Obwód włodzimierski - Polski Serwis Naukowy

krajobraz regionu

krajobraz regionu – Nizina Mieszczorska

krajobraz regionu – okolica Włodzimierza

widok na stolicę regionu i jej okolice

Obwód włodzimierski (ros. Владимирская область) – jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej.

Geografia

Położenie i powierzchnia

Obwód włodzimierski położony jest we wschodniej Europie, w centrum europejskiej części Rosji, ok. 200 km na wschód od Moskwy. Obwód leży w południowej części międzyrzecza Wołżańsko-Ockiego i zajmuje obszar 29.000 km².

Jęczmień (Hordeum L.) – rodzaj zbóż z rodziny wiechlinowatych. W zależności od podziału wyróżnia się od 20 do 25 gatunków tego rodzaju traw jednorocznych lub trwałych. Pochodzi ze stref umiarkowanych półkuli północnej.
Torfowisko (ang. peatland, mire, peat bog, niem. Moor, Moos, Ried, Filz) – jeden z typów mokradeł, siedlisk na tyle uwodnionych, że występuje tam specyficzna roślinność i zachodzą procesy akumulacji osadów organicznych. Jest to teren stale podmokły, o podłożu trudno przepuszczalnym, pokryty zbiorowiskami roślin bagiennych i bagienno-łąkowych. Torfowiska występują głównie w strefie klimatu umiarkowanego wilgotnego i chłodnego (północna część Eurazji i Ameryki Północnej, a także obszary górskie). Obszary te są cenne pod względem przyrodniczym, można je także wykorzystać gospodarczo – poprzez wydobywanie torfu. Torfowisko przyrasta średnio o 1 mm w ciągu roku.

Region w kierunku wschód-zachód rozciąga się na długości 170 km, a na kierunku północ-południe – na długości 280 km.

Obwód włodzmierski graniczy z:

Obwodem niżnonowogrodzkim

42% powierzchni regionu stanowią lasy.

Rzeźba terenu

Obszar obwodu leży w centrum Niziny Wschodnioeuropejskiej, dlatego zdecydowaną większość jego powierzchni stanowi słabo pofałdowana równina. Na skrajach regionu znajdują się obszary wyżynne, spośród których najwyższym jest położona na północy grzęda Klińsko-Dmitrowska (wysokości do 271 m n.p.m.)

Piotr I Aleksiejewicz Wielki, Пётр I Алексеевич (ur. 30 maja/9 czerwca 1672 w Moskwie, zm. 28 stycznia/8 lutego 1725 w Sankt Petersburgu). Syn Aleksego (1645-1676), z dynastii Romanowów.
Język rosyjski (русский язык, russkij jazyk; dawniej też język wielkoruski) – język należący do grupy oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.

Gleby

Gleby w regionie należą do średnio urodzajnych. Największe znaczenie dla gospodarki mają gleby powstałe na obszarach dawnych lasów liściastych, m.in. szaroziemy leśne. Dużą część powierzchni obwodu stanowią gleby bielicowe. W dolinach rzecznych dominują gleby aluwialne, a na terenach podmokłych – gleby bagienne.

Wyżyna – obszar, którego wysokości bezwzględne przekraczają 300 metrów n.p.m., a wysokości względne są na ogół mniejsze niż 300 m. Z obszarów wyżyn wyłączane są bowiem obszary o szczególnie urozmaiconej rzeźbie i wysokościach względnych przekraczających 300 m stosunku do najbliższych den dolinnych, czyli góry. Różnice w wysokościach względnych w obrębie wyżyny są więc stosunkowo małe. W Polsce i innych krajach często przyjmuje się za dolną granicę wyżyn poziomicę 200 m n.p.m. Na mapie hipsometrycznej niższe wyżyny wyróżnione są barwami żółtymi, podobnie jak i najniższe partie gór, np. pogórza, natomiast najwyższe wyżyny - jasnymi odcieniami koloru brązowego. Nad wyżynami, powyżej 500 m n.p.m. rozciągają się góry niskie. Wyjątkiem w skali światowej jest Wyżyna Tybetańska, która znajduje się na wysokości około 4500 m n.p.m. zalicza się ja do wyżyn a nie do gór ponieważ jest płaska spełniony jest warunek deniwelacji (różnicy między dwoma wzniesieniami ) mniejszy niż 300 metrów.
Tatarzy (nazwa własna: Tatarlar / Татарлар) - grupa ludów tureckich wschodniej Europy i centralnej Azji. Nazwa Tatar pochodzi prawdopodobnie od słowa Tartar - mitologicznego piekła. Ludziom w napadniętej Europie Wschodniej (XIII wiek) stepowi wojownicy wydawali się przybyszami z piekieł. Nazwa się przyjęła i od słowa Tartarzy (przybysze z piekieł) powstała obecna nazwa Tatarzy.

Klimat

W obwodzie włodzmierskim panuje klimat umiarkowany kontynentalny, charakteryzujący się ciepłym latem i dość chłodną zimą.

Okres ze średnią dobową temperaturą poniżej 0 °C trwa (średnio) 137 dni; zaczyna się on w połowie listopada i trwa zwykle do końca marca. Średnia roczna temperatura w obwodzie to (zależnie od rejonu) 5 °C. Najchłodniejszym miesiącem jest styczeń – średnia temperatura w tym okresie wynosi –13 °C Śnieg zwykle zaczyna padać w listopadzie. Stała pokrywa śnieżna pojawia się zazwyczaj w końcu listopada, a jej średnia grubość to 40 cm; utrzymuje się ona przez 144 dni i topnieje na stałe dopiero w końcu marca lub połowie kwietnia.

Gleby bielicowe – ubogie gleby z klasy gleb bielicoziemnych, wytworzone na piaskach, zawierające w profilu poziomy diagnostyczne albic i spodic, o budowie profilu Ol-Of-Oh-AEes-Bh-Bfe-C.
Rejon aleksandrowski (ros. Александровский район) – jednostka terytorialna w Rosji, w obwodzie tomskim. Centrum administracyjne – wieś Aleksandrowskoje.

Najcieplejszym miesiącem w regionie jest lipiec; średnia temperatura powietrza w tym okresie wynosi +19 °C.

Średnioroczna wielkość opadów w regionie wynosi 420-740 mm. Większość opadów przypada na ciepłą połowę roku; maksimum przypada na lipiec.

Przeciętna długość okresu wegetacyjnego w obwodzie to 160-180 dni.

Hydrologia

Obwód włodzimierski ma duże zasoby wód gruntowych. Łączna powierzchnia zbiorników wodnych (rzek i jezior) to ponad 32,9 tys. ha. Na terenie obwodu znajdują się także duże obszary błot i bagien, o łącznej powierzchni 37,4 tys. ha.

Klimat kontynentalny – jeden z podstawowych rodzajów klimatu. Kształtuje się w głębi lądu. Wyróżnia się największą dobową oraz roczną amplitudą temperatury powietrza. Lata są upalne, a zimy surowe, mroźne. Wraz ze zwiększaniem się odległości od morza maleje wilgotność powietrza, przeciętne zachmurzenie nieba oraz ilość opadów. Zwiększone jest za to zapylenie powietrza.
Hodowla – zespół zabiegów i procesów w wytwarzanych sztucznie optymalnych warunkach dla rozwoju hodowanego zwierzęcia bądź rośliny, mający na celu otrzymanie w warunkach stworzonych przez człowieka organizmów żywych (np. doświadczalnych w nauce).

Rzeki

jedna z rzek regionu

rzeka Łuch

rzeka Klaźma

Głównymi rzekami regionu są Klaźma i Oka. Przez teren obwodu przepływa ponadto kilkaset większych i mniejszych rzek o łącznej długości ponad 8,6 tys. km; wraz ze strumieniami ich liczba przekracza 560. Klaźma na południowym skrawku regionu (przy granicy z obwodem niżegorodzkim) wpada do Oki.

Podział administracyjny (podział terytorialny) – podział terytorium państwa na mniejsze obszary, którego celem jest usprawnienie zarządzania krajem przez organy władzy centralnej i samorządowej.
Wołga (ros. Волга, mar. Jul, tat. Idel, łac. Rha) – wielka rzeka w Rosji przeduralskiej. Długość - 3531 km, powierzchnia zlewni - 1380 tys. km², średni roczny przepływ u ujścia 8 tys. m³/s (252,5 km³ rocznie). Największa i najdłuższa rzeka Europy i Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa na świecie rzeka uchodząca do jeziora. Płynie wyłącznie przez Rosję, tylko skrajne wschodnie ramię delty - Kigacz wyznacza granicę z Kazachstanem. W wyniku prowadzonej w czasach radzieckich budowy licznych zbiorników retencyjnych i regulacji koryta, bieg Wołgi został skrócony o ponad 160 km.

Główne rzeki regionu:

Klaźma i jej dopływy:

Szerna

Mołoksza

Kirżacz

Wielki Kirżacz

Mały Kirżacz

Pieksza

Kołoksza

Nierl

Sudogda

Uwod

Łuch

Suworoszcz

Oka i jej dopływy (prócz Klaźmy):

Guś

Unża

Uszna

Dubna (dopływ Wołgi)

Jeziora

Na terenie obwodu znajduje się ponad 300 jezior o łącznej powierzchni ok. 5 tys. ha. Większość z nich to zbiorniki płytkie, które stopniowo zarastają, zamieniając się w torfowiska. Pochodzenie jezior jest rozmaite; część z nich powstało w dolinach rzecznych na obszarach starorzeczy. Jeziorami na starorzeczach są m.in. Jezioro Urwanowskie (długości 12 km) i Wysza (10 km). Na Nizinie Mieszczorskiej i na północnym zachodzie regionu jeziora. W niektórych częściach regionu występują jeziora pochodzenia polodowcowego; są one zwykle niewielkich rozmiarów. Jeziora pochodzenia krasowego znajdują się w obniżeniach Klaźmy i na północnym wschodzie regionu; mają one silnie zmineralizowaną wodę i połączone są ze sobą podziemnymi tunelami. Największym i najgłębszym tego typu jeziorem jest Kszara.

Łoś (Alces alces) – największy współcześnie żyjący gatunek ssaka kopytnego z rodziny jeleniowatych, wyróżniający się charakterystycznym porożem i wyjątkowo długimi kończynami. Jest jedynym przedstawicielem rodzaju Alces. Żyje w podmokłych lasach północnej Eurazji i Ameryki Północnej. Występujący w Polsce podgatunek A. a. alces – łoś europejski jest największą żyjącą w Polsce zwierzyną. Rzadki i chroniony.
Owies (Avena L.) – rodzaj roślin należących do rodziny wiechlinowatych obejmujący około 35 gatunków (wiele z nich to rośliny uprawne), które w stanie dzikim występują w basenie morza Śródziemnego i Azji Środkowej, a w Polsce dziko występuje głównie owies głuchy (chwast). Gatunkiem typowym jest Avena sativa L..

Świat roślinny

Obwód leży w stresie lasów mieszanych.

Lasy przeważały niegdyś na większości terenów obwodu; obecnie ich udział w strukturze powierzchni wynosi 42%. Wśród drzew dominującym gatunkiem jest sosna; w sumie gatunki iglaste to ok. 2/3 drzewostanu. Nad brzegami rzek i na obszarach podmokłych znajdują się skupiska typowej dla tych ekosystemów roślinności.

Prócz drzew w lasach regionu rosną liczne rośliny zielne, mchy i porosty, a w zbiornikach wodnych liczne wodorosty. Wiele spośród tych gatunków ma znaczenie dla gospodarki ludzkiej – m.in. maliny, poziomki, dzikie czarne porzeczki, czarne jagody, żurawiny, borówki, a także liczne rośliny lekarskie (np. skrzyp polny, krwawnik pospolity, mięta, konwalia majowa, pokrzywa, dziurawiec i in.) oraz grzyby.

Cegła - materiał budowlany w kształcie prostopadłościanu (także klina, wycinka pierścienia kołowego lub kształtki) uformowany z gliny, wapna, piasku, cementu (bloczki betonowe) lub innych surowców mineralnych, który wytrzymałość mechaniczną i odporność na wpływy atmosferyczne uzyskuje poprzez proces suszenia, wypalania lub naparzania parą wodną. Cegły służą m.in. do wznoszenia ścian, murów, filarów, słupów, a także fundamentów i ścian fundamentowych. Cegły mogą też być wypełnieniem stropów (→strop Kleina).
Kuna leśna, tumak (Martes martes) – gatunek niewielkiego ssaka drapieżnego z rodziny łasicowatych. Występuje w całej niemal Europie oraz w Azji, aż po Iran i zachodnią Syberię. W Polsce występuje, choć niezbyt licznie, na całym obszarze kraju, a zasięg jej występowania często pokrywa się z występowaniem kuny domowej.

Świat zwierzęcy

łoś – jedno z pospolitszych zwierząt regionu

We współczesnej faunie regionu występuje ponad 50 gatunków ssaków, 216 – ptaków, 10 – gadów, 5 płazów, kilkadziesiąt gatunków ryb i liczne bezkręgowce, liczba gatunków których jest trudna do oszacowania.

Wśród miejscowych ssaków są m.in. łoś, dzik, sarna, jeleń szlachetny, ryś, wilk, kuna, łasica, borsuk, wiewiórka, zając, lis i in. Z ptaków w regionie spotkać można np. głuszce, cietrzewie, jarząbki, kuropatwy, słonki, liczne dzikie kaczki i gęsi oraz inne gatunki. Większość ptaków przylatuje na obszar obwodu na okres lęgowy i w okresie jesiennym odlatuje na południe. W rzekach i jeziorach regionu żyją m.in. płocie, szczupaki, okonie, karasie, wzdręgi, sterlety itd.

Przemysł maszynowy - jest to produkcja maszyn i sprzętu ciężkiego, zwykle na potrzeby innych gałęzi przemysłu. Przemysł maszynowy jest gałęzią przemysłu ciężkiego. Do przemysłu maszynowego nie zalicza się zwykle produkcji pojazdów, statków, urządzeń AGD, oraz przemysłu zbrojeniowego.
Psianka ziemniak (Solanum tuberosum L.) to prawidłowa botaniczna nazwa tej rośliny. Najczęściej jednak używany jest synonim tej nazwy – ziemniak. Jest to gatunek byliny należący do rodziny psiankowatych. Pochodzi z Ameryki Południowej (Peru, Boliwia, Kolumbia, Chile). Obecnie rozprzestrzeniony na całym świecie jako roślina uprawna. W Polsce jest pospolicie uprawiany i przejściowo dziczejący (efemerofit).

Ekologia i ochrona przyrody

Pod względem ekologicznym sytuacja regionu jest dobra – brak ciężkiego przemysłu sprawia, iż środowisko naturalne jest w dużej mierze nieskażone. Znajduje się tutaj także duża ilość obszarów w pierwotnych stanie, niezmienionym przez ludzką ingerencję. Nawet w pobliżu dużych miast znajdują się często obszary w dziewiczym stanie. Największe zagrożenie ekologiczne stwarzają dość częste pożary torfowisk.

Żyto (Secale L.) – rodzaj roślin jednorocznych, dwuletnich lub wieloletnich z rodziny wiechlinowatych. Pochodzi z Azji. Liczy ok. 10 gatunków, z których najważniejszym jest uprawiane żyto zwyczajne. Gatunkiem typowym jest Secale cereale L.:
Kuropatwa (Perdix perdix) – gatunek dużego, osiadłego ptaka z rodziny kurowatych (Phasianidae). Zamieszkuje niemal całą Europę oraz Azję Środkową. W górach może osiągać 2500 m n.p.m. (w Tatrach do 1700 m n.p.m.). Wprowadzona przez człowieka do Ameryki Północnej. Populacja podlega znacznym wahaniom, liczebność ptaków zależy od ostrości zimy oraz pogody w czerwcu i lipcu, gdy wykluwają się pisklęta, które są bardzo wrażliwe na przemoknięcie i wychłodzenie.

Na południu regionu znajduje się Park Narodowy Mieszczora, a także rezerwaty Klaźmiński i Muromski o łącznej powierzchni 56,2 tys. ha, gdzie żyją chronione gatunki roślin i zwierząt. Jeziora Isichra i Wisza mają status pomników przyrody.

Ludność

Na terenie obwodu włodzimierskiego mieszka 1.472 600 osób (2006). Liczba ta w ostatnich latach spada – jeszcze w 2002 populacja regionu wynosiła 1.523 990 osób. Około 78% ludności zamieszkuje w miastach, a ok. 22% – na wsiach (liczby te są zmienne: w 2005 wynosiły – odpowiednio 78,5% i 21,5%, a w 2006 – 77,5% i 22,5%). Blisko 1/4 (23,7%) całej populacji obwodu zamieszkuje w jego stolicy – Włodzimierzu nad Klaźmą.

Pomnik przyrody – termin ten został wprowadzony przez Aleksandra von Humboldta na przełomie XVIII i XIX wieku, co dało początek kierunkowi konserwatorskiemu w ochronie przyrody.
Torf – skała osadowa powstała w wyniku zachodzących w szczególnych warunkach przemian obumarłych szczątków roślinnych, najmłodszy węgiel kopalny. Zawiera mniej niż 60% węgla.

Gęstość zaludnienia w regionie wynosi 50,8 os./km²

Zdecydowana większość ludności wyznaje prawosławie. Po okresie ateizacji w czasach ZSRR pozostała także duża liczba niewierzących. W regionie istnieje też 1-procentowa mniejszość muzułmańska (złożona głównie z Tatarów).

cerkiew w Aleksandrowskiej Słobodzie

cerkiew w Bogulubowie

jeden z budynków w Gorochowcu

sobór w Muromiu

Gorochowiec – panorama miasta

kreml w Juriewie Polskim

pałac arcybiskupi w Suzdalu

Narodowości

Rosjanie stanowią ok. 96% populacji regionu. Prócz nich w obwodzie żyje wiele niewielkich grup przedstawicieli innych narodów. Najliczniejsi są:

Porosty (łac. Lichenes) – tradycyjna nazwa licznej grupy grzybów (ponad 20% wszystkich gatunków grzybów (Fungi), określanych jako zlichenizowane, tworzących obligatoryjne symbiozy głównie z prokariotycznymi cyjanobakteriami (Cyanobacteria) lub eukariotycznymi zielenicami (Chlorophyta). Jako samodzielna jednostka taksonomiczna, przestała istnieć w 1981 roku, w wyniku zmian wprowadzonych przez Międzynarodowy Kodeks Nomenklatury Botanicznej. Pojęcie to ujmowane jest obecnie w kategoriach ekologicznych (podobnie jak grzyby mikoryzowe), a nie systematycznych.
Rosjanie (ros. русские/russkije) - jedna z grup etnicznych należąca do wschodnich Słowian, zamieszkująca głównie Rosję i sąsiadujące kraje. Potocznie słowo Rosjanie jest używane do określenia wszystkich obywateli Rosji, podobnie jak często czyniono to wobec obywateli Związku Radzieckiego. Natomiast we współczesnym języku rosyjskim dla określenia osoby o dowolnym pochodzeniu etnicznym, która jest obywatelem Rosji, używa się poprzednio uznawane za przestarzałe i książkowe słowo россиянин/rossijanin. Etniczni Rosjanie stanowią około 80% ludności Rosji. Pochodzenie Rosjan (jako wspólnoty narodowo-etnicznej) nie jest jasne.

Wymieniono tylko grupy liczące powyżej tysiąca osób

Miasta i osiedla typu miejskiego

miasta i największe osiedla typu miejskiego (stan na 1 stycznia 2005)

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)