Oblężenie Wrocławia - 1945 - Polski Serwis Naukowy

Niemieccy żołnierze we Wrocławiu w dniu 2 lutego 1945 roku. Pojazd widoczny na zdjęciu, ciągnący armatę przeciwpancerną PaK 40, to Sd.Kfz.10

Schematyczny plan przebiegu oblężenia

Oblężenie Wrocławia (1945) − bitwa stoczona w dniach od 13 lutego do 6 maja 1945 roku we Wrocławiu i jego okolicach, pomiędzy wojskami ZSRR a III Rzeszy. Jedna z ostatnich bitew II wojny światowej w Europie.

Operacja königsbergska (znana także jako Bitwa o Królewiec) – jedna z ostatnich operacji Armii Czerwonej podczas operacji wschodniopruskiej w czasie II wojny światowej. Podczas czterech dni zaciętych walk ulicznych wojska radzieckich frontów 1. Nadbałtyckiego i 3. Białoruskiego zdobyły niemieckie miasto Królewiec (obecnie Kaliningrad). Oblężenie rozpoczęło się pod koniec stycznia 1945 roku, kiedy Rosjanie początkowo otoczyli miasto. Podczas bitwy rozegrały się bardzo ciężkie walki o lądowe połączenie pomiędzy Królewcem a portem w Piławie, ale w marcu 1945 Królewiec znajdował się setki kilometrów za główną linią frontu. Bitwa zakończyła się kapitulacją niemieckiego garnizonu w dniu 9 kwietnia po trzech dniach natarcia, który spowodował niemożliwość kontynuowania obrony.
III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

W sierpniu 1944 roku miasto zostało ogłoszone twierdzą (niem. Festung Breslau). 19 stycznia 1945 roku, na rozkaz gauleitera Śląska Karla Hankego, dokonano przymusowej pieszej ewakuacji większości pozostającej jeszcze w mieście ludności cywilnej. Jak się ocenia, podczas ewakuacji z zimna i przemęczenia zginęło aż 90 tys. osób. Pozostali zapełnili ulice Drezna na krótko przed nalotami dywanowymi. Słynne bombardowania dywanowe RAF-u i USAAF-u, które doprowadziły Drezno do zniszczenia w stopniu porównywalnym z Warszawą, spowodowane zostały naciskami Stalina na zachodnich aliantów, by utrudnić Niemcom obronę Wrocławia. Przez trzy miesiące, od 22 lutego do 6 maja 1945 roku, Wrocław był oblegany przez wojska 1. Frontu Ukraińskiego, dowodzone przez marszałka Koniewa. Podczas ciężkich walk obie strony podpalały całe kwartały domów, a załoga twierdzy, siłami robotników przymusowych i cywili, wyburzyła połowę dzielnicy w okolicach dzisiejszego pl. Grunwaldzkiego, by zbudować lotnisko zapasowe. Od 15 lutego do 1 maja Luftwaffe utrzymywała most powietrzny z III Rzeszą. Przez 76 dni wykonano niemal 2 tysiące lotów i przewieziono do oblężonego miasta 1638 ton zapasów.

Złotniki – osiedle Wrocławia w dzielnicy Fabryczna, w zachodniej części miasta, nad rzeką Bystrzycą i jej dopływem - Ryńką. W granicach miasta od 1928.
Bitwa o Poznań – walki o Poznań, które toczyły się w styczniu i lutym 1945 pomiędzy nacierającą podczas operacji wiślano-odrzańskiej Armią Czerwoną wspomaganą oddziałami polskimi a Niemcami.

Dowódca twierdzy, generał Hermann Niehoff, po negocjacjach z generałem Głuzdowskim podpisał kapitulację 6 maja 1945 roku. Wrocław skapitulował jako jedno z ostatnich miast niemieckich, cztery dni po zdobyciu Berlina, dwa dni przed podpisaniem przez Niemcy ogólnej kapitulacji. Warunkiem kapitulacji były gwarancje godnego traktowania udzielone przez Rosjan. Generał Głuzdowski gwarantował jeńcom opiekę medyczną, zachowanie własności osobistej oraz natychmiastową repatriację po zakończeniu wojny. Żadna z obietnic nie została spełniona. Większość jeńców trafiła do sowieckich gułagów, skąd wielu z nich (być może nawet połowa) nigdy nie wróciła. Bilans strat we Wrocławiu to szacowana na ponad 700 tysięcy liczba cywilów zmuszonych przez władze niemieckie do opuszczenia miasta; zginęło 6 tys. żołnierzy (23 tys. zostało rannych); wśród dziesiątek tysięcy cywilów, którzy zginęli podczas ewakuacji lub ostrzału miasta było też 3 tys. samobójców. Zniszczone w mieście budynki obróciły się w 18 milionów metrów sześciennych gruzu.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).
Ryszard Majewski (ur. 8 stycznia 1931 w Radomiu, zm. 26 marca 2007 we Wrocławiu) – pułkownik Wojska Polskiego i profesor historii, autor książek historycznych o II wojnie światowej.

Kalendarium

noc z 15 na 16 lutego – okrążenie Wrocławia przez wojska radzieckie

17-21 lutego – zajęcie peryferyjnych osiedli: Żernik, Złotnik, Kleciny, Oporowa, Partynic, Ołtaszyna i Brochowa

22 lutego – początek szturmu Wrocławia, natarcie 22. Korpusu 6. Armii w południowych rejonach miasta

23 lutego – rozpoczyna się wyburzanie budynków pod budowę lotniska w rejonie placu Grunwaldzkiego

8 marca – odwołanie von Ahlfena ze stanowiska dowódcy twierdzy, powołanie na to stanowisko Hermanna Niehoffa

10 marca – Hans von Ahlfen opuszcza miasto samolotem

14 marca – przeniesienie siedziby dowództwa twierdzy z bunkra na Wzgórzu Liebicha do piwnic biblioteki na Piasku

29 marca – przybycie 2. Armii Wojska Polskiego w okolice Wrocławia

1 kwietnia – drugi szturm Wrocławia, natarcie 74. Korpusu w zachodnich rejonach miasta, zdobycie lotniska na Gądowie Małym.

noc z 1 na 2 kwietnia – 750 samolotów radzieckich rozpoczyna masowe bombardowania Wrocławia

4 kwietnia – przegrupowanie 2. Armii Wojska Polskiego spod Wrocławia nad Nysę Łużycką

12 kwietnia – rozkaz Hitlera nakazujący obronę Wrocławia do ostatniego człowieka

30 kwietnia – w podziemnym bunkrze w Berlinie samobójstwo popełnia Adolf Hitler

4 maja – pierwsze wstępne rozmowy przedstawicieli walczących stron w sprawie zakończenia walk

5 maja – radziecka artyleria intensywnie ostrzeliwuje Śródmieście Wrocławia. W tym dniu Rosjanie wystosowali ultimatum do dowództwa twierdzy w sprawie bezwarunkowej kapitulacji

6 maja o świcie – ucieczka gauleitera Hanke z miasta

6 maja 8.00 – pierwsze spotkanie parlamentariuszy

6 maja 15.00 – Niehoff przyjmuje radzieckich oficerów w podziemiu obecnej Biblioteki Uniwersyteckiej na Piasku i rozpoczyna z nimi rozmowy

6 maja 18.30 – podpisanie bezwarunkowej kapitulacji Wrocławia w willi Colonia na Krzykach

Władimir Aleksiejewicz Głuzdowski (ros. Владимир Алексеевич Глуздовский, ur. 27 maja 1903 w Tbilisi, zm. w listopadzie 1967 r. w Moskwie) - generał Armii Czerwonej. Od 1919 r. w Armii Czerwonej - walczył z wojskami "białych". Dowódca 6 Armii zdobywającej w 1945 Wrocław (Festung Breslau).
Repatriacja – powrót do kraju ojczystego osób, które wskutek różnych przyczyn niezależnych od siebie znalazły się poza jego granicami. Dotyczy to np. jeńców wojennych, przesiedleńców. Termin też odnosi się do duchowego powrotu do Syjonu wg filozofii ruchu rastafari.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)