Olaus Magnus - Polski Serwis Naukowy

Carta Marina

Olaus Magnus, (ur. 1490, zm. 1 sierpnia 1557) - szwedzki duchowny rzymskokatolicki, humanista i kartograf, brat Johannesa Magnusa.

Autor mapy obszarów nadbałtyckich Carta Marina oraz książki o ludach zasiedlających te tereny Historia de gentibus septentrionalis.

Pochodził z mieszczańskiej rodziny z Linköping. Wygnany ze Szwecji z powodu swego katolickiego wyznania, osiadł w 1526 w Gdańsku, gdzie prowadził prace nad mapą krajów północnych. Prawdopodobnie wzorował się na mapach Prus i bałtyckiego wybrzeża sporządzonych przez Mikołaja Kopernika i biskupa Hansa Braska. Podstawą były jednak własne zapiski czynione podczas podróży po Skandynawii oraz informacje i szkice uzyskane od żeglarzy.

Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.

Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jednej z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół rzymskokatolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych.

Mapa nazwana Carta Marina czyli Mapa Morska, po raz pierwszy pokazywała w miarę prawidłowy kształt Półwyspu Skandynawskiego i południowych wybrzeży Morza Bałtyckiego oraz kształt i kierunek Zatoki Botnickiej. Magnus ozdobił ją rycinami przedstawiającymi zajęcia współczesnych mu mieszkańców Szwecji i Finlandii, np. dojenie renów, budowa łodzi, odlewanie dział, polowanie na foki, a także zaznaczył miejsca bogate w bursztyn. Jedynym miastem, którego widok został opatrzony herbem był Gdańsk, któremu zadedykował mapę pisząc, że wykonał ją ...dzięki szczególnej pomocy, bezpieczeństwu i życzliwości doznanej w waszym czcigodnym mieście, którego mieszkańcem byłem przez pewien czas. Wydrukowano ją w Wenecji w 1539.

Zatoka Botnicka jest częścią ) o średniej głębokości 42 m i największej 141 m oraz Botnik Południowy o średniej głębokości 62 m i maksymalnej 294 m. Niewielkie zasolenie waha się od 7 promili w części południowej do 2 promili w części północnej. Zatoka nie odgrywa większej roli w żegludze statków. Podczas zimy bywa cała skuta lodem przez okres kilku miesięcy. Zatoka Botnicka połączona jest z właściwym Bałtykiem niewielkimi akwenami morskimi: Morzem Alandzkim o średniej głębokości około 80 - 100 m i maksymalnej 405 m oraz Morzem Archipelagowym o głębokości średniej 27 m i maksymalnej 146 m. Wschodnie wybrzeże zatoki należy do Finlandii, zachodnie do Szwecji. Od południa zamyka ją archipelag Wysp Alandzkich.

Johannes Magnus (ur. 19 marca 1488 w Linköping, zm. 22 marca 1544 w Rzymie) – arcybiskup Uppsali od 1523 roku. Wygnany w 1526 roku po sukcesie reformacji we Szwecji.

Wraz z bratem Janem wiosną 1537 udał się do Włoch. W 1555 ukazało się jego drugie ważne dzieło Historia de gentibus septentrionalis (pol. Historia ludów północnych).

Bibliografia

Christiansen Eric, Krucjaty północne, Poznań 2009, ISBN 978-83-7510-358-8.