Obowiązkowy heteroseksualizm - Polski Serwis Naukowy

Obowiązkowy heteroseksualizm (ang. compulsory heterosexuality, in. przymusowy heteroseksualizm) – teoria zakładająca, że heteroseksualizm jest traktowany jako domyślny i najbardziej wartościowy. Towarzyszyć ma temu także przekonanie o tym, że taka tożsamość jest najbardziej naturalna i moralna. Ma być narzucany siłą lub za pomocą wpływów społecznych. Początkowo termin ten dotyczył tylko ograniczenia seksualności kobiet, obecnie jednak jest uniwersalny.

Homofobia (z greki ὁμόιος homoios = taki sam, równy i "fobia" z gr. φόβος phóbos = strach) – postawa społeczna charakteryzująca się uprzedzeniem, nienawiścią i wrogością wobec przedstawicieli mniejszości seksualnych, dyskryminowaniem ich. Niektórzy łączą też pojęcie heteroseksizmu i heteronormatywności z postawą homofobiczną.

Heteroseksualizm – zaangażowanie psychoemocjonalne i pociąg seksualny względem osób odmiennej płci. Najczęściej występująca orientacja seksualna. Terminu ten bywa też używany w badaniach gender studies. Termin może być również stosowany jako określenie zachowań seksualnych pomiędzy ludźmi lub zwierzętami o odmiennej płci.

Elementy obowiązkowego heteroseksualizmu wg Adrienne Rich:

wzorce narzucane przez pornografię

przemoc seksualna ze strony mężczyzn

idealizacja miłości i związków heteroseksualnych

lansowanie podległości kobiet i zaprzeczanie ich popędowi seksualnemu

negowanie istnienia lesbijek

duże potrzeby seksualne mężczyzn

podwójny standard seksualny

Tło historyczne

Teoria ta powstała by zwrócić uwagę na istnienie lesbijek i kontinuum relacji w jakie wchodzą ze sobą kobiety. Jednak szybko okazało się, że i chłopcy doświadczają nacisków, by wchodzić w relacje heteroseksualne. U podłoża takich zachowań często leży zinternalizowana homofobia.

Heteronormatywność - jeden z kluczowych terminów teorii queer, określający konfigurację kultury sprowadzającą seksualność do heteroseksualności. Wszechobecne w normach społecznych, prawnych i w kontaktach społecznych założenie, że wszyscy ludzie są heteroseksualni oraz że podejmują tradycyjne role płciowe. Kultura heteronormatywna wyklucza tożsamości nieheteroseksualne, definiując je w kategoriach marginesu, degeneracji czy dewiacji.

Heteroseksizm – założenie, że heteroseksualność jest bardziej wartościowa niż homo- i biseksualność, w związku z czym osoby heteroseksualne zasługują na więcej przywilejów i mają prawo decydować o zakresie praw osób LGBT. Istotą heteroseksizmu jest więc uzurpowanie sobie przez osoby heteroseksualne pozycji dominującej i nadawanie osobom homo- i biseksualnym statusu niższego. Jest to podejście szczególnie rozpowszechnione w zachodnim społeczeństwie.

Adrienne Rich w latach 80-tych XX wieku podjęła temat heteroseksualności narzucanej kobietom ze względów społecznych i ekonomicznych. Skutkowało to postrzeganiem miłości lesbijskiej jako zboczenia i czegoś odbiegającego od normy. Homoseksualizm w tym wypadku był najwyżej pogardliwie nazywany stylem życia. Rich postrzegała obowiązkowy heteroseksualizm jako instytucję polityczną i wymóg narzucany dziewczynkom już od okresu dojrzewania.

Teoria społecznego uczenia się Alberta Bandury jest rozwinięciem teorii uczenia się. Według Bandury uczenie się zachowań zachodzi jednak nie tylko poprzez warunkowanie reaktywne i warunkowanie sprawcze, ale także poprzez obserwowanie zachowań innych ludzi. Ten sposób uczenia się można nazwać modelowaniem lub naśladowaniem.

Lesbijka – kobieta o orientacji homoseksualnej. Określenie pochodzi od greckiej wyspy Lesbos, gdzie żyła poetka Safona, której przypisuje się uwielbienie dziewcząt.

Dodatkowe fakty

tożsamość homoseksualna może być przyjmowana przez kobiety z przyczyn politycznych jako wyraz negacji patriarchatu

mniejszości seksualne częściej postrzegają swoją tożsamość seksualną jako istotną i której wypracowanie wymaga wiele wysiłku

osoby nieheteroseksualne cechują się wyższym rozwojem tożsamości, ale jednocześnie podkreślają wagę modelowania i wsparcia w tym procesie

Zobacz też

androcentryzm

feminizm

heteronormatywność

matryca heteroseksualna

heteroseksizm

queer

Przypisy

Tabu seksuologii : wątpliwości, trudne tematy, dylematy w seksuologii i edukacji seksualnej. Warszawa: Wydawnictwo Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej "Academica", 2008, s. 25. ISBN 978-83-89281-54-8.
A. Kafer. Compulsory Bodies. „Journal of Women's History”. 13 (3), s. 77-89, fall 2003.
↑ DL Tolman. In a different position: conceptualizing female adolescent sexuality development within compulsory heterosexuality. „New Dir Child Adolesc Dev”. 112, s. 71-89, summer 2004. PMID 16869174 (ang.).
↑ Deborah L. Tolman, Meg Striepe, Tricia Harmon. Gender matters: constructing a model of adolescent sexual health. „J Sex Res.”. 40(1), s. 4-12, Feb 2003. PMID 12806527 (ang.).
↑ Dawn Elizabeth Keetley: Public Women, Public Words: A Documentary History of American Feminism. Rowman Littlefield Publishers, Inc., 2005, s. 121-124. ISBN 978-0-7425-2236-7.
Adrienne Rich. Compulsory Heterosexuality and Lesbian Existence (1980). , s. 11-48, 2003. Journal of Women's History. ISSN 1042-7961.
↑ J. Konik, A. Stewart. Sexual identity development in the context of compulsory heterosexuality. „J Pers.”. 72 (4), s. 815-44, 2004 (ang.).