Odsetki - Polski Serwis Naukowy

Odsetki – koszt pozyskania kapitałów klientów dla banku (np. depozytów) lub przychód wynikający z udostępnienia przez bank kapitałów (np. kredytów). Różnica pomiędzy odsetkami płaconymi a pobieranymi przez bank to dochód odsetkowy netto, zwany również marżą odsetkową.

Wysokość odsetek zależy od stopy procentowej (p), wielkości kapitału (k) i czasu (t), na jaki został on udostępniony. Istotny jest również zastosowany kalendarz naliczania odsetek, który określa liczbę dni w roku (d) użytą do obliczeń. W zależności od przyjętego rozwiązania może być to 360 lub 365 dni. Polskie prawo bankowe nie narzuca żadnego z ww. sposobów, naliczanie odsetek reguluje umowa zawarta między bankiem i klientem.

Kapitał, to pojęcie z dziedziny ekonomii i finansów, oznaczające dobra (bogactwa, środki, aktywa) finansowe, szczególnie, gdy służą one rozpoczęciu lub kontynuacji działalności gospodarczej. Jest jednym ze środków wytwórczych, obok: pracy, przedsiębiorczości i ziemi, które są potrzebne do rozpoczęcia produkcji.

Umowa (łac. contractus) – w prawie cywilnym to zgodne porozumienie dwóch lub więcej stron, ustalające ich wzajemne prawa lub obowiązki. Według bardziej szczegółowej definicji umowa to stan faktyczny polegający na złożeniu dwóch lub więcej zgodnych oświadczeń woli zmierzających do powstania, uchylenia lub zmiany uprawnień i obowiązków podmiotów składających te oświadczenia woli. Umowy są zawsze co najmniej dwustronnymi czynnościami prawnymi. Występuje jednak wyjątek jednostronny – dotyczy to podpisania weksla.

$odsetki={\frac{ktp}{100d}}$

W prawie podatkowym odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych są naliczane według wzoru zaproponowanego w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach.

Odsetki budżetowe, odsetki od zaległości budżetowych nazywane również odsetkami podatkowymi lub odsetkami za zwłokę od zaległości podatkowych - odsetki pobierane od wszystkich podatków i innych należności budżetowych z tytułu ich nieterminowych wpłat. Stawki odsetek budżetowych ustalane i ogłaszane są przez Ministra Finansów w Monitorze Polskim. Stanowią 200 proc. podstawowej stopy oprocentowania kredytu lombardowego. Odsetki budżetowe zaliczane są w rachunkowości finansowej do kosztów finansowych. Nie stanowią kosztu uzyskania przychodów.

Kredyt bankowy – umowa zawarta w formie pisemnej pomiędzy bankiem a kredytobiorcą. Bank zobowiązuje się udostępnić określoną kwotę na określony cel oraz czas a kredytobiorca zobowiązuje się wykorzystać kredyt zgodnie z jego przeznaczeniem oraz zwrócić pobraną kwotę wraz z należnym bankowi wynagrodzeniem w postaci prowizji i odsetek. Na podstawie tej definicji kredyt postrzegany jest jako specyficzny rodzaj stosunków zobowiązaniowych, którego wyróżniającymi cechami są: zwrotność, terminowość i oprocentowanie.

Osobny artykuł: Odsetki budżetowe.

Wyróżnia się:

odsetki proste – obliczane od kapitału po okresie oprocentowania, pobierane po ich naliczeniu (od dołu),

odsetki składane – po umownym okresie naliczone odsetki dolicza się do kapitału, po kolejnym okresie odsetki obliczane są od ich łącznej kwoty,

odsetki naliczane w sposób ciągły, mające zastosowanie np. przy wycenie instrumentów pochodnych (opcji, kontraktów futures itp.)

dyskonto – odsetki obliczane są i pobierane z góry.

Oprocentowanie stałe i zmienne

Kredyty komercyjne korzystają głównie z oprocentowania prostego, ale może się również zdarzyć, że stopa oprocentowania ulega zmianie w czasie trwania kredytu. Kredyty, w których stopa procentowa nie zmienia się, nazywane są kredytami z oprocentowaniem stałym. Istnieją również pożyczki, których oprocentowanie może ulegać zmianie w zależności od LIBOR i EURIBOR, zazwyczaj w obrębie ustalonego marginesu. Są to pożyczki z oprocentowaniem zmiennym.

Prawo bankowe – zespół norm prawnych regulujących powstawanie, funkcjonowanie oraz zasady likwidowania instytucji bankowych (zwłaszcza banków), a także zasady funkcjonowania nadzoru bankowego.

Bank – osoba prawna wykonująca działalność gospodarczą, polegającą na przyjmowaniu depozytów, udzielaniu kredytów, wydawaniu instrumentów pieniądza elektronicznego oraz innych czynności, określonych przepisami ustawy Prawo bankowe i wymienionych w statucie banku.

Często stosuje się połączenie zmiennego i stałego oprocentowania kredytów. Stopa oprocentowania może ulegać zmianie w trakcie trwania kredytu, jeśli zostaną wzięte pod uwagę kryteria inne niż te związane ze stałą stopą procentową. Dobrym przykładem byłaby pożyczka z oprocentowaniem przypisanym do konkretnych okresów jej trwania (5% w pierwszym roku, 6% w drugim i 7% w trzecim).