Ogrody Tivoli - Polski Serwis Naukowy

Tivoli

Ogrody Tivoli – położony w centrum Kopenhagi słynny park rozrywki i ogród. Otwarty 15 sierpnia 1843 roku, jest drugim najstarszym parkiem rozrywki świata, po Dyrehavsbakken, znajdującym się w pobliskim Klampenborg.

Obecnie Tivoli jest najczęściej odwiedzanym parkiem rozrywki w Skandynawii, oraz trzecim najczęściej odwiedzanym w Europie.

Historia

Pierwotnie park nosił nazwę "Tivoli & Vauxhall"; "Tivoli" nawiązywać miało do Jardin de Tivoli, nieistniejących dziś ogrodów w Paryżu (które z kolei wzięły swoją nazwę od miejscowości Tivoli we Włoszech, niedaleko Rzymu), natomiast "Vauxhall" do ogrodów o tej samej nazwie, położonych w Londynie.

Sting, właśc. Gordon Matthew Sumner (ur. 2 października 1951 w Wallsend) – brytyjski muzyk, kompozytor i wokalista, odznaczony tytułem komandora Orderu Imperium Brytyjskiego. Na przełomie lat 70. i 80. XX wieku lider, główny kompozytor i gitarzysta basowy grupy muzycznej The Police.

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Założyciel Tivoli, Georg Carstensen (1812 – 1857) uzyskał pięcioletnie nadanie ziemi od króla Danii Chrystiana VIII, mówiąc mu, że "gdy ludzie bawią się dobrze, nie myślą o polityce". Monarcha zagwarantował Carstensenowi niemal 15 akrów ziemi (61,000 m²) położonej na wzgórzu fortyfikacji na zewnątrz Vesterport (Zachodniej Bramy) za roczną opłatą 945 koron. Aż do lat 50. XIX wieku Tivoli znajdowało się za miastem, a dostęp do parku możliwy był przez Vesterport.

Walter Elias Disney (ur. 5 grudnia 1901 w Chicago, zm. 15 grudnia 1966 w Los Angeles) – amerykański producent filmów animowanych i filmów, reżyser, scenarzysta, aktor dubbingowy, animator, przedsiębiorca, wizjoner i filantrop. Jeden z największych twórców przemysłu rozrywkowego w historii, legenda animacji i filmu. Twórca Disneylandu i wartej miliardy dolarów korporacji The Walt Disney Company.

Karuzela - (fr. carrousel) - urządzenie rekreacyjne. Charakterystyczny element wesołych miasteczek, zabaw i festynów. Urzadzenie obraca się wokół własnej osi i przenosząc osoby siedzące na obrzeżu koła, na siedzeniach, w kształcie zwierząt lub pojazdów.

Od samego początku, Tivoli oferowało szeroką gamę atrakcji: budynki w egzotycznym stylu wyobrażonego Orientu: teatr, altany, restauracje i kawiarnie, ogrody kwiatowe, oraz mechaniczne urządzenia, takie jak karuzele lub proste kolejki górskie. Po zmroku, park rozświetlały różnobarwne latarnie. W niektóre wieczory niebo nad Tivoli rozświetlały specjalnie zaprojektowane sztuczne ognie.

Kolejka górska (ang. roller coaster) – urządzenie rozrywkowe instalowane w większości parków rozrywki. Klasyczna kolejka górska to konstrukcja z wysokimi wzniesieniami, stromymi spadkami i gwałtownymi zakrętami, po której poruszają się pociągi z pasażerami. Doznają oni bardzo silnych wrażeń powodowanych szybko następującymi po sobie pozornymi zmianami grawitacji (przeciążenie i nieważkość) i związanych z nimi zaburzeniami błędnika, oraz doświadczają poczucia zagrożenia.

Dania – Królestwo Danii (Kongeriget Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. W jej skład wchodzą też Grenlandia oraz Wyspy Owcze. Graniczy od południa z Niemcami.

Kompozytor Hans Christian Lumbye (1810 – 1874) pełnił w Tivoli funkcję dyrektora muzycznego od 1843 do 1872 roku. Lumbye czerpał inspirację z kompozytorów walców wiedeńskich, jak np. rodzina Straussów (Johann Strauss (ojciec) i jego synowie) i stał się znany jako "Strauss północy". Wiele jego dzieł zostało zainspirowanych przez ogród, np. "Salut na cześć sprzedawców biletów w Tivoli" lub "Noc festiwalowa w Tivoli". Orkiestra symfoniczna parku do dzisiaj wykonuje wiele z jego kompozycji.

Austria, Republika Austrii (Österreich ?/i, Republik Österreich ?/i) – państwo położone w Europie Środkowej, federacja dziewięciu krajów związkowych (landów).

Nephew – duński zespół rockowy utworzony w 1996 w Århus. Jako swoją główną inspirację Nephew wskazuje na Depeche Mode. W swoich utworach grupa używa mieszanki język języka angielskiego i duńskiego.

W 1874 roku do parku wprowadzono teatr pantomimę w stylu chińskim. Widownia stała na zewnątrz, a scena znajdowała się wewnątrz budynku. "Kurtyna" teatru była w formie pawiego ogona. Od samego początku w teatrze odgrywano włoską pantomimę, wprowadzoną w Danii przez Włocha Giuseppe Casortiego. Ta tradycja, oparta o włoską Commedia dell'arte jest krzewiona do dzisiaj, włączając w to tradycyjne postaci, takie jak Kolombina, Arlekin lub szczególnie popularny u młodych widzów niemądry sługa Pierrot. Nieobecność słowa mówionego, cechująca pantomimę, jest zaletą, jako że Tivoli urosło do rangi międzynarodowej atrakcji.

Mianem tańca nowoczesnego zostaje mylnie określany taniec współczesny (ang. modern dance), który jest dalszym rozwinięciem tańca wyrazistego, powstałego w Niemczech w latach 1920-30, ujętym w reguły specyficznej techniki. Krystalizował się w Ameryce w latach 1930-50, wykorzystując elementy folkloru afrykańskiego i indiańskiego. Czołowymi reprezentantami tańca współczesnego byli:

Disneyland – sieć parków rozrywki stworzony przez wytwórnię Disneya. Głównymi atrakcjami parku są postacie z filmów Disneya, różnego rodzaju baśniowe budynki oraz niektóre formy zabaw jak np. kolejka górska.

W 1943 roku osoby sympatyzujące z nazistami próbowały złamać ducha Duńczyków, paląc wiele budynków w Tivoli, w tym aulę koncertową. Duńczycy szybko wybudowali prowizoryczne struktury, i w ciągu kilku tygodni od incydentu park został ponownie otwarty.

Tivoli wciąż się rozwija, nie zatracając jednak swojego oryginalnego uroku i tradycji. Zgodnie ze słowami Georga Carstensena, wypowiedzianymi 1844 roku, "Tivoli nigdy nie zostanie ukończone", echo sentymentu rozbrzmiewało niemal wiek później: Walt Disney powiedział o swoim inspirowanym ogrodami Tivoli Disneylandzie: "Disneyland nie będzie ukończony tak długo, jak długo na świecie będzie wyobraźnia". Disney w czasie podróży za ocean odwiedził Tivoli wraz ze swoją żoną Lily. Widząc park, podjął natychmiastową decyzję, by Disneyland spróbował naśladować tę "radosną i rozprzężoną atmosferę".

Kolejki i atrakcje

Drewniana kolejka górska Rutsjebanen, lub Bjerg Banen jest jedną z najstarszych wciąż działających drewnianych kolejek na świecie. Została wybudowana w 1914 roku w szwedzkim Malmö. Jest kontrolowana przez operatora wyhamowującego skład na zjazdach, tak, by nie nabrał zbyt dużej prędkości.

Dæmonen, Demon zawiera na trasie szereg rozmaitych atrakcji: pętle, miejsca o obniżonym oddziaływaniu grawitacji, a czas przejazdu wynosi zaledwie 1 minutę 46 sekund. By go wybudować, rozebrano starą kolejkę Slangen. Kolejka jest usytuowana obok auli koncertowej.

Najwyższa karuzela świata, Himmelskibet została otwarta w 2006 roku. Wysoka na 80 metrów i wybudowana przez austriacką firmę Funtime, oferuje panoramiczny widok na miasto.

1 maja 2009 udostępniono jeszcze jedną kolejkę, Vertigo.

Koncerty i występy

Oprócz kolejek Tivoli oferuje jeszcze szereg przedstawień i koncertów, będąc istotnym kopenhaskiej kultury.

Aula koncertowa

W ogrodach występują światowej sławy artyści muzyki klasycznej. Aula koncertowa wybudowana w 1956 roku przez Hansa Hansena mieści na widowni 1660 osób. W 2005 roku została odnowiona i rozbudowana o foyer i dwupiętrowy bar z lożą oraz najdłuższe w Europie akwarium ze słoną wodą, mieszczące się w piwnicach.

Pantomima

Oprócz tego odbywają się przedstawienia pantomimy. Mechaniczna kurtyna teatru jest obsługiwana przez pięć osób, a codziennym spektaklom akompaniuje orkiestra. W teatrze odbywają się również pokazy baletu oraz tańca nowoczesnego.

Gwardia Tivoli

Gwardia Tivoli (Tivoli Guard) jest zespołem muzycznym, złożonym z chłopców w wieku od 8 do 16 lat. Ubrani są w mundury, będącymi reminiscencją tych, noszonych przez Den Kongelige Livgarde (Royal Life Guards) – oddziały piechoty duńskiej armii, których zadaniem jest z jednej z strony walka na linii frontu, z drugiej – pełniącymi funkcję reprezentacyjnej gwardii królewskiej. Noszą oni także charakterystyczne, futrzane, wysokie czapki. Zespół założony został w 1844 roku. Zajmuje się dawaniem koncertów, uczestnictwem w paradach, trzymaniem straży przy budynkach i pomnikach na specjalne okazje, oraz reprezentowaniem ogrodów w czasie trwania rozmaitych wydarzeń.

Koncerty

W ciepłe miesiące w ogrodach Tivoli odbywają się koncerty z serii Fredagsrock (Friday Rock), na których w przeszłości występowali tacy wykonawcy jak Smashing Pumpkins, Sting, The Beach Boys, Pet Shop Boys oraz duńscy wykonawcy: TV-2, Nephew, Hanne Boel, Raveonettes i Thomas Helmig.

W czasie festiwalu jazzowego Copenhagen Jazz Festival ogrody Tivoli są jednym z wielu miejsc w Kopenhadze, gdzie odbywają się koncerty.

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Ogrody Tivoli