowy kształt umożliwiał bicie monet prymitywnymi środkami w prowizorycznych mennicach.

Narodowe Centrum Kultury już wcześniej ogłosiło nabór wniosków o dofinansowanie inicjatyw w programie "Grunwald". Do 15 lutego 2010 wpłynęła tak duża liczba wniosków, iż drugi nabór, którego datę końcową nadsyłania projektów ustalono na 15 kwietnia 2010 został odwołany. Cele programu "Grunwald" były następujące:

Pałac Kultury i Nauki (PKiN, poprzednio Pałac Kultury i Nauki im. Józefa Stalina) – najwyższy budynek w Polsce, w centrum Warszawy na placu Defilad. Własność miasta stołecznego Warszawy. Obiektem zarządza miejska spółka "Zarząd Pałacu Kultury i Nauki" Sp. z o.o.

Zygmunt Rozwadowski (ur. 1870 we Lwowie, zm. 1950 w Zakopanem) – polski malarz batalista, scenograf, żołnierz Legionów, współtwórca m.in. Panoramy Racławickiej.

ukazanie znaczenia geopolitycznego jednej z największych bitew średniowiecza,

podkreślenie znaczenia bitwy pod Grunwaldem w procesie historycznym, który doprowadził do zawiązania Unii Lubelskiej

ukazanie roli bitwy w ukształtowaniu wschodniego kierunku polskiej polityki XV w. w kontekście współczesnych uwarunkowań geopolitycznych

opisanie etosu rycerskiego i jego znaczenia dla dzisiejszej kultury

Ukazanie Bogurodzicy, jako arcydzieła staropolszczyzny i pierwszego hymnu polskiego.

Zdecydowano o doinwestowaniu następujących projektów:

Tadeusz Popiel (także Tadeusz Sulima-Popiel) (ur. 1863 w Szczucinie, zm. 22 lutego 1913 w Krakowie) – polski malarz. Poruszał tematykę religijną i historyczną, malował sceny rodzajowe, portrety i pejzaże. Zajmował się również malarstwem ściennym i witrażami. Był współautorem kilku panoram, m.in. Panoramy Racławickiej.

Filharmonia Świętokrzyska im. Oskara Kolberga – filharmonia mająca siedzibę w Kielcach, mieszcząca się obecnie w budynku Kieleckiego Centrum Kultury. Aktualnie budowana jest budowa nowej siedziby Filharmonii przy ul. Głowackiego. Projekt współfinansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach XI Priorytetu Kultura i dziedzictwo kulturowe Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko.

Historyczny przemarsz Wojsk Władysława Jagiełły z Sulejowa pod Grunwald (Stowarzyszenie Inowłodzkie Bractwo Rycerskie)

Spotkania pod Grunwaldem – bezpłatny dodatek do czasopisma "Spotkania z zabytkami" (Fundacja Hereditas)

Szanujemy historię z myślą o przyszłości (Związek Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej)

Most do Zwycięstwa – inscenizacja, pochód, konkursy, plener malarski (Fundacja Oświecenia Publicznego)

Przygoda z historią – Rycerskim szlakiem (Chorągiew Łódzka ZHP Hufiec Zgierz)

10/1410 – 10 godzin, które zmieniły Europę. Grunwald 2.0/10 (Fundacja Pobóg)

Henryk Leśniowski, Romuald Odoj "Tajemnice grunwaldzkiego pobojowiska" (Towarzystwo Naukowe im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie)

"W przeźroczu symbolu grunwaldzkiego" (Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Olsztynie)

Rycerz średniowieczny wzorem współczesnego harcerza – Grunwald 2010 (Związek Harcerstwa Polskiego Chorągiew Warmińsko-Mazurska Hufiec Lidzbark Wielki ZHP)

Wydanie publikacji "Miasta, zamki, klasztory. Państwo Zakonu Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego (Stowarzyszenie Pokolenie)

Transgraniczna Wyprawa Rowerowa "Puszcza Białowieska – Grunwald – Malbork 2010" (Stowarzyszenie Samorządów Euroregionu Puszcza Białowieska)

"Rycerze Bogurodzicy – Taczów 2010" (Gminna Biblioteka Publiczna w Zakrzewie)

Konferencja "Bitwy decydujące o losach Europy Środkowej" (Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego)

Wystawa jubileuszowa "50 lat premiery filmu Krzyżacy" Aleksandra Forda w 600 rocznicę Bitwy pod Grunwaldem (Muzeum Kinematografii w Łodzi)

"Chwała rycerskości" – cykl audycji telewizyjnych (Centrum Edukacji i Inicjatyw Kulturalnych w Olsztynie)

Inicjatywy regionalne i miejskie

Dni Grunwaldu 2010

Największą inicjatywą związaną z obchodami 600-lecia bitwy pod Grunwaldem była organizacja inscenizacji historycznej "Bitwa pod Grunwaldem". Na stronie internetowej organizatorów ogłoszono program obejmujący większość wydarzeń kulturalnych związanych z inscenizacją, które zaplanowano na dni od 12 lipca do 18 lipca 2010 na Polach Grunwaldzkich. Sama inscenizacja zaplanowana została na sobotę 17 lipca. Głównym organizatorem tej imprezy ogłoszony został wójt gminy Grunwald. Za część historyczną odpowiedzialnymi wybrani zostali Krzysztof Górecki i Jacek Szymański.

Metro - ogólnopolska bezpłatna gazeta codzienna, w formacie tabloidowym. Jej wydawcą jest Agora. Dziennik ukazuje się od poniedziałku do piątku w największych miastach w Polsce: Białystok, Bydgoszcz, Częstochowa, Gdańsk, Gliwice, Katowice, Kielce, Kraków, Łódź, Lublin, Olsztyn, Opole, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Toruń, Warszawa, Wrocław i Zielona Góra. Wydania różnią się między sobą nieznacznie dla poszczególnych miast (m.in. lokalnymi reklamami, które publikuje gazeta).

International Standard Serial Number, ISSN czyli Międzynarodowy Znormalizowany Numer Wydawnictwa Ciągłego – ośmiocyfrowy niepowtarzalny identyfikator wydawnictw ciągłych tradycyjnych oraz elektronicznych. Jest on oparty na podobnej koncepcji jak identyfikator ISBN dla książek, ISAN dla materiałów audio-wideo. Niektóre publikacje wydawane w seriach mają przyporządkowany zarówno numer ISSN, jak i ISBN.

Widowisko "Bitwa pod Grunwaldem" 17 lipca 2010

Od 1998 grupa rekonstruktorów kultury materialnej średniowiecza organizowała w soboty najbliższe rocznicy bitwy, a więc 15 lipca, inscenizacje historyczne w miejscu wydarzeń z 1410. W 600. rocznicę w przygotowanie widowiska zaangażowała się większa niż do tej pory grupa społeczników.

Stanisław Syrewicz, poza Polską Stanislas Syrewicz (ur. 22 sierpnia 1946 w miejscowości Azow w Rosji) – kompozytor muzyki filmowej oraz piosenek pop, m.in. np. To nie ja (II nagroda Festiwalu Eurowizji), reżyser teatralny.

Tomasz Bagiński (ur. 10 stycznia 1976 w Białymstoku) – rysownik, animator, reżyser. Jest artystą samoukiem. Porzucił studia architektoniczne dla robienia filmów.

Obchody w Łódzkiem

Przygotowania do wojewódzkich obchodów 600-lecia rozpoczęły się w lipcu 2009. 29 września 2009 ukonstytuował się komitet organizacyjny. Koordynatorem został Franciszek Jagielski przewodniczący Inowłodzkiego Bractwa Rycerskiego. Patronat nad obchodami 600-lecia bitwy pod Grunwaldem na Ziemi Łódzkiej objął Włodzimierz Fisiak, Marszałek Województwa Łódzkiego. Zaplanowano organizację następujących imprez kulturalno-oświatowych:

Narodowe Centrum Kultury jest państwową instytucją kultury. W obecnym kształcie instytucja istnieje od 2006 roku, działając na podstawie zarządzenia nr 8 Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 14 marca 2006 r. „W sprawie nadania statutu państwowej instytucji kultury Narodowemu Centrum Kultury”.

Unia Polskich Ugrupowań Monarchistycznych (UPUM) – polska partia polityczna, zarejestrowana 17 kwietnia 1997, której celem wg własnej deklaracji ideowej jest:

przemarsz wojsk króla Jagiełły historycznym szlakiem z Sulejowa przez Wolbórz, Lubochnię, Żelechlinek, Głuchów, Wysokienice, Samice, Dębową Górę i Skierniewice do przeprawy przez Wisłę w Czerwińsku,

rajd rowerowy Szlakiem Grunwaldzkim (Starostwo Wieluńskie)

projekcje filmów historycznych

koncerty organowe muzyki średniowiecznej w kościołach parafialnych (Stowarzyszenie Doliny Pilicy)

zasadzenie 600 krzewów róż pod opactwem w Sulejowie

sesja popularno-naukowa dotycząca bitwy pod Grunwaldem

konkursy literackie i plastyczne w gminach, leżących na trasie wędrówki wojsk Jagiełły

Z okazji 600-lecia Grunwaldu wytyczono na terenie wojewodztwa Szlak Grunwaldzki.

Dalia Grybauskaitė (ur. 1 marca 1956 w Wilnie) – litewska polityk i ekonomistka. Od 12 lipca 2009 prezydent Litwy, była minister finansów (2001–2004) oraz komisarz ds. budżetu i programowania finansowego w Komisji Europejskiej (2004–2009).

Agora Spółka Akcyjna (GPW: AGO, LSE: AGOD) – polska spółka prawa handlowego, notowana na giełdzie w Warszawie i Londynie prowadząca działalność medialną.

Projekt "Grunwald 2010" w Krakowie

Projekt zrealizowano przy udziale finansowym Gminy Miejskiej Kraków. Partnerami miasta w realizacji projektu byli: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Akademia Muzyczna w Krakowie oraz grupa Twórcza Castello. W ramach projektu zaplanowano:

wystawę historyczną na Zamku Królewskim na Wawelu pod patronatem Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Na znak świetnego zwycięstwa, której uroczyste otwarcie zaplanowano na 14 lipca 2010 (m.in. prezenatcja zdobytych chorągwi, trofeów rozesłanych przez króla Jagiełłę do najważniejszych kościołów Królestwa Polskiego, ekspozycja panoramy Zygmunta Rozwadowskiego i Tadeusza Popiela owstałej z okazji obchodów 500. rocznicy zwycięstwa zorganizowanych w Krakowie w 1910 – obecnie w zbiorach Lwowskiego Muzeum Historycznego),

konkurs kompozytorski o zasięgu ogólnopolskim Wawel: musica festiva w 600-lecie Bitwy pod Grunwaldem

ogólnopolski konkurs na komiks inspirowany Bitwą Grunwaldzką (wygrała praca Pod Grunwaldzkim Mieczem Marty Grabowskiej z Uniwersytetu Łódzkiego)

regionalny konkurs plastyczny na projekt znaczka pocztowego "600. rocznica Bitwy pod Grunwaldem"

Rok Grunwaldzki w Malborku

Liczne inicjatywy związane z obchodami rocznicowymi przedsięwzięto w Muzemu Zamkowym w Malborku. Wśród nich:

Henryka von Plauen obrona Malborka – międzynarodowa gra historyczna (finał 7-13 czerwca)

ogólnopolskie konkursy: literacki i plastyczny – Nasze zmagania z Grunwaldem

VIII Bałtycki Festiwal Nauki Rozbieramy Matejkę (27-28 maja 2010)

wystawa Fundacje artystyczne na terenie państwa krzyżackiego w Prusach (10 czerwca – 12 września)

promocja książki "Wojna Polski i Litwy z zakonem krzyżackim w latach 1409-1411" (2 lipca)

50-lecie powstania filmu Aleksandra Forda „Krzyżacy” (10 lipca – 31 sierpnia)

Społeczne inicjatywy indywidualne i grupowe

Haftowana "Bitwa pod Grunwaldem"

Grupa rękodzielników podjęła inicjatywę wyhaftowania obrazu Bitwa pod Grunwaldem Jana Matejki. Wzór ostatecznie składał się z 40 części, które w całości dały dzieło o wymiarze 9,87 m x 4,26 m. Szacunkowy koszt wyniósł 310 tys. zł, szacunkowy realny czas haftowania 4,5 roboczolat (bardzo sprawny hafciarz). W projekt zaangażowała się grupa kilkunastu wprawionych hafciarek.

"Bitwa pod Grunwaldem" z klocków LEGO

W siedzibie Muzeum Techniki w Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie otwarto 10 lipca 2010 wystawę Bitwa pod Grunwaldem i nie tylko – Świat klocków LEGO, na której zaprezentowano m.in. makietę bitwy o powierzchni 6 m² wykonaną z klocków LEGO przez członków klubu LUGPol. Tłem dla makiety był obraz Mała bitwa pod Grunwaldem Tomasza Jaxy-Kwiatkowskiego, będący kopią w skali 1:3 pierwowzoru autorstwa Jana Matejki.

Restauracja obrazu "Bitwa pod Grunwaldem" Jana Matejki

Muzeum Narodowe z okazji 600-lecia bitwy postanowiło przeprowadzić prace restauracyjne zabytkowego obrazu z 1878. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zadeklarowało przekazanie na ten cel 850 tys. zł. Przy tej okazji reżyser animacji Tomasz Bagiński wraz z kompozytorem Stanisławem Syrewiczem podjęli się próby stworzenia rekonstrukcji obrazu w przestrzeni 3D.

Album ze zdjęciami Adama Bujaka

Z okazji obchodów wydano album Chwała Grunwaldu ze zdjęciami ze plenerowych inscenizacji bitwy Adama Bujaka. Oprócz fotografii z samych rekonstrukcji zamieszczono w nim zdjęcia zamków i warowni leżących zarówno na terenie ówczesnej Korony (Wawel, Czorsztyn, Kazimierz nad Wisłą) oraz terenów zakonnych (Malbork, Gniew i Toruń). Użyto fragmentów dzieł kronikarskich Jana Długosza.

Koncert na Świętym Krzyżu

Filharmonia Świętokrzyska zaprezentowała 23 maja 2010 w Sanktuarium na Świętym Krzyżu program Gaude Mater Polonia – 600-lecie bitwy pod Grunwaldem. W programie znalazły się m.in.: pieśń Bogurodzica anonimowego autora, Ave verum corpus D-dur KV 618 Wolfganga Amadeusza Mozarta oraz Gloria RV 589 Antonio Vivaldiego.

Pamiątkowy Krzyż 600-lecia Bitwy pod Grunwaldem

Odznaczenie ustanowione Uchwałą Rady Regencyjnej UPUM nr 10/09 z 5 października 2009 w związku ze zbliżającym się jubileuszem bitwy grunwaldzkiej. Nadawane Uchwałą Kapituły Odznaczeń UPUM osobom fizycznym za popularyzowania polskiej tradycji rycerskiej i wojskowej. Jest to odznaczenie jednostopniowe, nadawane jednorazowo.

Mural w Krakowie

15 lipca 2010 na ścianach wiaduktu estakady Obrońców Lwowa odsłonięto malowidło przedstawiające dwie wybrane sceny z obrazu Jana Matejki.

Przypisy

Monika Skarbek: WIELKIE BITWY – GRUNWALD I KŁUSZYN. NBP.pl, 2010-06-21. [dostęp 2010-07-18].
Sylwia Miller: Konferencja inaugurująca obchody 600 – lecia Bitwy pod Grunwaldem. www.sulejow.pl, 2010-01-15. [dostęp 2010-07-11].
Przygotowania do obchodów 600. Rocznicy Bitwy pod Grunwaldem. www.mkidn.gov.pl, 2010-03-16. [dostęp 2010-07-11].
600. Rocznica Bitwy pod Grunwaldem. grunwald600.pl. [dostęp 2010-07-11].
Uroczystości Centralne. grunwald600.pl. [dostęp 2010-07-11].
↑ Program Narodowego Centrum Kultury "Grunwald". nck.pl. [dostęp 2010-07-11].
Program Grunwaldu 2010. www.grunwald1410.pl. [dostęp 2010-07-11].
Główny Organizator Dni Grunwaldu 2010. www.grunwald1410.pl. [dostęp 2010-07-11].
„Bitwa pod Grunwaldem" Sobota 17 lipca 2010. www.grunwald1410.pl. [dostęp 2010-07-11].
Na Grunwald przez Łódzkie 9 czerwca 2010. www.lodzkie.pl, 2010-07-11. [dostęp 2010-07-11].
Grunwald 1410-2010. Informacje. www.sulejow.pl, 2010-04-06. [dostęp 2010-07-11].
Ruszyli z Łódzkiego na Grunwald 28 czerwca 2010. www.lodzkie.pl, 2010-07-11. [dostęp 2010-07-11].
"Na znak świetnego zwycięstwa". www.wawel.krakow.pl. [dostęp 2010-07-11].
↑ Ogólnopolski konkurs na komiks inspirowany Bitwą Grunwaldzką. www.wawel.krakow.pl. [dostęp 2010-07-11].
Obchody 600. rocznicy bitwy pod Grunwaldem w Muzeum Zamkowym w Malborku. grunwald600.pl. [dostęp 2010-07-11].
Haftowana "Bitwa pod Grunwaldem", czyli jak powstawał największy, ręcznie wykonany haft krzyżykowy świata. www.haftix.pl. [dostęp 2010-07-11].
Jolanta Dąbrowska. Igła, nitka i rycerze. „Gazeta Radomszczańska”. 23 (898), s. 8-9, 2010-06-10. Radom. ISSN 1231-2975.
Bitwa pod Grunwaldem i nie tylko. kultura.wp.pl. [dostęp 2010-07-11].
Konserwacja obrazu Matejki w 600. rocznicę bitwy pod Grunwaldem. kultura.wp.pl. [dostęp 2010-07-11].
Album "Chwała Grunwaldu". kultura.wp.pl, 2010-05-12. [dostęp 2010-07-11].
Gaude Mater Polonia. kultura.wp.pl, 2010-05-23. [dostęp 2010-07-11].
Stefan Oberleitner, Odznaczenia monarchistyczne w III Rzeczypospolitej Polskiej 1990-2010, Zielona Góra 2011, s. 35-36, ISBN 978-83-919754-2-8.
Aleksander Podolski, Księga herbowa Unii Polskich Ugrupowań Monarchistycznych, Wrocław 2010, s.147, ISBN 978-83-925702-3-3.
Bitwa na muralu. „Metro”, s. 8, 2010-07-16. Agora. ISSN 1642-8684.

Linki zewnętrzne

Oficjalna strona obchodów

Strona organizatorów widowiska "Bitwa pod Grunwaldem"