Ogniskowy rozrost guzkowy wątroby - Polski Serwis Naukowy

Ogniskowy rozrost guzkowy wątroby (łac. hyperplasia hepatis nodularis, ang.focal nodular hyperplasia, FNH) – niezłośliwy guz wątroby występujący u około 0,3% populacji ludzkiej, stwierdzany 6–8-krotnie częściej u kobiet zwykle w wieku 30–50 lat, ściśle korelujący ze stosowaniem hormonów – antykoncepcji hormonalnej lub hormonalnej terapii zastępczej. Jest drugim pod względem częstości niezłośliwym guzem wątroby (według niektórych danych trzecim).

Hormon (od gr. ὁρμάω hormao - rzucam się naprzód, pędzę) – związek chemiczny, który jest wydzielany przez gruczoły lub tkanki układu hormonalnego. Funkcją hormonu jest regulacja czynności i modyfikacja cech strukturalnych tkanek leżących w pobliżu miejsca jego wydzielania lub oddalonych, do których dociera poprzez krew (wyjątkiem są tzw. hormony lokalne). Istnieją także takie hormony, które wywierają wpływ na funkcjonowanie wszystkich tkanek organizmu.

Ciąża, brzemienność – u samic ssaków łożyskowych oraz torbaczy okres od zapłodnienia do porodu oraz całokształt zmian zachodzących w tym okresie w organizmie zapłodnionej samicy.

Etiologia

Przyczyna wystąpienia tej zmiany nie jest znana. Postuluje się 2 możliwe przyczyny:

teoria naczyniowa, która mówi, że tętnica zaopatrująca część miąższu wątroby, dzieli się gwiazdowato, co może spowodować oddzielenie części miąższu w postaci guzka

teoria rozrostu klonalnego – guzek powstaje wskutek zaburzeń rozwoju komórki progenitorowej pluripotencjalnej. W przypadku podwyższonego stężenia hormonów (opisane wcześniej przypadki, ale także ciążą) zmiana może się powiększać i stąd częstsze występowanie u kobiet.

Objawy i rozpoznanie

Ogniskowy rozrost guzkowy wątroby najczęściej nie powoduje żadnych objawów. Rozpoznawany jest najczęściej wskutek przypadkowego wykonania badań obrazowych jamy brzusznej, takich jak:

Tętnica, naczynie tętnicze (łac. arteria) - makroskopowo widoczne naczynie krwionośne o nieprzepuszczalnej ścianie, które bez względu na fizjologiczny skład krwi, prowadzi krew z serca do narządów ciała. Układ naczyń tętniczych jest połączony z układem naczyń żylnych poprzez sieć naczyń włosowatych.

Guz (z łac. tumor – 1. „obrzmienie”, 2. „guz”, 3. „wzgórek, wzniesienie” 4.„duma, pycha, megalomania”, 5. „gniew, zawziętość” 6. „niepokój, wrzenie, rozruchy”, z łac. tumeo – 1. „nabrzmieć, nadąć się”, 2.„napuszyć się” 3. „być w niepokoju, w gniewie” , z indoeurop.*’ teue-/teu-/tume-- „puchnąć, obrzmiewać, krzepnąć”) – ogólnie każda nietypowa guzowata zmiana (uwypuklenie, opór przy obmacywaniu, odgraniczone ognisko w badaniu obrazowym, itp.) o nieznanym (tzn. niezdiagnozowanym) pochodzeniu.

ultrasonografia

tomografia komputerowa

jądrowy rezonans magnetyczny

angiografia

scyntygrafia

W badaniu rezonansem magnetycznym lub w tomografii komputerowej widoczna bywa charakterystyczna dla rozrostu guzkowego blizna centralna. Ostateczne rozpoznanie umożliwia badanie histopatologiczne. Biopsja wątroby jest przeciwwskazana z uwagi na duże ryzyko krwawienia.

Biopsja (gr. βίος /bios/ - w znaczeniu: życie biologiczne, odnoszący się do życia i żywych organizmów + gr. ό̉ψις /opsis/ - obserwowanie, patrzenie) - rodzaj specjalnego zabiegu diagnostycznego, będącego inwazyjną metodą pobrania materiału biologicznego z przypuszczalnie zmienionych chorobowo tkanek, który następnie jest oceniany morfologicznie z użyciem mikroskopu świetlnego (badanie histopatologiczne). Niekiedy materiał pobrany metodami biopsyjnymi (tzw. bioptat) jest wykorzystywany do badań innych niż morfologiczne (np. wirusologicznych, biochemicznych itp.).

Angiografia - w medycynie badanie diagnostyczne służące zobrazowaniu naczyń krwionośnych. Polega na podaniu do naczynia radiologicznego środka kontrastującego, a następnie obserwacji tego naczynia w czasie fluoroskopii (prześwietlenia) i uwidocznieniu na zdjęciu rentgenowskim. Stopień zaczernienia naczynia na zdjęciu pozwala ocenić jego przebieg, a także światło (przekrój wnętrza naczynia).

Leczenie

W przypadku małych zmian leczenie nie jest konieczne, wykonuje się jedynie seryjne badania obrazowe (najczęściej USG) celem obserwacji dynamiki zmiany guzowatej. Zaleca się jedynie odstawienie preparatów hormonalnych w przypadku ich stosowania. W następujących sytuacjach konieczne jest leczenie operacyjne:

Tabletka antykoncepcyjna, pigułka antykoncepcyjna – doustny środek antykoncepcyjny zawierający syntetyczne odpowiedniki hormonów. Działanie jej polega na blokowaniu owulacji oraz zmianie konsystencji śluzu szyjki macicy w taki sposób, że nie przepuszcza on plemników.

Jama brzuszna (łac. cavum abdominis) to jedna z jam tułowia, składająca się z jamy otrzewnej i przestrzeni zewnątrzotrzewnowej, którą ze względu na położenie dzieli się na:

krwotok do jamy otrzewnowej

planowana ciąża

wielkość zmiany powyżej 10 cm

wątpliwości diagnostyczne co do charakteru zmiany guzowatej

powiększanie się guza wątroby pomimo zaprzestania stosowania hormonów.

Bibliografia

"Choroby wewnętrzne" pod red. A. Szczeklika, str. 708–710 ISBN 83-7430-069-8

Przypisy

Portal Chirurg.pl Niezłośliwe guzy wątroby
Tadataka Yamada: Podręcznik gastroenterologii. Lublin: Wydawnictwo Czelej, 2006, s. 663. ISBN 978-83-89309-92-1.

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.

Krwotok, krwawienie (łac. haemorrhagia) - gwałtowna utrata krwi w jej pełnym składzie na skutek choroby (na przykład gorączki krwotocznej) lub urazu naczyń krwionośnych.

Spektroskopia NMR, Spektroskopia Magnetycznego Rezonansu Jądrowego (ang. Nuclear Magnetic Resonance) – jedna z najczęściej stosowanych obecnie technik spektroskopowych w chemii i medycynie.