Oblężenie Konstantynopola – oblężenie miasta w roku 626 mające miejsce podczas ostatniej wojny rzymsko-sasanidzkiej 606–628 było punktem zwrotnym w trakcie konfliktu. Był to pierwszy przypadek, kiedy wojska barbarzyńskie odważyły się zaatakować stolicę państwa bizantyjskiego. Połączone siły Sasanidów i Awarów oblegały miasto od dnia 29 lipca do 7 sierpnia 626 r., po czym na wieść o klęsce sojuszniczych wojsk słowiańskich na Złotym Rogu przerwały oblężenie. Dzień 7 sierpnia w Bizancjum przez setki lat obchodzono uroczyście jako dzień wyzwolenia z rąk barbarzyńców.

Kulisy wojny

Po obaleniu i zamordowaniu przez Fokasa cesarza bizantyjskiego Maurycjusza w roku 602, w Cesarstwie doszło do wrzenia. Wielki król sasanidzki Chosrow II Parwiz, który odzyskanie tronu zawdzięczał Maurycjuszowi rozpoczął nową wojnę przeciwko Cesarstwu, w celu obalenia uzurpatora. Tzw. kampania zemsty szybko zamieniła się w wielką kampanię podbojów, której wynikiem było zajęcie Armenii i Mezopotamii. W roku 606 padła ważna twierdza graniczna Dara, a w roku 609 Edessa. Dodatkowo po raz pierwszy Persom udało się dotrzeć aż w rejon Chalkedonu nad Bosforem. Tymczasem pogłębiający się w Bizancjum strach przed głodem oraz nadchodząca zima wzmogły tylko niezadowolenie w Cesarstwie. W roku 610 Fokas został obalony przez Herakliusza, który natychmiast zajął się rozszerzaniem swojej władzy poza granice państwa.

W następnych latach Sasanidzi zajmowali kolejne miasta w Syrii: w roku 611 Homs, w roku 613 Damaszek, a w 614 Jerozolimę, co było szczególnie ciężką stratą dla Bizantyjczyków (Święty Krzyż wpadł w ręce Persów i został wywieziony do Ktezyfontu). W roku 616 Persowie wtargnęli do Egiptu, gdzie do 619 zajmowali spichlerze rzymskie.

Na Bałkanach tymczasem doszło do najazdu Awarów i Słowian, którzy wykorzystując bezczynność cesarza, zwietrzyli szansę rehabilitacji po klęskach poniesionych podczas kampanii Maurycjusza. W roku 612 Awarowie nasilili ataki, rozpoczynając pustoszenie ziem Ilirii oraz Tracji. W roku 615 zdobyli Nisz oraz Serdikę, a w 625 Salonę. Jedynym miastem, które przetrwało kilkakrotne oblężenia w latach 610, 615 i 617 były Saloniki.

W roku 622 Herakliusz rozpoczął ofensywę, zwyciężając Sasanidów w kilku mniejszych starciach. Rok później udał się do Konstantynopola, gdzie zamierzał nakłonić Awarów do rozmów pokojowych. Pod Herakleją Awarowie przygotowali pułapkę, w którą miał wpaść Herakliusz, jednak bez powodzenia. Po tym zdarzeniu cesarz oraz wódz Awarów (źródła nie podają jego imienia), porozumieli się w końcu co do kwoty trybutu, która wyniosła 200 000 solidów rocznie. Dodatkowo Herakliusz musiał wycofać się ze swoimi wojskami w kierunku zachodnim. Jednakże już w roku 624 cesarz bizantyjski wkroczył do Armenii, skąd zamierzał wyprzeć Persów. Strona perska również nie dotrzymała warunków umowy pokojowej, przechodząc do kolejnej ofensywy.

Latem 626 r. w czasie gdy Herakliusz operował w Azji, pod mury Konstantynopola podeszły wojska Awarów i Słowian, a w drodze ku stolicy była już armia perska. Obie armie po spotkaniu się, podjęły przygotowania do ataku na mury miejskie, uchodzące za dotychczas niezdobyte. Awarom zależało bardzo na zdobyciu miasta, marzyli też o licznych łupach. Liczyli na szybki sukces i powrót do własnego królestwa, które od 624 r. wstrząsane było powstaniem czesko-morawskich Słowian pod wodzą Samona.