Obwód nowosybirski - Polski Serwis Naukowy

bagna Wasjugańskie

Ob w Nowosybirsku

zbiornik nowosybirski

zbiornik nowosybirski

rzeka Ob

diagram pokazujący klimat regionu na przykładzie wartości temperatury i opadów w stolicy – Nowosybirsku

Obwód nowosybirski (ros. Новосибирская область) – jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, położona w zachodniej części Syberii.

Nieużytek – obszar gruntu, który z powodu naturalnych warunków siedliskowych lub na skutek działalności rolniczej, przemysłowej, leśnej lub innej nie posiada lub utracił wartość użytkową. Do nieużytków zaliczane są bagna, wydmy, tereny o niekorzystnym ukształtowaniu powierzchni, składowiska odpadów oraz grunty zdegradowane przez przemysł. Ich zagospodarowanie rolne, leśne lub inne jest trudne lub bardzo kosztowne ze względu na konieczność wykonywania odpowiednich zabiegów rekultywacyjnych, melioracyjnych, zalesień itp. Nieużytki dzielą się na trwałe lub przejściowe (tj. takie, których wartość użytkowa utracona została przejściowo).
Most – rodzaj przeprawy w postaci budowli inżynierskiej, której konstrukcja pozwala na pokonanie przeszkody wodnej (rzeki, jeziora, zatoki, morskiej cieśniny itp.)

Geografia

Położenie i powierzchnia

Obwód nowosybirski położony jest w południowo-zachodniej Syberii, na obszarze Niziny Zachodniosyberyjskiej. Od północy graniczy z obwodem tomskim, na południowym zachodzie – z Kazachstanem, na zachodzie – z obwodem omskim, na południu – z Krajem Ałtajskim, a na wschodzie – z obwodem kemerowskim.

Język rosyjski (русский язык, russkij jazyk; dawniej też język wielkoruski) – język należący do grupy oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.
Tatarzy (nazwa własna: Tatarlar / Татарлар) - grupa ludów tureckich wschodniej Europy i centralnej Azji. Nazwa Tatar pochodzi prawdopodobnie od słowa Tartar - mitologicznego piekła. Ludziom w napadniętej Europie Wschodniej (XIII wiek) stepowi wojownicy wydawali się przybyszami z piekieł. Nazwa się przyjęła i od słowa Tartarzy (przybysze z piekieł) powstała obecna nazwa Tatarzy.

Obwód nowosybirski zajmuje powierzchnie 178,2 tys km², co stanowi 1% całej powierzchni Federacji Rosyjskiej.

Maksymalna rozciągłość kraju z północy na południe to 444 km, a ze wschodu na zachód – 642 km.

Struktura powierzchni

Największą część powierzchni obwodu – ok. 48% stanowią grunty orne. Kolejne miejsce zajmują lasy – 21,76 %. Pozostały obszar to stepy i lasostepy, bagna, łąki, obszary rzek i zbiorników wodnych oraz nieużytki.

Pierwotną roślinność obszaru obwodu nowosybirskiego stanowiły iglaste lasy północne – tajga, która stopniowo na południe przechodziła w lasostep.

Atom (z gr. ἄτομος atomos: "niepodzielny") – najmniejszy składnik materii, któremu można przypisać właściwości chemiczne. Atomistyczną teorię budowy materii sformułował w roku 1808 John Dalton.
Uj (ros. Уй, basz. Уй) — rzeka w Rosji zauralskiej i w Kazachstanie, lewy dopływ Tobołu w dorzeczu Obu. Długość - 462 km, powierzchnia zlewni - 34,4 tys. km², średni przepływ - 13 m³/s.

Stosunki wodne

Głównymi rzekami region są Ob i Om. Oprócz nich znajduje się tutaj wiele mniejszych cieków wodnych m.in. Zababuricha, Inia, Karasuk, Kargat, Uj, Czułym, Bierd itd.

Na terenie obwodu znajduje się ok. 3 tys. jezior, zwykle niewielkich. Zbiorniki te są różnego pochodzenia; część z nich zawiera wodę słoną, a część jest słodkowodna. Największymi z tych jezior są m.in. Czany i Sarłan. Na terenie obwodu na rzece Ob, dzięki zbudowanej zaporze połączonej z elektrownią wodną powstał wielkie sztuczne jezioro – zbiornik Nowosybirski, zwany przez miejscowych Morzem Obskim.

Ulica – droga wytyczona i zbudowana na obszarze zurbanizowanym (głównie w mieście, ale także w osadzie oraz czasem na wsi), której współcześnie zazwyczaj nadaje się oficjalnie urzędową nazwę własną.
Klimat kontynentalny – jeden z podstawowych rodzajów klimatu. Kształtuje się w głębi lądu. Wyróżnia się największą dobową oraz roczną amplitudą temperatury powietrza. Lata są upalne, a zimy surowe, mroźne. Wraz ze zwiększaniem się odległości od morza maleje wilgotność powietrza, przeciętne zachmurzenie nieba oraz ilość opadów. Zwiększone jest za to zapylenie powietrza.

Północ i północny zachód obwodu zajmuje południowa część jednych z największych na świecie bagien – Błot Wasjugańskich.

Klimat

Na terytorium obwodu panuje klimat umiarkowany typu kontynentalnego. Charakteryzuje się on ciepłym i dość długim latem oraz długą, mroźną i mało śnieżną zimą.

Średnia temperatura roczna to +0,2 °C, jednak istnieją wielkie różnice w tym względzie pomiędzy latem a zimą. W styczniu przeciętnie jest od −16°C na południu do nawet −20 °C w rejonach północnych. Najniższa zanotowana kiedykolwiek temperatura to -51°С. Średnia temperatura powietrza w lipcu waha się w zależności od regionu od +18 do +20 °C, zaś najwyższa zanotowana temperatura to +37°С.

Hodowla – zespół zabiegów i procesów w wytwarzanych sztucznie optymalnych warunkach dla rozwoju hodowanego zwierzęcia bądź rośliny, mający na celu otrzymanie w warunkach stworzonych przez człowieka organizmów żywych (np. doświadczalnych w nauce).
Podział administracyjny (podział terytorialny) – podział terytorium państwa na mniejsze obszary, którego celem jest usprawnienie zarządzania krajem przez organy władzy centralnej i samorządowej.

Przymrozki zwykle pojawiają się już w drugiej połowie września i trwają na ogół aż do końca maja. Długość okresu bezprzymrozkowego to ok. 120 dni.

W obwodzie rocznie pada ok. 425 mm opadów, głównie w postaci deszczu. 330 mm opadów przypada na ciepłą połowę roku (od kwietnia do października), a tylko 95 mm – na okres zimowy (od listopada do marca). Najbardziej deszczowym miesiącem jest maj, w ciągu którego spada 20% całorocznych opadów.

Na terenie obwodu zwykle przypada 86 dni bezchmurnych i 67 z całkowitym zachmurzeniem.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Tlenek tytanu(IV) (ditlenek tytanu, dawniej dwutlenek tytanu), TiO2 – nieorganiczny związek chemiczny, tlenek tytanu na stopniu utlenienia IV. Ma wiele zastosowań, najczęściej wykorzystywany jest jako biały pigment do farb i środek wybielający papier.

Demografia

W obwodzie nowosybirskim żyje 2.649 900 osób (2006). Ponad połowa populacji (1.425 508 osób, 2002) zamieszkuje stolicę regionu – Nowosybirsk, który jest trzecim co do wielkości miastem Rosji .

Gęstość zaludnienia w obwodzie wynosi 14,9 os./km² (2005), zaś poziom urbanizacji to 75,1 %.

Wyznania

Zdecydowana większość ludności obwodu wyznaje prawosławie. Po okresie ateizacji w czasach ZSRR pozostała duża liczba niewierzących. Z mniejszości wyznaniowych żyją tutaj m.in. muzułmanie, protestanci i katolicy.

Samolot myśliwsko-bombowy (myśliwiec bombardujący lub myśliwsko-szturmowy) – rodzaj samolotu wojskowego łączący cechy samolotów myśliwskich i bombowych. Obecnie wypierane są przez myśliwce wielozadaniowe.
Antracyt – odmiana węgla kopalnego, zawierająca 92-95% węgla pierwiastkowego oraz małą ilość substancji lotnych. Antracyt ma czarną (lub czarnoszarą) barwę, a także silny, metaliczny połysk. Charakteryzuje się wysokim ciepłem spalania oraz (w przeciwieństwie do węgla kamiennego) przewodnictwem prądu.

Narodowości

Główną grupą narodowościową w obwodzie są Rosjanie, stanowiący 93% populacji. Skład etniczny populacji regionu wg wyników spisu powszechnego z 2002 r. wygląda następująco:

Uniwersytet w Nowosybirsku

cerkiew w Bierdsku

panorama Iskitima

cerkiew św. Aleksandra Newskiego w Nowosybirsku

gmach opery w Nowosybirsku

Stacja kolejowa w Barabińsku

Rosjanie – 2.504.147

Niemcy – 47.275

Ukraińcy – 33.793

Tatarzy – 27.874

Kazachowie – 11.691

Białorusini – 8.380

Ormianie – 7.850

Azerowie – 7.366

Czuwasze – 4.147

Żydzi – 3.322

Cyganie – 2.835

Tadżycy – 2.784

Mordwini – 2.608

Koreańczycy – 2.154

Uzbecy – 2.047

Jezydzi – 1.987

Maryjczycy – 1.661

Gruzini – 1.417

Estończycy – 1.399

Polacy – 1.288

Baszkirzy – 1.104

Liczebność pozostałych grup narodowościowych nie przekracza tysiąca osób.

Przemysł maszynowy - jest to produkcja maszyn i sprzętu ciężkiego, zwykle na potrzeby innych gałęzi przemysłu. Przemysł maszynowy jest gałęzią przemysłu ciężkiego. Do przemysłu maszynowego nie zalicza się zwykle produkcji pojazdów, statków, urządzeń AGD, oraz przemysłu zbrojeniowego.
Parafiny (w l. mn.) [nazwa pochodzi od zwrotu "Parum Affinis" oznaczający-słabo reaktywny] - w przemyśle petrochemicznym nazwa zwyczajowa alkanów niecyklicznych, w odróżnieniu od cykloalkanów nazywanych naftenami.

Największe miasta

Na terenie obwodu znajduje się 14 miast i 18 osiedli typu miejskiego.

Największe miasta i osiedla typu miejskiego
(wg liczby mieszkańców; wymieniono tylko miejscowości powyżej 10 tys. mieszkańców)

1) osiedle typu miejskiego

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)