Okres Trzech Królestw - Polski Serwis Naukowy

Trzy Królestwa w roku 262 n.e

Epoka Trzech Królestw (chiń. trad. 三國時代, chiń. upr. 三国时代, pinyin: Sānguó shídài; 220 - 265) - za datę jej początku uznaje się najczęściej upadek dynastii Han w 220 r. Dla wielu chińskich historyków Epokę otwiera jednak już powstanie Żółtych Turbanów w 184 r. W 220 r. Cesarstwo rozpadło się na trzy oddzielne państwa: Shu Han (蜀漢, zwane także Shu, 蜀), Wei (魏) oraz Wu (吳).

Dynastia Jin (265-420) – rządziła Chinami po zakończeniu walk w Okresie Trzech Królestw. Po stosunkowo stabilnym okresie nazywanym Zachodnią Dynastią Jin północ Chin została zaatakowana przez barbarzyńskie plemiona i Chiny podzieliły się od 317 na Szesnaście Królestw i Wschodnią Dynastię Jin. Po upadku tej drugiej, nastał okres określany jako Dynastie Południowe i Północne.

John Woo (Chiń: 吳宇森) (ur. 1 maja 1946 w Guangzhou) – chiński reżyser, scenopisarz, aktor oraz producent filmowy. Jeden z najbardziej znanych i cenionych twórców kina akcji. Dorastał w Hongkongu, zaczynając swoją filmową karierę jako pomocnik reżysera w 1969 i pracując dla Shaw Brothers Studios. W tym czasie spędzał dużo czasu ucząc się samodzielnie filmowej techniki i teorii z książek. Swój pierwszy film, The Young Dragons, wyreżyserował w 1973. Wkrótce Woo nakręcił kolejne filmy kung-fu w wytwórni Golden Harvest, a przez następne lata nakręcił kilkanaście filmów, w tym komedie oraz film z Jackiem Chanem Hands of Death, który również odniósł sukces. W 1983 roku udało mu się stworzyć film sensacyjny Bohaterowie nie płaczą, ale trafił do kin dopiero 3 lata później. W 1986 roku John Woo i producent filmowy Tsui Hark otworzyli wytwórnię Film Workshop, dzięki której powstał A Better Tomorrow. Film osiągnął wielki sukces i zapoczątkował długą współpracę Woo z Chow Yun-Fatem. Po nakręceniu A Better Tomorrow 2 i The Killer pod koniec lat 80., filmy trafiły od razu do kin i zwróciły uwagę międzynarodowej publiczności. To sprawiło, że Woo stał się reżyserem specjalizującym się w filmowaniu niesamowitych strzelanin w zwolnionym tempie (slow motion). Kolejne filmy to: Bullet In The Head, Once A Thief i Hard Boiled w 1992, który stał się największym hitem w karierze Johna Woo. Rok później przeniósł się prosto do Hollywood. Tu wyreżyserował Hard Target, a główną rolę zagrał Jean-Claude Van Damme. Potem był jeszcze Broken Arrow w 1996 (odniósł sukces kasowy), ale dopiero w 1997 Woo zrobił świetny film w swoim starym stylu, Face/Off. Po nim powstały hollywoodzkie filmy akcji takie jak Mission: Impossible II, Szyfry wojny i Zapłata, w których grali m.in. Tom Cruise, Nicolas Cage i Ben Affleck. Obecnie wielu reżyserów wzoruje się na jego filmach, m.in. Robert Rodriguez i Quentin Tarantino.

Ich władcy, rywalizując ze sobą o jak największe wpływy i rozszerzenie swych domen, prowadzili nieustanne wojny między sobą. W ich trakcie korzystali także z pomocy koczowniczych państw, okalających Chiny od północy i zachodu. Najbardziej ucierpiało na tym Królestwo Północne, z którego część ludności zmuszona została do ucieczki przed najazdami plemion koczowniczych do Królestwa Południowego. Ciągłe wojny spowodowały znaczne osłabienie gospodarki Chin, a nawet zmniejszenie liczby ludności. Najważniejszym wydarzeniem Epoki Trzech Królestw było rozprzestrzenienie się w Chinach religii buddyjskiej.

Uproszczone pismo chińskie (chin. upr. 简体字; chin. trad. 簡體字; pinyin jiǎntǐzì) to odmiana pisma chińskiego. Uproszczenia dokonano w Chińskiej Republice Ludowej w latach 50. XX wieku. Celem reformy było ułatwienie nauki pisma i walka z analfabetyzmem. Modyfikując ok. 50 proc. najbardziej skomplikowanych z używanych dotąd znaków cel ten osiągnięto. Pismo uproszczone używane jest także w Singapurze.

Powstanie Żółtych Turbanów (nazywane też powstaniem Żółtych Szali) to nazwa powstania w latach 184-189. Powstanie wymierzone było w cesarza Linga z chińskiej dynastii Han. Jego nazwa pochodzi od barwy szali, które powstańcy nosili obwiązane wokół głowy.

Koniec epoki rozpoczął się w 263 r. wraz z podbojem Shu przez Wei. W 265 r. w Wei nastała Dynastia Jin, która w 280 r. podbiła również państwo Wu.

Następstwa

W IV wieku n.e. północne Chiny zostały podbite na 300 lat przez koczownicze ludy, wywodzące się od Xiongnu i Xianbei. Najeźdźcy zasymilowali się z tubylczą ludnością, przyjęli miejscowe zwyczaje i kulturę i rządzili wspólnie z chińskimi elitami. W okresie tym trwała nadal intensywna kolonizacja południowych terytoriów Chin przez mieszkańców Królestwa Północnego, przy czym na południe od rzeki Jangcy istniało wówczas kilkanaście różnych państw. Ponowne zjednoczenie Chin nastąpiło dopiero w 589 r. naszej ery.

Dynastia Han (206 p.n.e. - 220 n.e. ). Po wojnie domowej, która miała miejsce po śmierci Qin Shi Huanga, władzę objął w 202 p.n.e. jeden ze zwycięskich wodzów Liu Bang, który nazwał swoje państwo Han od nazwy rzeki Han, której dorzecze najpierw opanował. Jego rządy były kontynuacją działań Pierwszego Cesarza, lecz zmniejszył on nieco podatki od ludności chłopskiej, ograniczył przymus pracy itp. Najwybitniejszym władcą z dynastii Han był Wudi, który panował przez ponad 50 lat od 140 p.n.e. Oparł się on na naukach konfucjanizmu, ustanawiając go religią państwową.

Tradycyjne pismo chińskie (chin. trad. 繁體字, chin. upr. 繁体字, pinyin fántǐzì) to odmiana pisma chińskiego, w której znaki mają tradycyjną postać, umożliwiającą czytanie dawniejszych tekstów. Są one dość skomplikowane, dlatego w latach 50. w ChRL wprowadzono reformę pisma, w wyniku czego powstały znaki uproszczone. Pismo tradycyjne jest używane w Republice Chińskiej na Tajwanie, oraz w Hongkongu i Makau. Nazywane jest także ortodoksyjnym, złożonym lub właściwym pismem chińskim.

Nawiązania w kulturze

Okres Trzech Królestw cieszył się wielkim zainteresowaniem w chińskiej kulturze popularnej. Przyczyniła się do tego m.in. powieść Luo Guangzhonga pt. Opowieści o Trzech Królestwach, która doczekała się licznych adaptacji powieściowych, filmowych, a także na gry komputerowe (m.in. Fate of the Dragon), także w Japonii i Korei Płd. Ulubione sceny tej powieści to m.in. Przysięga w Brzoskwiniowym Sadzie oraz Bitwa pod Czerwonymi Klifami. Tę sfilmował w 2008 roku znany chiński reżyser John Woo. Powstały także gry o tytułach "Dynasty Warriors" i "Dragon Throne", które obrazują przebieg wojny. Ukazało się także anime Ikkitousen, nawiązujące postaciami do tej epoki.

Wei lub Cáo Wèi (220-265) – państwo w okresie Trzech Królestw. Założył je Cao Cao, który dominował na północnymi i środkowymi Chinami. Po 213 r. jego lenna zyskały nazwę Wei, do której czasem dodaje się nazwisko Cao, dla odróżnienia od innych państw w historii Chin, które również nosiły nazwę Wei.

Bitwa o Czerwone Klify, znana także pod nazwą Bitwa w Chibi (uproszczone pismo chińskie: 赤壁之战; tradycyjne pismo chińskie: 赤壁之戰; hanyu pinyin: Chìbì zhī zhàn) – decydująca bitwa końca dynastii Han, rozegrała się przed początkiem Okresu Trzech Królestw w Chinach. Bitwa odbyła się zimą 208/209, pomiędzy zjednoczonymi siłami Liu Beia i Sun Quana, a przeważającymi liczebnie wojskami Cao Cao. Liu Bei i Sun Quan udaremnili wysiłki Cao Cao, który próbował podbić tereny na południe od rzeki Jangcy i ponownie zjednoczyć ziemie Wschodniej Dynastii Han. Sprzymierzone zwycięstwo przy Czerwonych Klifach zapewniło przetrwanie Liu Beiowi i Sun Quan, dało im kontrolę nad Jangcy i zapewniło linię obrony, która była później podstawą do utworzenia dwóch południowych królestw – Shu Han (蜀) i Wu (吳).

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Epoka Trzech Królestw

Przypisy

Chi bi (2008)