Obiekty turystyczne w Bydgoszczy - Polski Serwis Naukowy

Bydgoszcz jako miasto leżące na obszarze staropolskich Kujaw w szeroko pojętej dzielnicy wielkopolskiej posiada architekturę charakterystyczną dla tego regionu kraju, bez budowli pokrzyżackich. Krzyżacy władali Bydgoszczą zaledwie kilka lat i nie zdążyli tu zbudować monumentalnych budowli jak w Chełmnie czy Toruniu.

Bydgoszcz posiada kilkaset obiektów wpisanych w rejestrze zabytków, w tym obiekty oryginalne np. rozległe secesyjne Śródmieście najlepiej zachowane w kraju po Łodzi czy zabytek sztuki inżynierskiej jakim jest zbudowany w latach 1772-1775 Kanał Bydgoski ze śluzami, łączący Wisłę z Odrą.

Fryderyk II Wielki, Friedrich II von Hohenzollern (ur. 24 stycznia 1712 w Berlinie, zm. 17 sierpnia 1786 w Poczdamie) – król Prus w latach 1740-1786. Pod jego rządami Prusy stały się jednym z najpotężniejszych państw europejskich.
Tryszczyn – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie bydgoskim, w gminie Koronowo, na północ od zachodnich dzielnic Bydgoszczy, na trasie drogi krajowej nr 25. W miejscowości znajduje się zbiornik wyrównawczy jez. Tryszczyn na Brdzie o powierzchni 90 ha i Tryszczyn-Elektrownia przepływowa o mocy 3,3 MW.

Bydgoskie Stare Miasto jest oryginalnie położone bezpośrednio nad rzeką, a staromiejską Wyspę Młyńską otaczają jazy i śluzy oraz wartko płynąca jak górski strumień Młynówka.

W XIX w. Bydgoszcz zwano "małym Berlinem" (niem. kleine Berlin) z uwagi na podobną, nowoczesną w ówczesnych czasach zabudowę, która była dziełem najwybitniejszych architektów. Uroku dodaje wielość parków, dobrze utrzymywanych skwerów i nowych osiedli miast-ogrodów jak np. Sielanka zaprojektowana przez wybitnego arch. J. Stubbena.

Odra (czes. i dł. Odra, niem. Oder, gł. Wodra, łac. Viadua, Viadrus) – rzeka w Europie Środkowej, w zlewisku Morza Bałtyckiego, na terenie Czech, Polski i Niemiec. Pod względem całkowitej długości jest drugą (po Wiśle) rzeką Polski. Biorąc pod uwagę tylko jej część w granicach Polski jest trzecią rzeką pod względem długości (po jej dopływie Warcie).
Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po roku 1701 wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 roku wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego.

Stare Miasto

Bydgoskie spichrze nad Brdą

Rynek w Starym Fordonie

Stare Miasto położone na zakolu Brdy zachowało średniowieczne rozplanowanie na rzucie zbliżonym do elipsy, z czworobocznym rynkiem w centrum i ulicami wybiegającymi z narożników. Przy budynku Nowy Rynek 3-5 znajdują się pozostałości baszty oraz dawnej fosy miejskiej.

Panteon w Rzymie (łac. Pantheon, z greckiego Πάνθειον, pan – wszystko, theoi – bogowie, panteon – miejsce poświęcone wszystkim bogom), to okrągła świątynia na Polu Marsowym, ufundowana przez cesarza Hadriana w roku 125 na miejscu wcześniejszej z 27 r. p.n.e., zniszczonej w pożarze w 80 r. n.e. Budową kierował Apollodoros, stracony później przez cesarza. Od VII wieku Panteon jest użytkowany jako kościół katolicki pw. Santa Maria ad Martyres – Najświętszej Marii Panny od Męczenników.
Opera Nova – teatr operowy, pełniący również rolę teatru muzycznego, zlokalizowany w Bydgoszczy, założony w 1956 r., upaństwowiony w 1960 r. Jest jedną z 10 scen operowych w Polsce oraz jedynym tego typu teatrem na terenie województwa kujawsko-pomorskiego. Budynek Opery mieści również Regionalne Centrum Kongresowe, a od 2010 r. użycza także scenę kameralną Bydgoskiemu Teatrowi Lalek Buratino.

Urok Starówki stanowi obok pięknych budynków szum spiętrzonej wody, liczne jazy i śluzy, mosty, groble, wielość nadbrzeży i bulwarów. Wiele z zabytkowych obiektów zbudowanych jest tuż nad Brdą, niejako kłania się w rzece. Stanowi to o niepowtarzalności bydgoskiej starówki.

Na bydgoskiej starówce znajdują się ważne obiekty turystyczne:

Most – rodzaj przeprawy w postaci budowli inżynierskiej, której konstrukcja pozwala na pokonanie przeszkody wodnej (rzeki, jeziora, zatoki, morskiej cieśniny itp.)
Jezuici (pełna nazwa: Towarzystwo Jezusowe ) – męski papieski . Towarzystwo Jezusowe zostało założone w głównej mierze do walki z reformacją, by bronić i rozszerzać wiarę oraz naukę Kościoła rzymskokatolickiego, przede wszystkim przez publiczne nauczanie, .

zespół zabytkowych spichrzy nad Brdą, ul. Grodzka 7-11 – wieloletni symbol Bydgoszczy

spichrz przy ulicy Grodzkiej 7, tzw. holenderski, zbudowany w 1793 r.

spichrze wielokondygnacyjne przy ulicy Grodzkiej 9, 11, z lat 1793-1800

w wyżej wymienionych, ostatnio wyremontowanych spichrzach znajduje się obecnie Muzeum Miasta Bydgoszczy

W latach 60. XX w. spłonęły 2 z 5 spichrzy

Kolegium Jezuickie z 1638 (ob. Ratusz bydgoski)

Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Gmachu Deputacji Kameralnej z 1778

Fara

Ruiny murów miejskich z XV w.

Rynki

Bydgoszcz posiada kilka historycznych rynków staromiejskich. Najstarszym jest, jak sama nazwa wskazuje, Stary Rynek, którego geneza sięga lokacji miasta w 1346 r., a nawet wcześniej.

Neobarok – nurt w architekturze historyzmu, nawiązujący formalnie do baroku, szczególnie w dekoracji elewacji, rozpowszechniony w końcu XIX wieku (od 1880).
Jaz – budowla hydrotechniczna wybudowana w poprzek rzeki lub kanału piętrząca wodę, w celu utrzymania stałego poziomu rzeki dla celów żeglugowych lub (w ograniczonym zakresie) zabezpieczenia przed powodzią, zaopatrywania w wodę oraz do celów energetycznych. Równolegle do jazu czasami buduje się też śluzy umożliwiające żeglugę poniżej jazu i przepławki dla ryb. Jazy można podzielić na ziemne, ziemno-betonowe, gumowe. Ze względu na ich charakter na stałe i ruchome, tj. wyposażone w odpowiednie zamknięcia. W przypadku jazów ruchomych możliwa jest regulacja ich wysokości, co daje większe możliwości zarządzania zasobami wodnymi rzeki.

Inne rynki zwane były od produktów, jakimi na nich handlowano, a więc: Zbożowy Rynek, Rybi Rynek, Wełniany Rynek, Kozi Rynek.

W XIX w. wytyczono Nowy Rynek w pobliżu gmachu Sądów, potrzebny w rozbudowującym się mieście. W XIX w. zaczęto intensywnie rozbudowywać Gdańskie Przedmieście leżące na północ od Brdy. Wytyczono tam kolejny rozległy rynek z kościołem pośrodku dzisiaj zwanym placem Piastowskim. Jego wielkość i charakter zabudowy dorównuje Staremu Rynkowi.

Wincenty Witos (ur. 22 stycznia 1874 w Wierzchosławicach koło Tarnowa, zm. 31 października 1945 w Krakowie) – polski polityk, działacz ruchu ludowego, trzykrotny premier.
Międzynarodowy Port Lotniczy im. Ignacego Jana Paderewskiego Bydgoszcz (kod IATA: BZG, kod ICAO: EPBY) (po angielsku: Bydgoszcz I. J. Paderewski Airport) - międzynarodowy port lotniczy zlokalizowany około 3 km od centrum Bydgoszczy, znany jako port lotniczy Bydgoszcz-Szwederowo.

Niezależnie w centrum Starego Fordonu również znajduje się średniowieczny Rynek z zabytkowym kościołem św. Mikołaja pośrodku. Na uwagę zasługuje położenie fordońskiego rynku bardzo blisko brzegu Wisły.

Panorama Starego Rynku

Wyspa Młyńska i Wenecja Bydgoska

Osobny artykuł: Wyspa Młyńska w Bydgoszczy.

Bulwar nad Młynówką

Na starej pocztówce z początku XX wieku

Wenecja Bydgoska – malowniczy zespół architektoniczny Starego Miasta przylegający do odnogi Brdy zwanej Młynówką, naprzeciw tzw. Wyspy Młyńskiej. Dzisiejsza zabudowa Wenecji Bydgoskiej pochodzi z XIX w.

16 Pułk Ułanów Wielkopolskich im. gen. dyw. Gustawa Orlicz-Dreszera (16 p.uł.) – oddział kawalerii Armii Wielkopolskiej i Wojska Polskiego II RP, stacjonujący w garnizonie Bydgoszcz, w koszarach "Ułańskich" przy ul. Szubińskiej 1.
Amfiteatr (łac. amphiteatrum) – odkryta arena o kształcie elipsy lub koła, otoczona - najczęściej wznoszącymi się schodkowo - rzędami siedzeń dla widzów i przeznaczona do publicznych pokazów m.in. walk gladiatorów, walk z dzikimi zwierzętami, naumachii.

Część kamienic bezpośrednio graniczy z wodą, stąd skojarzenie z Wenecją. Posiada magiczny bydgoski klimat miejsca historycznego w połączeniu z pięknem parkowego otoczenia.

Zespół Wyspy Młyńskiej wraz z "Wenecją Bydgoską" usytuowany jest w zakolu Brdy, na zachód od Starego Miasta.

Wyspa Młyńska pierwotnie składała się z trzech wysp, obecnie stanowi jedną wyspę, połączoną groblą. Zachowany historyczny układ przestrzenny wyznacza brukowana ulica Mennica.

Leon Jan Wyczółkowski (ur. 11 kwietnia 1852 w Hucie Miastkowskiej koło Garwolina, zm. 27 grudnia 1936 w Warszawie, lecz został pochowany we Wtelnie pod Bydgoszczą) - polski malarz, grafik i rysownik, jeden z czołowych przedstawicieli okresu Młodej Polski w nurcie malarstwa realistycznego.
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Na wyspie znajdują się m.in.:

mennica (przez pewien czas jedyna czynna w Polsce!)

domy z XVIII-XIX w.

spichrze XIX – pocz. XX

Biały Spichlerz, ul. Mennica 2, 1780, konstrukcja szachulcowa o gotyckim sklepieniu z XV w., obecnie urządzono w nim muzeum Czerwony Spichlerz

młyn z 1851

kaszarnia z 1898

Secesyjne Śródmieście

Osobny artykuł: Śródmieście (Bydgoszcz).

Kamienice przy placu Wolności

Willa Heinricha Dietza przy ulicy Gdańskiej

Z początkiem XIX w. rozpoczęła się zabudowa Przedmieścia Gdańskiego, które na pocz. XX w. miało stać się zwarcie zabudowanym Śródmieściem z wysokimi kamienicami w stylu secesyjnym, neobarokowym, eklektycznym.

Jan Henryk Dąbrowski, herbu Dąbrowski (ur. 2 sierpnia 1755 w Pierzchowie nad Rabą w Małopolsce zm. 6 czerwca 1818 w Winnej Górze w Wielkopolsce) – polski generał, senator-wojewoda Królestwa Polskiego w 1815, generał jazdy armii Królestwa Polskiego 1815-1816, dowódca naczelny wojsk polskich w 1813, twórca Legionów Polskich we Włoszech, generał insurekcji kościuszkowskiej. W 1815 odznaczony Orderem Orła Białego, kawaler Orderu Virtuti Militari w 1807, francuskiej Legii Honorowej w 1804, włoskiego Orderu Żelaznej Korony w 1806, rosyjskich orderów św. Włodzimierza i św. Anny.
Lewin Louis Aronsohn (ur. 1850, zm. 1928) – polski bankier żydowskiego pochodzenia, poseł do parlamentu pruskiego, samorządowiec, Honorowy Obywatel Bydgoszczy.

W 1820 r. rozpoczęła się zabudowa ul. Gdańskiej. Oddanie do użytku dworca kolejowego w 1852 r. na Bocianowie zainicjowało zabudowę ul. Dworcowej.

Obecnie bydgoskie Śródmieście jest niewiele mniejsze od warszawskiego. Jest to potencjalna perełka Bydgoszczy, obecnie zaniedbana i niedoceniana. Kilka kwartałów ulic jest odrestaurowanych i prezentuje się bardzo okazale np. pierzeje przy ulicach: Cieszkowskiego, Gdańskiej, Słowackiego, Dworcowej, Jezuickiej, Długiej, Farnej, alei Mickiewicza oraz przy Nowym Rynku.

Bydgoski Węzeł Wodny (BWW) – związek cech hydrograficznych Brdy, Wisły, Kanału Bydgoskiego i Górnonoteckiego oraz mniejszych strug wodnych (Flis, Struga Młyńska, Struga Prądy) na obszarze miasta Bydgoszczy i w jego najbliższym sąsiedztwie, wraz z budowlami i urządzeniami hydrotechnicznymi oraz zabudową urbanistyczno-architektoniczną.
Jan Nowak-Jeziorański, właśc. Zdzisław Antoni Jeziorański pseud. Janek, Jan Zych (ur. 2 października 1914 w Berlinie, zm. 20 stycznia 2005 w Warszawie) – polski polityk, politolog, działacz społeczny, dziennikarz i żołnierz AK, cichociemny.

Po rewitalizacji Śródmieścia w następnych latach (plany są już uchwalone) z udziałem funduszy unijnych Bydgoszcz ma szanse na poprawę wizerunku.

Główną osią oraz najbardziej reprezentacyjną ulicą Śródmieścia jest ulica Gdańska, mimo samego faktu, iż dawniej mocno liczyła się również ul. Dworcowa wraz z dworcem kolejowym, którego obszary są bardziej zaniedbane i uważane często za inny rejon - Bocianowo.

W Śródmieściu dominują reprezentacyjne kamienice, place z zielenią oraz wille, których najwięcej jest w Dzielnicy Muzycznej.

Maria Stanisława Konopnicka z domu Wasiłowska, ps. Jan Sawa, Marko, Jan Waręż (ur. 23 maja 1842 w Suwałkach, zm. 8 października 1910 we Lwowie) – polska poetka i nowelistka okresu realizmu, krytyk literacki, publicystka, tłumaczka i działaczka na rzecz praw kobiet.
Zakon krzyżacki – pełna nazwa brzmi: Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (Zakon Krzyżacki, Zakon Niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Teutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XII wieku. Zakon na wiele setek lat opanował obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.

Dzielnica Muzyczna

Willa przy al. Ossolińskich

Dzielnica Muzyczna ma charakter miasta-ogrodu. Wśród parków i skwerów znajdują się zabytkowe obiekty, secesyjne kamienice przy ul. Słowackiego i Mickiewicza, gmachy Teatru, Filharmonii, Akademii Muzycznej, Szkoły Muzycznej, wille z początku XX w.

W parkach znajdują się pomniki słynnych kompozytorów, pomnik Łuczniczki. W powietrzu rozlega się muzyka z pomieszczeń Szkoły i Akademii Muzycznej. Blisko stamtąd do Sielanki, która jest skupiskiem neoklasycystycznych willi w otoczeniu parkowym.

Bydgoszcz jest znanym w kraju ośrodkiem kultury muzycznej, którego tradycje kulturalne sięgają okresu staropolskiego. Funkcję kulturalną wzmacnia jedyna w regionie Akademia Muzyczna.
Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Wyróżnia się monumentalny gmach Bazyliki zbudowany na wzór rzymskiego Panteonu oraz monumentalne gmachy VI Liceum i "Copernicanum" – dawnego Technikum Kolejowego, zbudowanego w l. 1903-1906 wg projektu Carla Zaara i Rudolfa Vahla.

W ciągu al. Ossolińskich znajduje się Bydgoska Aleja Dębowa, poświęcona znanym osobom związanym z Bydgoszczą. Swoje dęby posadzili osobiście lub w zastępstwie m.in. papież Jan Paweł II, Jan Nowak Jeziorański, Tadeusz Mazowiecki, Jerzy Hoffman, Marian Rejewski, Irena Szewińska i wielu innych.

Nitroceluloza (NC) to mieszanina azotanów(V) celulozy – estrów celulozy oraz kwasu azotowego. Ogólny wzór sumaryczny nitrocelulozy [C6H7O2(OH)3-x(ONO2)x]n, gdzie х = 1, 2 lub 3 – stopień znitrowania. Maksymalna zawartość azotu w nitrocelulozie wynosi 14,14%, co odpowiada triazotanowi(V) celulozy – [C6H7O2(ONO2)3]n. Wbrew nazwie potocznej nie jest związkiem nitrowym.
Pomorski Okręg Wojskowy (POW) – terenowy organ wykonawczy Ministra Obrony Narodowej w sprawach operacyjno-obronnych i rządowej administracji niezespolonej (art. 14 Ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej). Siedziby dowództwa Okręgu: Toruń (1945-1946), Bydgoszcz, Gdańsk, Koszalin, Bydgoszcz – od 1947 ul. gen. J. Dwernickiego 1, od 2007 ul. Szubińska 105

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)