Oblężenie Nicei (znanej też z greckiej nazwy Nikea, a współcześnie Iznik) – trwające od 14 maja do 18 czerwca 1097 roku oblężenie stolicy Sułtanatu Rum, przez Krzyżowców i Bizantyńczyków podczas I wyprawy krzyżowej. Zakończone zwycięstwem chrześcijan i poddaniem miasta Cesarstwu.

Przed oblężeniem

W roku 1096, pod wpływem doniesień o prześladowaniach pielgrzymów a także próśb o pomoc ze strony Cesarstwa Bizantyńskiego, z Europy Zachodniej wyruszyła I wyprawa krzyżowa, w celu wyzwolenia Jerozolimy i Grobu Świętego. Cesarz Aleksy I Komnen w zamian za swobodny przemarsz, zaopatrzenie oraz obietnicę militarnego wsparcia wyprawy, wymusił na jej dowódcach złożenie hołdu i przysięgi zobowiązującej ich do zwrócenia Cesarstwu wszystkich zdobytych w przyszłości terenów, które dawniej należały do Bizancjum. Cesarz przydzielił krzyżowcom do pomocy oddział wojskowy wraz ze specjalistami od zaopatrzenia i oblężeń, dowodzony przez Tatikiosa.

Chociaż stosunki pomiędzy cesarzem a krzyżowcami nie były dobre, obie strony były zgodne, co do początkowego etapu wyprawy. Aby krucjata mogła dotrzeć do Jerozolimy, musiała pokonać Turków w Azji Mniejszej i zabezpieczyć szlaki prowadzące na wschód, przeznaczone dla przyszłych pielgrzymów do Ziemi Świętej. W kwestii taktyki, łacinnicy byli skłonni polegać na doświadczeniu strategów bizantyńskich i Tatikiosa. Ich pierwszym celem była Nicea, stolica Sułtanatu Rum, położona w niewielkiej odległości od Morza Marmara. Jej zdobycie było kluczowe, ponieważ stanowiła ona poważne zagrożenie dla linii komunikacyjnych na całym obszarze. Moment był bardzo dogodny, gdyż sułtan Kilidż Arslan I przebywał wtedy na wschodnich rubieżach swego państwa. Uwikłany w konflikt z książętami daniszmendydzkimi, zlekceważył zagrożenie ze strony krzyżowców, mając w pamięci łatwe zwycięstwa nad siłami I wyprawy ludowej w bitwach pod Civetot i pod Kserigordon. Pozostawił w Nicei swoją żonę i dzieci oraz cały skarbiec.

Siły krzyżowców opuściły swój obóz w Pelekanonie wraz z końcem kwietnia i zaczęły podchodzić pod miasto na początku maja. Pierwsi 6 maja dotarli pod nie Gotfryd z Bouillon, Robert z Flandrii i Hugo z Vermandois, wraz ze swymi oddziałami. Gotfryd rozkazał przygotować i oznaczyć krzyżami drogę dla reszty armii. 14 maja do pierwszych oddziałów dołączyły zastępy Boemunda z Tarentu wraz z oddziałami bizantyńskimi i rozpoczęło się oblężenie miasta.