Obserwowana wielkość gwiazdowa - Polski Serwis Naukowy

Obserwowana wielkość gwiazdowa (także widzialna, pozorna lub widoma, oznaczana literą m) – wielkość gwiazdowa obiektu widzianego z Ziemi (przy założeniu braku atmosfery). Zależy od mocy promieniowania (jasności) gwiazdy i jej odległości od Ziemi.

Wielkość obserwowana zależy także od długości fali, na jaką czuły jest odbiornik, dlatego zazwyczaj podaje się w jakim zakresie prowadzono obserwacje:

mbol – wielkość bolometryczna – określa natężenie światła wysyłanego przez obiekt we wszystkich długościach fali, pomijając pochłanianie przez atmosferę ziemską

mV – wielkość wizualna – natężenie w zakresie widzialnym (odbieranym przez ludzkie oko)

mph – wielkość fotograficzna (lub fotowizualna) – odbiornikiem jest klisza fotograficzna (obecnie nieużywana)

Gołym okiem można w dobrych warunkach dostrzec maksymalnie gwiazdy do ok. 7 gwiazdowej wielkości wizualnej. Jednak, w wyniku powszechnego zanieczyszczenia światłem w większości miejsc próg dostrzegalności jest obniżony - na niebie miejskim wynosi ok 4. W dobrych warunkach przez lornetkę można dostrzec obiekty do ok. 10. Najsłabiej świecące obiekty obecnie obserwowane (przez Kosmiczny Teleskop Hubble'a) mają jasność ok. 28 .

Saturn – szósta planeta Układu Słonecznego pod względem oddalenia od Słońca. Jest to gazowy olbrzym, drugi pod względem masy i wielkości po Jowiszu, a przy tym paradoksalnie o najmniejszej gęstości ze wszystkich planet całego Układu Słonecznego. Saturn znany był już w świecie starożytnym. Charakterystyczną jego cechą są pierścienie składające się głównie z lodu i (w mniejszej ilości) z odłamków skalnych. Obecnie znamy 61 naturalnych satelitów Saturna (3 niepotwierdzone ostatecznie). Nazwa planety pochodzi od imienia rzymskiego boga – Saturna.

Oko (Oko proste, oko złożone, plamka oczna, łac. oculus, l.m. oculi) – narządy receptorowe umożliwiające wykrywanie kierunku padania światła i jego intensywności oraz, wraz ze wzrostem złożoności konstrukcji, efektywny proces formowania obrazu, czyli widzenie.

Wartości wielkości widzialnych

Maksymalne wielkości widzialne Słońca, Księżyca i planet

Słońce: –26,74

Księżyc w pełni: –12,71

Wenus (w pobliżu maksymalnej elongacji): –4,7

Mars (podczas opozycji): –2,7

Jowisz: –2,5

Merkury (w pobliżu maksymalnej elongacji): –1,8

Saturn: ok. –0,2

Uran: ok. 5,5

Neptun: ok. 7,5

Najjaśniejsze gwiazdy i ich wielkości widzialne

α CMa (Syriusz): –1,46

α Car (Canopus): –0,72

α Cen (Toliman): –0,27

α Boo (Arktur): –0,04

α Lyr (Wega): 0,03

α Aur (Capella): 0,08

β Ori (Rigel): 0,1

α CMi (Procyon): 0,38

α Eri (Achernar): 0,5

α Aql (Altair): 0,77

α Tau (Aldebaran): 0,9

α Cru (Acrux): 0,9

α Vir (Spica): 1

(Nie uwzględniono α Ori (Betelgezy) – gwiazdy zmiennej o wielkości od 0,4 do 1,3)

Gwiazda zmienna – gwiazda, która w znaczący sposób zmienia swoją jasność. Ogólnie rzecz biorąc, każda gwiazda wykazuje drobne fluktuacje jasności, ale są one w większości przypadków praktycznie niezauważalne – na przykład jasność Słońca zmienia się o ok. 0,1% w 11-letnim cyklu.

Zanieczyszczenie świetlne – termin używany na określenie nadmiernego oświetlenia nocnego, obecne zwłaszcza w miastach. "Zanieczyszczenie" tego typu utrudnia obserwację astronomiczną nieba oraz ma negatywny wpływ na faunę i florę naturalnie przystosowaną do życia w ciemności w czasie nocy. Może mieć również niekorzystne działanie na zdrowie człowieka.

Zobacz też

wzór Pogsona

absolutna wielkość gwiazdowa