Obwód witebski (biał. Віцебская вобласць, Ві́цебская во́бласьць, Wiciebskaja wobłasć, Wiciebskaja wobłaść) – obwód Białorusi leżący w jej północnej części przy granicy z Litwą, Łotwą i Rosją. Stolicą obwodu jest Witebsk.

Geografia

Położenie

Obwód położony w północnej części Białorusi. Maksymalna rozciągłość terytorium z południa na północ – 300km, ze wschodu na zachód – 175 km. Powierzchnia 40 100 km².

Na wschodzie graniczy ze smoleńskim, a na północy z pskowskim obwodem Rosji, na północnym zachodzie – z Łotwą, na zachodzie – z Litwą i obwodem grodzieńskim, a na południu z mińskim i mohylewskim obwodem Białorusi.

Ukształtowanie

Niemal cały obszar obwodu znajduje się w granicach Pojezierza Białoruskiego. W części centralnej i na zachodzie znajduje się Nizina Połocka, na południowym wschodzie – Nizina Suraska, na wschodzie – Nizina Łuczoska, na południu Równina Czasznicka і Nizina Górnoberezyńska. Wysoczyzny: Horodecka, Witebska, Orszańska, częściowo Smoleńska, Uszacko-Lepelska, Grzęda Brasławska i Wzgórza Święciańskie zajmują ok. 1/4 obszaru obwodu i przeważają na jej obrzeżach.

Bogactwa naturalne

Stwierdzono złoża dolomitów, częściowo wykorzystane przemysłowo. Występują pokłady glin i piasków gliniastych, znaczne ilości torfu, piasków budowlanych. W jeziorach spotyka się mineralne wody i muły.

Klimat i roślinność

Klimat umiarkowany kontynetalny. Średnia temperatura stycznia od -6,6°С na południowym zachodzie do -8,4°С na północnym wschodzie; lipca ok. 17-18°С. Okres wegetacji 180-190 dni. Suma opadów od 600 mm na równinach do 750 mm na wysoczyznach.

Lasy, przeważnie sosnowe i jodłowe, zajmują 37,4% całkowitego terytorium. Występują także lasy brzozowe, olchowe, osinowe. Bagna (połowa osuszona) pokrywają 6% terenu.

Na witebszyźnie duże znaczenie przykłada się do ochrony pomników przyrody. Park Narodowy "Jeziora Brasławskie" razem z Berezyńskim Rezerwatem Biosfery włączone są w projekt "Złote koło Białorusi". Stworzono także 26 rezerwatów państowych, chroniących ok. 80 obiektów przyrodniczych.

Pole w obwodzie witebskim

Hydrografia

Obwód zajmuje pierwsze miejsce na Białorusi pod względem gęstości sieci rzecznej oraz liczby i całkowitej powierzchni jezior. Jego rzeki należą do zlewiska Dźwiny (80%), a także Dniepru, Niemna, Łowaci. Największe z nich to: Dźwina z dopływami Uświecz, Obol, Pałata, Dryssa, Kaspla, Łuczosa, Uła, Uszacza, Dzisna i Dniepr. Tu biorą początek jego dopływy: Berezyna i Druć. W obwodzie znajduje się też ponad 2,8 tys. jezior. Większe z nich to Oświeja, Łukomskie, Dryświaty, Drywiaty, Nieszczerdo, Snudy, Jeziorzysko, Strusta, Absterna.

Historia

Na obszarze dzisiejszego obwodu w 1101 powstało niezależne Księstwo Witebskie. W 1508 - Województwo witebskie Wielkiego Księstwa Litewskiego, później Rzeczypospolitej Obojga Narodów. W 1802 powstała Gubernia witebska w składzie Imperium Rosyjskiego.

W początkowych latach istnienia ZSRR obszar wchodził w skład guberni witebskiej Rosyjskiej FSRR. W 1924 częściowo został przekazany Białoruskiej SRR. Sam obwód utworzono 15 stycznia 1938. W 1944 zachodnia jego część została włączona do obwodu połockiego, po czym podownie włączona do witebskiego w 1954. W 1960 dołączono do niego północną część obwodu mołodeczańskiego z miastami Brasław i Postawy, a w 1961 – rejon biegomlski obwodu mińskiego, następnie włączony do rejonu dokszyckiego. W 1984 na terytorium obwodu znajdowało się 19 miast, 24 osiedla typu miejskiego i 2 osiedla robotnicze.

Od 27 lipca 1990 rejon znajduje się w składzie niezależnej Białorusi. W 1995 było w nim 20 miast (w tym 5 na prawach rejonu), 9 osiedli typu miejskiego, 225 rad wiejskich, 2194 wsi.

Heraldyka

2 czerwca 2009 obwód witebski, jako ostatni, otrzymał swoją flagę i herb. Za wzór posłużył herb guberni witebskiej z 1856 z elementami wcześniejszego herbu województwa witebskiego. Zatwierdzony dekretem prezydenta Nr 277. Przedstawia francuską tarczę, na czerwonym polu której znajduje się wizerunek srebrnego konnego rycerza w zbroi, trzymającego w prawej ręce na głową miecz, a w lewej – tarczę z sześcioramiennym krzyżem. Herb zwieńczony jest złotą koroną miejską o pięciu zębach, zaś od dołu i z boków wieńcem złotych gałązek dębowych owiniętych niebieską wstęgą. Jak napisano w uzasadnieniu, "w języku heraldyki jeździec symbolizuje to siłę, honor, odwagę, a podniesiony miecz – zwycięstwo i ochronę. Szlachetny koń symbolizuje odwagę lwa, wzrok orła, zręczność lisa. Przyjęcie historycznego herbu jest hołdem dla żołnierzy, którzy bronili swojej ziemi przed wrogiem".

Herb województwa witebskiego

Herb guberni witebskiej (1856)

Herb obwodu witebskiego (2009)