Gaius Octavius Thurinus, po adopcji Gaius Iulius Caesar Octavianus, Gajusz Juliusz Cezar Oktawian (ur. 23 września 63 roku p.n.e. w Rzymie, zm. 19 sierpnia 14 roku n.e. w Noli) – pierwszy cesarz rzymski, syn Gajusza Oktawiusza i Atii Starszej (Atia Maior), wnuk siostry Juliusza Cezara i jego adoptowany testamentem syn.

Walka o władzę po śmierci Cezara

Po zabójstwie Cezara w 44 roku p.n.e. Marek Juniusz Brutus i Gajusz Kasjusz Longinus musieli uciekać na Wschód, aby tam zorganizować siłę zbrojną przeciwko konsulowi Markowi Antoniuszowi, który zaskarbił sobie wpływy stronników Cezara. Odebrał on Decimusowi Brutusowi Galię Przedalpejską (w tym celu oblegał Mutinie). Pojawił się także Gajusz Oktawiusz, któremu Cezar zapisał większość swego majątku, i który także zaczął werbować weteranów Cezara. Wspierał go Cyceron wygłaszając płomienne mowy przeciwko Antoniuszowi, tzw. filipiki (na wzór mów Demostenesa przeciw Filipowi II), dzięki czemu otrzymał urząd pretora. Na początku Antoniusz był nastawiony niechętnie do Oktawiana, sprawiając mu rozmaite trudności. Widmo wojny domowej w Rzymie znów było realne. Oktawian wchodząc siłą do Rzymu przeforsował swój wybór na konsula, następnie podjął współpracę z Markiem Antoniuszem. Zawarł z nim i z Lepidusem w 43 p.n.e. w Bononii drugi triumwirat. Różnica pomiędzy pierwszym triumwiratem a drugim polegała na akceptacji przymierza Oktawiana przez senat. Ogłoszono listę proskrybowanych, na której znalazło się 300 senatorów i 2000 ekwitów. W roku 42 p.n.e. pokonał zabójców Cezara pod Filippi. Od tej pory droga do kariery politycznej i władzy była otwarta.

Umacnianie pozycji politycznej

W roku 40 p.n.e. w Brundisium doszło do podziału imperium rzymskiego na trzy części. Oktawian dostał prowincje zachodnie i Italię, Marek Antoniusz prowincje wschodnie, a Marek Emiliusz Lepidus Afrykę. Głównym zadaniem Oktawiana stały się nadania ziemi w Italii dla weteranów. W roku 36 p.n.e. triumwirowie pod dowództwem Marka Agryppy pokonali Sekstusa Pompejusza. W tym samym roku Oktawian odebrał Lepidusowi Afrykę. W tym czasie na wschodzie Marek Antoniusz prowadził nieudaną wojnę z Partami. Poślubił królową Egiptu Kleopatrę VII i rozwiódł się z siostrą Oktawiana, Oktawią. Od tej pory triumwirowie ze sobą zerwali.

Oktawian przekonał westalki do wydania mu testamentu Antoniusza, z którego wynikało, że zapisał on niektóre wschodnie prowincje rzymskie dzieciom swoim i Kleopatry, a także Cezarionowi, synowi Kleopatry i Juliusza Cezara. Doprowadziło to do wybuchu wojny. W 31 p.n.e. doszło do bitwy morskiej pod Akcjum. Siłami Oktawiana kierował Marek Agryppa. Zwyciężył Oktawian, Antoniusz i Kleopatra uciekli do Aleksandrii, gdzie wkrótce popełnili samobójstwo. Oktawian kazał zamordować Cezariona, dzieci Antoniusza i Kleopatry oddał pod opiekę Oktawii. W roku 30 p.n.e. Egipt stał się prowincją rzymską, a Oktawian uzyskał władzę dyktatorską nad całym imperium.