Oblężenie Pskowa

Oblężenie Pskowa

Oblężenie Pskowa – decydujący element III wyprawy inflanckiej Stefana Batorego. Trwało od 8 września 1581 do 6 lutego 1582 i choć niezakończone sukcesem, przyczyniło się do szczęśliwego dla Rzeczypospolitej końca - rozejmu w Jamie Zapolskim, w wyniku którego car rosyjski Iwan IV Groźny został zmuszony do oddania Polsce Inflant.

Przygotowania Rzeczypospolitej do kampanii 1581 roku

Na sejmie zwołanym 22 stycznia 1581 roku do Warszawy, Jan Zamoyski zwrócił się do posłów z prośbą o podatki na trzy lata z góry. Posłowie zgodzili się tylko na dwuletnie podatki, jednocześnie proszono króla o jak najszybsze zakończenie wojny. Sytuację finansową poprawiły w pewnym stopniu pożyczki uzyskane od książąt Rzeszy. Jeszcze w trakcje trwania sejmu rozpoczęto wydawać listy przypowiednie dla nowych oddziałów, nakazując im termin koncentracji na 30 czerwca. Nowo zaciągnięte oddziały miały się koncentrować w Wielkich Łukach i Zawłoczu, stare zaciągi miały zaś wyznaczone jako miejsca koncentracji Szczyduty, Łukomlę oraz Połock. Historycy wojskowości oceniają wysiłek mobilizacyjny Rzeczypospolitej w kampanii 1581 roku na 55 000 żołnierzy. W tym pozostawiono na Podolu do ochrony tych ziem przed najazdami tatarskimi nieco ponad 2 tys. żołnierzy pod wodzą hetmana polnego koronnego Mikołaja Sieniawskiego. Następne 3000 żołnierzy rozmieszczono w Inflantach. Cześć oddziałów pozostawiono także w zamkach nadgranicznych i zdobytych Wielkich Łukach. Na głównym kierunku działań skoncentrowano 47 000 żołnierzy. Korona wystawiła około 24 000 ludzi, w tym 10 251 zaciężnej jazdy i 11 575 piechoty. Armia Litewska liczyła zaś około 23 000 żołnierzy w czym 4000 zaciężnej jazdy i 1000 zaciężnej piechoty, 3000 kozaków oraz 15 000 ludzi w pocztach pańskich i pospolitym ruszeniu. Źle przedstawiała się natomiast sytuacja w artylerii, która podczas kampanii 1581 roku składała się z zaledwie 20 dział burzących i nieznanej nam bliżej liczby armat o mniejszych wagomiarach.

Przygotowania moskiewskie do kampanii 1581 roku

Dowództwo moskiewskie spodziewało się ataku na Psków od dawna. Miasto było jedną z najsilniejszych twierdz w państwie rosyjskim. Na dowódców twierdzy Iwan IV Groźny mianował swych najlepszych i najbardziej zaufanych ludzi. Najstarszym rangą dowódcą był kniaź Wasyl Skopin Szujski, miał on odpowiadać za pozostałych wojewodów, a także całość przygotowań do obrony w twierdzy. Zastępcą Szujskiego został jego bratanek Iwan. Przewyższając energią i talentami wojennymi stryja właściwie kierował obroną Pskowa. Był doświadczonym dowódcą, który brał udział w zdobyciu Połocka w 1563 roku, a także w walkach z Polakami i Szwedami podczas ówczesnej wojny. Szacunki co do załogi Pskowa są wśród historyków rozbieżne. Heidenstein szacował garnizon na 7000 jazdy i 50 000 piechoty (wliczając w to zdolnych do noszenia broni mieszczan), co według nowszych badań jest liczbą zawyżoną. H. Kotarski opierając się na źródłach polskich i rosyjskich oszacował załogę miasta na 20 000 ludzi w tym 2000 jazdy, 7000 strzelców oraz 10 000 zdolnych do noszenia broni mieszczan. Artyleria liczyła 40 ciężkich dział i dużą, bliżej nie określoną, liczbę mniejszych.