Odrzut - Polski Serwis Naukowy

Odrzut – zjawisko powstawania siły, zwanej siłą odrzutu, wywołanego tą siłą przyspieszenia oraz wywołanego nim ruchu ciała (odrzutu), gdy dane ciało (A) działając siłą na inne ciało (B) nadaje mu prędkość (rzuca to ciało). Powstawanie siły odrzutu wynika z III zasady dynamiki Newtona. Obie siły mają takie same wartości i kierunki, przeciwne zwroty, są przyłożone do różnych ciał.

Kałamarnice (Teuthoidea) jest to podrząd głowonogów z rzędu dziesięciornic (według innego podziału rząd z gromady głowonogów - Teuthida), zamieszkujących pelagial, o następujących cechach:

Automatyka broni - zespół mechanizmów broni automatycznej (samopowtarzalnej i samoczynnej) automatycznie realizujący wchodzące w skład cyklu pracy broni procesy. W skład automatyki broni wchodzą:

$\overrightarrow{F_{A}}=-\overrightarrow{F_{B}}$ $m_{A}\overrightarrow{a_{A}}=-m_{B}\overrightarrow{a_{B}}$

Jeżeli ciała nie oddziałują z innymi to sumaryczny pęd obu ciał jest zachowany, czyli zmiany pędu obu ciał są wektorami przeciwnymi: $\Delta \overrightarrow{p_A}=-\Delta \overrightarrow{p_B}$

Jeżeli ciała początkowo spoczywały, to uzyskane wektory pędu (pędy końcowe) są przeciwne, czyli uzyskane prędkości są odwrotnie proporcjonalne do mas ciał: $\overrightarrow{p_{Ak}}=-\overrightarrow{p_{Bk}}$ $m_{Ak} \overrightarrow{v_{Ak}}=- m_{Bk} \overrightarrow{v_{Bk}}$

Zjawisko odrzutu jest powszechnie spotykane w przyrodzie i wykorzystywane w technice.

Ośmiornice (Octopoda) jest to rząd głowonogów. Zamieszkują wyłącznie morza pełnosłone, zwłaszcza rejony raf koralowych. Pojawiły się w kredzie. Znanych jest 289 gatunków ośmiornic.

Jądro odrzutu – jądro atomowe, powstające w wyniku rozpadu promieniotwórczego. Jądro to w wyniku odrzutu uzyskuje pędu o takiej samej wartości co wyemitowana cząstka lecz przeciwnym zwrocie. Zjawisko to ma znaczenie głównie w przypadku rozpadów alfa ze względu na znaczącą masę cząstki α (w porównaniu z masą elektronu powstającego w rozpadzie β).

Silnik odrzutowy

Istnieją trzy rodzaje silników odrzutowych:

silniki turboodrzutowe,

silniki pulsacyjne,

silniki rakietowe.

W silniku odrzutowym produkty spalania wyrzucane są z dużą prędkością, umożliwiają przyspieszanie pojazdu. Silniki odrzutowe stosowane są głównie w lotnictwie (odrzutowce), w rakietach balistycznych (pociskach rakietowych) i rakietach kosmicznych. W przypadku statków kosmicznych silniki odrzutowe są praktycznie jedynym sposobem ich napędu.

Odrzut broni - ruch broni palnej (lub lufy z częściami do niej zamocowanymi) w kierunku przeciwnym do ruchu wystrzelonego pocisku wywołany działaniem siły ciśnienia gazów prochowych na zamknięty koniec lufy. Prędkość odrzutu broni rośnie od zera (w momencie rozpoczęcia ruchu pocisku w lufie) do wartości maksymalnej osiąganej po opuszczeniu lufy przez pocisk. Wartość maksymalna odrzutu jest zależna od masy (im większa tym mniejszy) i konstrukcji broni oraz od właściwości balistycznych naboju (naboje z pociskami o dużym pędzie dają duży odrzut). W celach obliczeniowych stosuje się pojęcie odrzutu swobodnego broni którego miarą jest energia odrzutu. Zjawisko odrzutu jest wykorzystywane do napędzania automatyki broni. Aby zmniejszyć odrzut broni często stosuje się hamulec wylotowy, zmniejszający oddziaływanie broni na strzelca lub otoczenie (w artylerii lufowej).

Pęd – w mechanice wielkość fizyczna opisująca ruch ciała. Pęd mają wszystkie formy materii, np. ciała obdarzone masą spoczynkową, pole elektromagnetyczne, pole grawitacyjne.

Odrzut broni

Odrzut broni jest zjawiskiem pojawienia się siły odrzutu działającej na broń strzelecką w czasie wystrzału. Zjawisko odrzutu jest wykorzystywane w niektórych typach gazodynamicznej broni strzeleckiej do przeładowywania kolejnych pocisków (automatyka broni). Aby zmniejszyć niekorzystny odrzut broni stosuje się hamulec wylotowy zmniejszający oddziaływanie broni na strzelca lub otoczenie (w artylerii lufowej) oraz stabilizujący lufę po strzale.

Statek kosmiczny - pojazd poruszający się poza atmosferą Ziemi. Pojazd ten musi być wyniesiony i rozpędzony do odpowiedniej prędkości przez silniki napędowe. Współczesne statki kosmiczne wynoszone są w górę dzięki napędowi rakietowemu, który wytwarza siłę odrzutu. Wyróżnia się kilka rodzajów statków kosmicznych:

Meduza – jedna z dwóch form morfologicznych parzydełkowców (Cnidaria), pierwotnie swobodnie pływająca, pelagiczna, z galaretowatym ciałem, zwykle w kształcie dzwonu lub parasola, zasadniczo rozmnażająca się płciowo. Nie występuje u koralowców (Anthozoa). Meduzy są drapieżne. Do chwytania zdobyczy i do obrony używają parzydełek. Drugą z form życiowych parzydełkowców jest polip.

Odrzut jądra

W czasie rozpadu promieniotwórczego, jądro, które opuściła cząstka doznaje zjawiska odrzutu, jądro takie uzyskuje prędkość i jest zwane jądrem odrzutu. Efekt ten dotyczy przede wszystkim emisji cząsteczek α. W przypadku rozpadu β i γ, emitowane cząstki mają zwykle zbyt mały pęd, aby odrzut jądra był znaczący.

Broń gazodynamiczna - rodzaj broni automatycznej i półautomatycznej, w której do napędu automatyki jest wykorzystywana wyłącznie energia gazów prochowych powstających w chwili strzału.

Silnik pulsacyjny – odmiana silników odrzutowych niewyposażona w zespół sprężarki. Jak sama nazwa wskazuje, spalanie paliwa w nim ma charakter powtarzalnych eksplozji. W czasie spalania porcji mieszanki paliwowo-powietrznej ciśnienie w komorze spalania dociska sprężynowe żaluzje (rodzaj zaworów), zamykając wlot powietrza. Fala ciśnienia może przemieszczać się tylko rurą wylotową. Przy odpowiednio długiej rurze po przejściu fali powstaje podciśnienie, powodujące otwarcie sprężynowych żaluzji i powodujących zasysanie przez wlot nowej porcji powietrza. Kiedy silnik się rozgrzeje zapłon świeżych porcji mieszanki następuje samoczynnie, od rozżarzonej rury wylotowej.

W przyrodzie

Niektóre zwierzęta wodne (meduza, ośmiornica , kałamarnice) wykorzystują zjawisko odrzutu do poruszania się. Szybkim skurczem ciała potrafią one wyrzucić wodę do tyłu uzyskując w ten sposób pęd w przeciwnym kierunku.

Zobacz też

zasada zachowania pędu