Odkurzacz - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy urządzenia. Zapoznaj się również z: Odkurzacz (program).

Odkurzacz

Odkurzacz systemu Dysona

Mały odkurzacz samochodowy

Odkurzacz – urządzenie elektryczne służące do oczyszczania przedmiotów, powierzchni lub powietrza z kurzu, innych sypkich zanieczyszczeń (np. okruchów, pyłu, wiórów) lub zbierania rozlanych płynów poprzez zasysanie powietrza razem z zanieczyszczeniami.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Hotel – obiekt wchodzący w skład infrastruktury turystycznej, w którym świadczone są odpłatnie usługi noclegowe (przede wszystkim krótkookresowe).

Zasada działania

W odkurzaczu ssanie wytwarza sprężarka odśrodkowa, zwykle kilkustopniowa. Napędzana jest przez szybkobieżny silnik elektryczny (we współczesnych odkurzaczach często ponad 15 000 obr./min). Gromadzenie (pochłanianie) wessanego materiału następuje w worku papierowym lub z gęstej tkaniny, może też być pochłaniany w filtrze wodnym lub oddzielany w cyklonie działające na zasadzie separatora odśrodkowego. Odkurzacze wodne („kubełkowe”) mogą zbierać zarówno ciała stałe, jak i płyny. Jako separator wody uniemożliwiający zassanie przez silnik odkurzacza wodnego piany ze zbiornika stosuje się stożkową turbinę szybkoobrotową lub filtr z tkaniny Gore-Tex.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

The Hoover Company – amerykańskie przedsiębiorstwo produkujące głównie odkurzacze sprzedawane pod marką Hoover. Firma została założona w 1908, w miejscowości New Berlin (North Canton) przez W.H. "Boss" Hoovera. Hoover kupił bowiem patent na odkurzacz od swojego kuzyna i wynalazcy Jamesa Murraya Spanglera. W 1908 sprzedano ok. 370 sztuk odkurzaczy modelu "0".

Stosowane są także systemy centralnego odkurzania — montowane na stałe w hotelach, domach lub zakładach przemysłowych, oraz odkurzacze samobieżne — roboty odkurzające, samodzielnie poruszające się po pomieszczeniach. Systemy centralnego odkurzania składają się z centralnej jednostki ssącej (umieszczonej zazwyczaj w piwnicy), instalacji rurowej w budynku oraz gniazd ssących różnych typów w ścianach i podłogach; do gniazd podłącza się wąż giętki i ssawki. Odkurzacze centralne charakteryzują się większą siłą ssania i cichszą pracą od przenośnych, zużywają mniej energii i nie wydmuchują do pomieszczenia alergenów i mikroorganizmów. Wymagają większej inwestycji początkowej oraz konserwacji.

Panasonic Corporation (pełna nazwa japońska: パナソニック株式会社 - Panasonikku Kabushiki Gaisha, ang. Matsushita Electric Industrial Co., Ltd.) - japoński koncern elektroniczny. Spółka publiczna notowana na giełdach tokijskiej i nowojorskiej (NYSE). Z dniem 01.10.2008 koncern oficjalnie zmienił nazwę na Panasonic Corporation.

Electrolux – szwedzka firma produkująca sprzęt AGD; spółka giełdowa. Dostawca urządzeń do zastosowań domowych jak i profesjonalnych, sprzedając ponad 40 milionów produktów każdego roku do odbiorców w ponad 150 krajach. Producent m.in. pralek, zmywarek, lodówek, odkurzaczy i kuchenek pod markami takimi jak: Electrolux, AEG-Electrolux, Zanussi, Eureka, Faure i Frigidaire.

Podział

Podział ze względu na rodzaj filtra:

filtr z tkaniny

filtr z tkaniny i filtr papierowy

filtr wodny (kurz tonie w mgle wodnej)

Cyclone Separator

filtr HEPA

Podział ze względu na mobilność:

przenośny (zazwyczaj bateryjny lub akumulatorowy, używany do sprzątania np. wnętrza samochodu, czy tapicerki mebli)

suwany – obecnie rzadko spotykane, choć są powszechnie używane w Wielkiej Brytanii i spotyka się je w USA – odkurzacz taki jest niewielki, umieszczony na długim trzonku, a kurz zbierany jest w podłużnym worku umieszczonym za silnikiem

ciągniony – obecnie najczęściej spotykany, sam odkurzacz jest na kółkach, a sprząta się sztywną rurą, która połączona jest z odkurzaczem giętką rurą, jest on na tyle lekki, że podczas odkurzania przemieszcza się go ciągnąc po prostu za rurę

stojący – używany dawniej np. w hotelach, bardzo duży, posiada kółka, lecz podczas odkurzania odkurzacza się nie przemieszcza – kółka służą jedynie do przemieszczania między pomieszczeniami

jezdny – wszelkiego rodzaju wózki-odkurzacze używane do sprzątania m.in. hal i ulic

centralny – wszystkie części mechaniczne umieszcza się w pomieszczeniu technicznym, np. w piwnicy, a do poszczególnych pomieszczeń prowadzi się w ścianach tylko rury – w takim systemie aby sprzątać podłącza się tylko giętką rurę do przyłącza w ścianie.

Ciekawostki

Współczesne domowe odkurzacze wyposażone są oprócz przewodu powietrznego i kompletu ssawek, niekiedy także w nasadki do prania dywanów lub ich "trzepania" za pomocą wibracji, a jeśli istnieje możliwość ujęcia powietrza wylotowego, to mogą także zawierać np. suszarkę do włosów lub rozpylacz do płynów (wykorzystywany np. do malowania ścian).

Sprężarka przepływowa – sprężarka, w której przyrost ciśnienia gazu następuje wskutek oddziaływania odpowiednio ukształtowanych ruchomych elementów wirnika i nieruchomych kierownicy.

Pył — substancja mineralna, pozostałość procesu spalania, a także ścierania lub kruszenia substancji stałych takich jak minerały nieorganiczne, organiczne oraz metale.

Istnieją również duże odkurzacze przemysłowe, zazwyczaj na wózkach, służące do oczyszczania dużych powierzchni np. korytarzy, hal lub innych dużych pomieszczeń, a oprócz wsysania kurzu mogą także służyć np. do zbierania wody, piany, chemikaliów, czy też zanieczyszczeń stałych o znacznie większej średnicy ziarna niż w przypadku kurzu.

HEPA (ang. High Efficiency Particulate Air filter) - wysokosprawny filtr powietrza służący do dezynfekcji powietrza. Filtry HEPA stosowane są w lożach, boksach, skrzynkach lub pomieszczeniach do pracy w środowisku jałowym. Są wykonane ze szkła spiekanego, zapewniają filtrację powietrza przez pory wielkości 0,3µm. Zatrzymują większość (co najmniej 99.97%) zanieczyszczeń mechanicznych, większych niż 0,3µm, a także: komórki grzybów, pierwotniaków i bakterii oraz większość wirusów. Filtry tego typu wykorzystywane są m.in. w odkurzaczach.

Gore-Tex - znak towarowy należący do firmy W.L. Gore & Associates. Firma opatruje tym znakiem produkty, w których występują oparte na teflonie włókna, nici i membrany.

W Polsce do niedawna dość powszechnym synonimem słowa "odkurzacz" było słowo "elektroluks", od nazwy Electrolux – szwedzkiej firmy produkującej sprzęt gospodarstwa domowego, która upowszechniła w Polsce domowe odkurzacze (podobnie w Wielkiej Brytanii synonimem odkurzacza stała się nazwa: hoover od firmy Hoover).

Logika rozmyta (ang. fuzzy logic), jedna z logik wielowartościowych (ang. multi-valued logic), stanowi uogólnienie klasycznej dwuwartościowej logiki. Została zaproponowana przez Lotfi Zadeha, jest ściśle powiązana z jego teorią zbiorów rozmytych. W logice rozmytej między stanem 0 (fałsz) a stanem 1 (prawda) rozciąga się szereg wartości pośrednich, które określają stopień przynależności elementu do zbioru.

Alergen – każdy antygen zewnątrzpochodny wywołujący reakcję alergiczną (uczuleniową). Alergenami są substancje pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, a także różne proste związki chemiczne o charakterze haptenów, np. leki. Alergeny dzielimy na:

Od kilku lat istnieją w sprzedaży także odkurzacze automatyczne produkowane przez kilka firm. Odkurzacz taki jest małym robotem sprzątającym. Po zaprogramowaniu sam jeździ po wyznaczonym terenie i samodzielnie sprząta. Kiedy rozładuje się akumulator lub przepełni worek na kurz, odkurzacz sam dojeżdża do stacji dokującej, gdzie może naładować akumulator i opróżnić zbiornik kurzu.

Cyklon (odpylacz cyklonowy) - urządzenie wykorzystywane do oczyszczania gazów z cząstek stałych (pyłu). W cyklonie zanieczyszczony gaz wpada do cylindrycznej komory i wiruje w niej. W wyniku czego unoszące się w gazie cięższe od niego składniki są odrzucane na zewnątrz, a w wyniku ocierania o ścianki cyklonu wytracają prędkość i opadają, powietrze czyste wypływa przez ułóżony centralnie kanał w górę.

W 1992 roku firma Matsushita zaprezentowała odkurzacz, który dzięki zastosowaniu logiki rozmytej potrafi sam dobrać moc ssania w zależności od pobranych wartości z czujników potrafiących zróżnicować rodzaj brudu i podłoża.

Historia

Prawdopodobnie pierwszym urządzeniem służącym do usuwania kurzu, o napędzie jeszcze ręcznym, był "Whirlwind", wynaleziony w Chicago w 1865. Urządzenia tego typu były następnie rozwijane w XIX wieku. Jako pomysłodawca odkurzacza wskazywany jest także Ives McGaffey (1869).

Odkurzacz elektryczny został wynaleziony w 1901 przez Brytyjczyka Huberta Bootha. Zainspirowany urządzeniami zdmuchującymi kurz strumieniem powietrza, doszedł do wniosku, że skuteczniejsze byłoby zasysać kurz, przez co nie osiadałby on ponownie na powierzchni. Testując swój pomysł, przyłożył usta do fotela i wykonał wdech. Próba ta o mało nie doprowadziła do jego uduszenia się, ale dowiodła słuszności pomysłu, który później opatentował w Wielkiej Brytanii. Booth skonstruował następnie odkurzacze przewoźne, wynajmowane na zlecenie klienta. Były to duże maszyny ciągnięte przez konie, które były ustawiane przed domem i zasysały kurz przez długie węże. Urządzenia te nie zdobyły jednak popularności.

Więcej szczęścia miał drugi wynalazca, Amerykanin James Murray Spangler. Pracując jako dozorca w domu towarowym i będąc uczulony na kurz, w 1906 skonstruował on pierwszy odkurzacz przenośny z wentylatora elektrycznego, pudełka i poszewki od poduszki. Ulepszone urządzenie opatentował w 1908 i jako pierwszy wprowadził przenośne elektryczne odkurzacze na rynek. Szybko patent i firma Spanglera zostały kupione przez jego kuzyna Williama Hoovera, który produkował dotąd uprzęże końskie i widząc masowy rozwój motoryzacji, w porę zorientował się, że musi zmienić całkowicie kierunek produkcji, stawiając na postęp techniczny. Hoover dalej ulepszył odkurzacz, a wprowadzając je do sprzedaży komiwojażerskiej połączonej z demonstracją działania w domach, rozpowszechnił swój sprzęt w USA, osiągając duże zyski. Przez wiele lat po wynalezieniu, odkurzacze pozostały sprzętem drogim i luksusowym, lecz po II wojnie światowej stały się, wraz ze spadkiem ich cen, powszechnie używanym sprzętem gospodarstwa domowego, najpierw w USA, potem także w innych krajach uprzemysłowionych.

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Odkurzacz

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
odkurzacz