Ofensywa Kiereńskiego - Polski Serwis Naukowy

Ofensywa Kiereńskiego (nazywana również ofensywą czerwcową, ofensywą lipcową lub ofensywą galicyjską) - ostatnia wielka ofensywa wojsk Rosji przeciw Niemcom i Austro-Węgrom w czasie I wojny światowej. Miała miejsce od 1 do 19 lipca 1917 na terenie Galicji.

Wojskami rosyjskimi (VII, VIII i XI Armia) dowodził gen. Aleksiej Brusiłow, natomiast wojskami Państw Centralnych (Armia Południowa, III i VII armia Austro-Węgier) gen. Max Hoffmann i Feliks von Bothmer.

Rewolucja październikowa – przejęcie przez partię bolszewików władzy w Rosji rozpoczęte w Piotrogrodzie w nocy z 7 na 8 listopada 1917 roku (według obowiązującego wtedy w Rosji kalendarza juliańskiego był to 24 i 25 października – stąd nazwa).

Austro-Węgry (t. Monarchia Austro-Węgierska; niem. Österreich-Ungarn, węg. Osztrák-Magyar Monarchia) – państwo związkowe w Europie Środkowej istniejące w latach 1867–1918.

Nazwa operacji pochodzi od nazwiska ówczesnego ministra sprawiedliwości i wojny rosyjskiego Rządu Tymczasowego, a od 21 lipca premiera - Aleksandra Kiereńskiego.

Sytuacja przed ofensywą

3 marca 1917 wybuchła w Rosji rewolucja lutowa. 15 marca abdykował car Mikołaj II Romanow. W wyniku rewolucji powstał Rząd Tymczasowy.

Główną rolę w ofensywie miały odegrać wojska Frontu Południowo-Zachodniego pod dowództwem gen Aleksieja Gutora (a potem Ławra Korniłowa). Armie 7 i 11 miały atakować w kierunku Lwowa, a 8 Armia w kierunku Kałusza i Bolechowa. Armie Frontów Północnego, Zachodniego i Rumuńskiego miały wykonać w tym czasie uderzenia wspomagające.

II Rzesza Niemiecka, niem. Deutsches Reich – oficjalne określenie niemieckiego państwa narodowego założonego w 1871 roku przez polityka Ottona von Bismarcka. Było ono także określane jako Deutsches Kaiserreich (Cesarstwo Niemieckie), a po jego upadku jako Druga Rzesza (Zweites Reich).

Książę Gieorgij Jewgieniewicz Lwow (ros. Георгий Евгеньевич Львов, ur. 2 listopada 1861 w Dreźnie, zm. 7 marca 1925 w Paryżu) – rosyjski polityk o orientacji liberalnej, z wykształcenia prawnik. Pierwszy premier postcarskiej Rosji i minister spraw wewnętrznych od 23 marca do 7 lipca po rewolucji lutowej.

Ofensywa

Ofensywa rozpoczęła się 29 czerwca artyleryjskim ostrzałem pozycji wojsk austro-węgierskich. 1 lipca ruszyło natarcie 7 i 11 Armii na Lwów z kierunku Złoczowa i Brzeżan. Przez pierwsze dwa dni armia rosyjska osiągnęła sukces taktyczny, zdobywając 3 linie okopów austro-węgierskich.

Zbrucz (ukr. Збруч) – rzeka na zachodniej Ukrainie, dopływ Dniestru o długości 247km. Jej źródła leżą na Wołyniu, płynie w głębokim jarze. Nad rzeką leżą: Podwołoczyska, Wołoczyska, Husiatyn, Skała Podolska, Okopy.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

6 lipca ruszyło opóźnione natarcie 8 Armii pod dowództwem gen. Korniłowa w kierunku Halicz-Stanisławów, przerywając linie przeciwnika. Zostały zajęte Halicz, Stanisławów i Kałusz, a 13 lipca wojska rosyjskie doszły na linię rzeki Łomnica.

Dowództwo niemieckie zareagowało bardzo szybko, wzmacniając wojska austro-węgierskie jednostkami niemieckimi, i 19 lipca wyprowadziło kontruderzenie z rejonu Złoczowa w kierunku Tarnopola, na prawe skrzydło Frontu Południowo-Zachodniego. W rejonie działania 11 Armii 20 lipca front został przerwany, co spowodowało również wycofanie się 7 i 8 Armii.

Aleksiej Jewgieniewicz Gutor (ur. 30 sierpnia 1858 - zm. 13 sierpnia 1938 Moskwa) – rosyjski wojskowy, generał lejtnant armii imperium Rosyjskiego, oficer Armii Czerwonej.

Rząd Tymczasowy został utworzony w Rosji w wyniku udanej rewolucji lutowej (1917); kierowany był początkowo przez konstytucyjnego demokratę, księcia Lwowa, a od 21 lipca przez socjalistę-rewolucjonistę Aleksandra Kiereńskiego.

23 lipca wojska rosyjskie zostały odrzucone na linię Brody-Zbaraż-Zbrucz, czyli prawie o 250 km. Ich straty wyniosły prawie 400 tysięcy zabitych, rannych i wziętych do niewoli. Straty wojsk Państw Centralnych wyniosły około 60 tysięcy żołnierzy.

Skutki

Ze względu na niskie morale wojsk i słabe wyposażenie ofensywa szybko się załamała. Po niepowodzeniu operacji 21 lipca 1917 gen. Gutor został zdjęty ze stanowiska dowódcy Frontu Południowo-Zachodniego przez gen. Korniłowa, który już 18 lipca został mianowany głównodowodzącym armii rosyjskiej na miejsce gen. Brusiłowa. 21 lipca książę Gieorgij Lwow ustąpił ze stanowiska premiera, na którym zastąpił go Aleksander Kiereński.

Ławr Gieorgijewicz Korniłow, ros. Лавр Гео́ргиевич Корни́лов (ur. 30 sierpnia 1870 w Karkaralińsku, zm. 13 kwietnia 1918 pod Jekaterynodarem ) – rosyjski generał, głównodowodzący wojskami armii rosyjskiej w roku 1917, twórca i pierwszy dowódca Armii Ochotniczej – pierwszej formacji Białej Armii.

Aleksander Fiodorowicz Kiereński, ros. Александр Фёдорович Керенский (ur. 22 kwietnia/2 maja 1881 w Symbirsku, zm. 11 czerwca 1970 w Nowym Jorku) – rosyjski polityk, z wykształcenia prawnik. Premier Rządu Tymczasowego.

Klęska wojsk rosyjskich wywołała liczne strajki i demonstracje w Rosji, nazywane dniami lipcowymi. Ułatwiło to późniejsze zdobycie władzy przez bolszewików.