Oblężenie Gerony - 1809 - Polski Serwis Naukowy

Oblężenie Gerony – oblężenie rozpoczęte 6 maja 1809 roku, czasami nazywane trzecim oblężeniem Gerony (po dwóch bataliach w roku 1808), kosztowało francuską Grande Armée siedem miesięcy ciężkich zmagań dla pokonania hiszpańskiego garnizonu Gerony. Obrońcy miasta trzymali się wyjątkowo dzielnie pod dowództwem generała Álvareza dopóki choroby i głód nie zmusiły ich do kapitulacji 12 grudnia tegoż roku.

Barcelona [bərsəˈɫonə] (hiszp. [barθeˈlona]) – miasto w północno-wschodniej Hiszpanii, nad Morzem Śródziemnym, stolica prowincji o tej samej nazwie oraz wspólnoty autonomicznej Katalonii. Drugie co do wielkości miasto Hiszpanii. Główny ośrodek przemysłu kraju (samochody, komputery, prod. chemikaliów, przetwórstwo żywności) i finansowy regionu. Duży port morski oraz port lotniczy – Prat de Llobregat.

Granat (z łac. → wł. lub hiszp. Granada) – rodzaj broni, pocisk rażący odłamkami i energią wybuchu albo zapalający. Najczęściej przez określenie to rozumie się granat ręczny, przeznaczony do miotania przez żołnierza w kierunku nieprzyjaciela, gdzie ma nastąpić wybuch. Dawne granaty ręczne, stosowane od XV wieku, były metalowymi naczyniami o cienkich ścianach, wypełnionymi prochem oraz kamieniami lub drobnymi kulkami. Były zawodne i niebezpieczne w użyciu, ale, celnie rzucone, mogły dokonać przerażającego spustoszenia. W połowie XVII wieku pojawiły się granaty działowe - pociski wybuchowe, wystrzeliwane z armat.

Po wstąpieniu Józefa Bonaparte na tron hiszpański w roku 1808, Álvarez był dowódcą załogi cytadeli Montjuïc w Barcelonie. 29 lutego francuskie wojska zajęły miasto. Álvarez gotował się do obrony cytadeli, ale otrzymał rozkaz od swych przełożonych, by oddać twierdzę. Álvarez zbiegł z Barcelony i dołączył do sił powstańczych. Tymczasowa junta w Kadyksie mianowała go dowódcą Armii Katalonii i gubernatorem Gerony.

Katalonia (kat. Catalunya [kətəˈɫuɲə], hiszp. Cataluña, oksytański Catalonha) – wspólnota autonomiczna Hiszpanii. W szerszym znaczeniu – region geograficzny i kraina historyczna na Półwyspie Iberyjskim z ośrodkiem kulturalnym i administracyjnym w Barcelonie.

Józef Bonaparte, fr. Joseph Bonaparte, wł. Giuseppe Napoleone Buonaparte, hiszp. José I de España, (ur. 7 stycznia 1768 w Corte, zm. 28 lipca 1844 we Florencji) – król Neapolu w latach 1806–1808 i Hiszpanii w latach 1808-1813. Najstarszy syn Carla Marii Buonaparte i Marii Letycji Ramolino. Starszy brat cesarza Francuzów Napoleona I, króla Holandii Ludwika i króla Westfalii Hieronima.

6 maja armia francuska w sile 18 000 bagnetów i szabel pod dowództwem marszałka Augereau obległa miasto. Álvarez miał zaledwie 5 600 ludzi pod bronią. Francuzi wprowadzili do akcji 40 baterii dział, które przez następne siedem miesięcy wystrzeliły na miasto około 20 000 granatów i 60 000 kul armatnich. W sierpniu Francuzom udało się opanować zamek Montjuich, główną pozycję obronną. Nie załamany tym de Castro kazał zbudować barykady i okopy wewnątrz miasta i walki trwały kolejne cztery miesiące nim Álvarez, wyczerpany i chory, przekazał dowodzenie w inne ręce. Dwa dni później, 12 grudnia, miasto skapitulowało. Przypuszczalnie około 10 000 żołnierzy i cywilów poległo w jego obronie. Straty francuskie wyniosły około 14 000 ludzi, z których ponad połowa zmarła z wycieńczenia i chorób.

Brygadier Mariano Álvarez de Castro (ur. w 1749 – zm. 11 stycznia 1810) był hiszpańskim wojskowym, wojskowym gubernatorem i obrońcą Gerony podczas francuskiego oblężenia miasta w czasie wojny narodowo-wyzwoleńczej w Hiszpanii.

Wojny napoleońskie w Hiszpanii i Portugalii wybuchły wkrótce po zawarciu trójprzymierza Wielkiej Brytanii z Hiszpanią i Portugalią przeciw Francji. Toczyły się na Półwyspie Iberyjskim w czasie wojen napoleońskich. Konflikt zapoczątkowała okupacja Portugalii przez armię francuską w roku 1807 i Hiszpanii w 1808; trwał on aż do pokonania Napoleona w roku 1814.

Obrona miasta (porównywalna jedynie z walkami o Saragossę) przyczyniła się do znacznych strat francuskich, tak w sile żywej jak i materialnych, a ponadto opóźniała działania armii napoleońskiej na innych teatrach wojny. Walki te przeszły do legendy okresu wojny na Półwyspie Iberyjskim. Pomimo złego stanu zdrowia Álvareza, zwycięzcy uwięzili go w Perpignan, skąd wkrótce przeniesiono go do Figueres, gdzie zmarł prawdopodobnie otruty w 1810 roku.

Montjuïc (pol. Żydowskie Wzgórze). Nazwę tę można spotkać w kilku miejscach obszaru języka katalońskiego. Montjuïc znajduje się w katalońskich miastach takich jak Barcelona i Girona, a także na Minorce. W języku hiszpańskim zapisuje się zazwyczaj jako Montjuich (dawna katalońska pisownia przed zmianami wprowadzonymi przez Pompeu Fabrę).

Bibliografia

David Gates, The Spanish Ulcer, A History of the Peninsular War, Da Capo Press 2001, ISBN 0-306-81083-2