Okręty podwodne projektu 667A - Polski Serwis Naukowy

Okręty podwodne projektu 667A (NATO: Yankee I) radzieckie okręty podwodne o napędzie jądrowym, przenoszące szesnaście pocisków balistycznych R-27. Okręty te były pierwszymi jednostkami drugiej generacji radzieckich jednostek wyposażonych w pociski klasy SLBM, których konstrukcję i budowę rozpoczęto w celu zniwelowania amerykańskiej przewagi ilościowej i jakościowej osiągniętej dzięki powstałym w ramach programu 41 for Freedom okrętom pierwszej generacji "Polaris".

SLBM (ang. Submarine-launched ballistic missile) - pocisk balistyczny przenoszący głowice jądrowe, zaprojektowany do wystrzeliwania wyłącznie z pokładu okrętu podwodnego. Nowoczesny pocisk typu SLBM uzbrojony jest w kilka głowic jądrowych (ang. Multiple independently targetable reentry vehicle – MIRV) pozwalających na jednoczesne uderzenie w kilka niezależnych celów przy odpaleniu jednej rakiety.

UGM-133 Trident II D-5 – amerykański trzystopniowy pocisk balistyczny klasy SLBM na paliwo stałe o zakresie zasięgu operacyjnego 2500 do 11000 km. Pocisk ten jest jedynym obecnie typem SLBM na wyposażeniu okrętów podwodnych Stanów Zjednoczonych. Przenoszone przez okręty amerykańskie typu Trident oraz brytyjskie jednostki typu Vanguard pociski D-5, naprowadzane są w locie systemami bezwładnościowo-astronawigacyjnymi, które zapewniają im celność z marginesem błędu CEP wynoszącym 90–120 metrów. Mimo że Trident II mogą przenosić do czternastu głowic, przenoszą aktualnie do ośmiu jedynie MIRV z ładunkami termonuklearnymi o mocy 100 albo 475 kiloton.

Pierwszym projektem II generacji, był projekt okrętów 667, mających przenosić osiem pocisków R-21 (SS-N-5), jednakże z uwagi na stopień komplikacji konstrukcji spowodowanej koniecznością końcowego montowania pocisków dopiero na pokładzie okrętów oraz pomysłem obrotowej wyrzutni, projekt ten nie doczekała się realizacji. W międzyczasie dobiegały końca prace nad nowymi mniejszymi pociskami RT-15M na paliwo stałe, będącymi morską wersją pocisku lądowego, który wszedł do testów na pokładzie okrętu projektu 613D7 (NATO: Whiskey) (S-229). Biuro SKB-385 zaproponowało wprowadzenie do służby mniejszych pocisków R-27) na paliwo ciekłe (NATO: SS-N-6, Serb), działających w systemie D-5, wraz z okrętami nowego projektu 667A. Projekt ten został skierowany do produkcji w Siewierodwińsku oraz w Komsomolsku nad Amurem

R-27 (NATO: SS-N-6 Mod 1) Radziecki pocisk balistyczny klasy SLBM o zasięgu 2.400 km, przenoszony przez okręty podwodne projektu 667A oraz 667AU. Obecnie jako przestarzały nie pozostaje już na służbie, jednakże w latach 90. XX wieku pociski te trafiły do Korei Północnej, gdzie przez byłych pracowników biura SKB-385, zostały przekonstruowane na pociski lądowe wystrzeliwane z wyrzutni typu TEL

Kod NATO (ang. NATO reporting names) – system oznaczeń uzbrojenia i sprzętu wojskowego produkcji ZSRR i niektórych innych krajów socjalistycznych i komunistycznych, nadawanych w celach identyfikacyjnych przez Sojusz Północnoatlantycki (NATO) od lat 50. do 80. XX wieku.

Podobnie do amerykańskich okrętów Polaris, okręty projektu 667A wyposażone zostały w 16 pionowych wyrzutni, umieszczonych w dwóch rzędach tuż za kioskiem. Okręty te dysponowały jednak że lepszą od amerykańskich jednostek głębokością zanurzenia, krótszym czasem pomiędzy odpaleniem poszczególnych pocisków, a także większa prędkością. 667A mogły odpalać pociski z głębokości 50 metrów - dwukrotnie większej niż jednostki typów Polaris. Zgodnie jednak z opiniami nawet radzieckich konstruktorów (Szef projektu 667A biura TsKB-18 - Kowalew), okręty radzieckie były znacząco głośniejsze od jednostek Polaris.

System rakietowy Polaris-Poseidon – pojęcie odnoszące się do pięciu typów amerykańskich okrętów podwodnych z napędem atomowym wyposażonych w pociski balistyczne SLBM: George Washington, Ethan Allen, Lafayette, James Madison, Benjamin Franklin. Razem te pięć typów składało się z czterdziestu jeden jednostek, stąd funkcjonuje czasem popularna nazwa "41 for freedom".

R-21 (NATO: SS-N-5, Sark) radziecki pocisk balistyczny średniego zasięgu klasy SLBM, wystrzeliwany z okrętów podwodnych projektów 629A, 658M oraz 667. Pociski te przenosiły oddzielaną od pocisku głowice jądrową na odległość do 1400 km.

Źródła

Norman Polmar: Cold War Submarines, The Design and Construction of U.S. and Soviet Submarines. K. J. More. Potomac Books, Inc, 2003. ISBN 1-57488-530-8.

Frank von Hippel, Oleg Bukharin, Timur Kadyshev, Eugene Miasnikov, Pavel Podvig: Russian Strategic Nuclear Forces. The MIT Press, 2004. ISBN 0262661810.

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, Związek Radziecki, skrót ZSRR (ros. Советский Союз, Союз Советских Социалистических Республик, СССР, trb. Sowietskij Sojuz, Sojuz Sowietskich Socyalisticzeskich Riespublik, SSSR trl. Sovetskij Soûz, Soûz Sovetskih Socialističeskih Respublik, SSSR) – historyczne państwo socjalistyczne w Europie północnej i wschodniej oraz Azji północnej i środkowej.