Oceanografia - Polski Serwis Naukowy

Batymetria Oceanu Atlantyckiego. Widoczny Grzbiet Śródatlantycki (od Islandii na południe)

Oceanografia (od greckiego Ωκεανός 'ocean' + γράφειν 'pisać', także oceanologia) – interdyscyplinarna nauka z pogranicza biologii, meteorologii, fizyki, geofizyki, zajmująca się badaniem zjawisk i procesów zachodzących w oceanach.

Sonar (ang. Sound Navigation and Ranging – nawigacja i wyznaczanie odległości za pomocą dźwięku) – rodzaj echosondy jedno lub wielowiązkowej, dzięki której uzyskujemy obraz całego dna, oraz obiektów w niej zanurzonych (odgłos pracy sonaru ?/i).

Uniwersytet Gdański (w skrócie UG) – uczelnia wyższa z siedzibą rektora w Gdańsku, powstała 20 marca 1970, na mocy decyzji Rady Ministrów, z połączenia Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Sopocie (założonej w 1945 jako Wyższa Szkoła Handlu Morskiego) i Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Gdańsku (założonej w 1946).

Działy oceanografii

biologia morza – zajmuje się roślinami i zwierzętami żyjącymi w oceanie;

oceanografia chemiczna – badanie chemii oceanu;

geologia morza – zajmuje się badaniem tektoniki i geologii dna oceanów;

oceanografia fizyczna – zastosowanie fizyki do opisu zjawisk oceanograficznych takich jak ogólna cyrkulacja oceanu, prądy oceaniczne, pływy, struktura pionowa oceanu, fale.

Historia oceanografii

1577 – Francis Drake opływa Ziemię;

1683 – Isaac Newton opisuje pływy;

1766 – Louis de Bougainville – trzyletnia wyprawa na Południowy Pacyfik;

1818 – Savannah – pierwszy parowiec przepływa Atlantyk;

1831 – Charles Darwin – wyprawa na Beagle;

1840 – Sir James Clark Ross – pierwszy sondaż oceanu;

1842 – Charles Darwin opisuje strukturę rafy koralowej i powstawanie atoli;

1849 – Odkrycie szelfu kontynentalnego;

1850 – Matthew Fontaine Maury – opisuje pierwsze grzbiety oceaniczne;

1857 – James Alden odkrywa pierwszy kanion w oceanie (Monterey Canyon);

1872 – William Thomson przyczynia się do poprawienia sondaży oceanicznych;

1873 – Pierwsza światowa wyprawa oceanograficzna (Sir Wyville Thomson na statku "Challenger");

1913 – Albert Michelson – pomiary pływów;

1914 – Pierwsze akustyczne pomiary głębokości morza;

1921 – Międzynarodowe Biuro Hydrografii (ang. International Hydrographic Bureau) założone w Monaco;

1925 – Niemiecki statek "Meteor" rozpoznaje Grzbiet Śródatlantycki (ang. Mid-Atlantic Ridge) używając sonaru;

1937 – Spilhaus – termometr głębokowodny (ang. bathythermograph);

1951 – Odkrycie najgłębszego punktu na ziemi (Głębia Challengera, ang. Challenger Deep), w Rowie Mariańskim;

1953 – Maurice Ewing and Bruce Heezen odkrywają głęboki kanion (ang. Great Global Rift) koło Grzbietu Śródatlantyckiego;

1960 – Jacques Piccard i Don Walsh opuszczają się na dno Rowu Mariańskiego obok "Głębi Challengera" w batyskafie Trieste;

1982 – Konwencja Prawa Morza ONZ, która częściowo kodyfikuje wcześniejsze normy zwyczajowe, a częściowo wprowadza nowe rozwiązania zwłaszcza dotyczące zanieczyszczania oceanów;

1982 – Boje pomiarowe (tzw. siatka TOGA-TAO) zainstalowane w równikowym Oceanie Spokojnym, co umożliwiło lepsze zrozumienie zjawiska El Niño.

Studia

Jedynymi uczelniami w Polsce, na których można studiować oceanografię jest Uniwersytet Gdański (Wydział Oceanografii i Geografii) oraz Uniwersytet Szczeciński (Wydział Nauk o Ziemi). Ponadto Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie (Wydział Nauk o Żywności i Rybactwa) prowadzi kierunek Rybactwo, na którym jedną ze ścieżek kształcenia jest Biologia Morza i Oceanografia. Także na Politechnice Gdańskiej (Wydział Oceanotechniki i Okrętownictwa) oraz na Zachodniopomorskim Uniwersytecie Technologicznym w Szczecinie (Wydział Techniki Morskiej) jest kierunek oceanotechnika, lecz nie jest on pokrewny z oceanografią (zajmuje się budową i konstrukcją urządzeń technicznych służących eksploatacji zasobów morskich: platform wiertniczych i wydobywczych, statków, pojazdów podwodnych itp.).

Albert Abraham Michelson (ur. 19 grudnia 1852 Strzelno, Kujawy, zm. 9 maja 1931 Pasadena, Kalifornia, USA) – amerykański fizyk polskiego pochodzenia, laureat Nagrody Nobla z dziedziny fizyki w 1907 r. za konstrukcję interferometru.

Instytut Morski w Gdańsku - jednostka naukowo-badawcza resortu Ministerstwa Gospodarki Morskiej. Placówka wykonuje prace naukowe, badawcze i wdrożeniowe: m.in. zajmuje się modernizacją i eksploatacją portów, oceanografią operacyjną, czy problematyką zagospodarowania regionu nadmorskiego. Misją Instytutu jest dbałość o zachowanie wartości morza i zrównoważony rozwój polskiej gospodarki morskiej. Instytut opracowuje studia wykonalności i eksperyzy oraz udziela konsultacji w zakresie: hydrotechniki morskiej, geotechniki, oceanografii operacyjnej, ochrony środowiska (badania chemiczne i biologiczne), transportu, logistyki, zagospodarowania przestrzennego regionu nadmorskiego, modernizacji i eksploatacji portów, żeglugi śródlądowej, turystyki, bezpieczeństwa przeciwpowodziowego, elektroniki morskiej, a także tworzenia baz danych i monitoringu zjawisk ciągłych. W ramach instytutu funkcjonują nowoczesne, dobrze wyposażone laboratoria (w tym Akredytowane Laboratorium Badawcze Ochrony Środowiska posiadające Certyfikat Polskiego Centrum Akredytacji). Jednostka posiada nowoczesny statek naukowo-badawczy RV IMOR - typu katamaran, który stanowi pływające, specjalistyczne laboratorium morskie, przeznaczone do wykonywania kompleksowych usług badawczych w płytkowodnej strefie przybrzeżnej w oparciu o najnowocześniejsze technologie badawcze. Dyrektorem instytutu jest dr Kazimierz Szefler (od 2010).

Zobacz też

Portal:
Geografia

Ocean

Morze

Instytut Oceanologii PAN

Instytut Morski w Gdańsku

Linki zewnętrzne

Informacje w siostrzanych projektach

Ilustracje i media w Wikimedia Commons

Definicje słownikowe w Wikisłowniku

Strona edukacyjna - wirtualny podręcznik do oceanografii. Źródło informacji o środowisku mórz i oceanów (ang.) [dostęp 2010-05-24]