Olga Lepieszyńska - biolog - Polski Serwis Naukowy

Olga Borysowna Lepieszyńska z d. Protopopowa (ros. Ольга Борисовна Лепешинская урожд. Протопопова; ur. 6 (18) sierpnia 1871 roku w Permie — zm. 2 października 1963 roku w Moskwie) — rosyjska rewolucjonistka, członek Akademii Nauk Medycznych ZSRR, najbardziej znana jako twórca kompromitującej naukę radziecką pseudonaukowej teorii o możliwości stworzenia komórki z niemającej struktury substancji żywej .

Eserowcy, eserzy (ros. эсеры) – skrót nazwy "Partia Socjalistów-Rewolucjonistów" (Партия социалистов-революционеров ПСР) – rosyjska partia polityczna założona w 1901 roku przez rewolucjonistów wywodzących się z tzw. narodników, początkowo nielegalna. Jej program przewidywał przekształcenie Rosji w republikę demokratyczną, w której dominowałaby klasa chłopska. Partia domagała się także socjalizacji ziemi (tzn. przekazania decyzji o sposobie jej użytkowania wspólnotom wiejskim) i konfiskaty ziemi obszarniczej. Ważnym składnikiem partii była Organizacja Bojowa, stosująca terror (gł. zamachy na wysokich urzędników carskich) oraz odgrywająca znaczącą rolę w Rewolucji 1905 roku. Umiarkowana, legalna gałąź była określana jako trudowicy. Przywódcy: Wiktor Czernow – główny ideolog socjalistów-rewolucjonistów; Grigorij Gerszuni; Jewno Azef – organizator wielu zamachów, zdemaskowany jako agent Ochrany, Boris Sawinkow – czołowy działacz Organizacji Bojowej.

Trofim Denisowicz Łysenko (Трофим Денисович Лысенко) (ur. 29 września 1898, we wsi Karliwka, gub. połtawska na Naddnieprzańskiej Ukrainie, zm. 20 listopada 1976 w Moskwie) – radziecki uczony agrobiolog i agronom. Od 1935 członek Ogólnozwiązkowej Akademii Nauk Rolniczych im. W. I. Lenina i dwukrotnie jej prezes, od 1939 członek Akademii Nauk ZSRR, członek Akademii Nauk Ukrainy.

Biografia

Urodziła się w zamożnej rodzinie. Jej matka, Elżbieta Protopowowa, po śmierci męża prowadziła rozległe interesy; posiadała kopalnie, parostatki i tzw. domy dochodowe. Matka próbowała wciągnąć ją w te interesy, kiedy jednak wysłała córkę do robotników w celu zbadania sytuacji, na jakie się oni uskarżali, między kobietami doszło do kłótni na tle nadmiernego zdaniem córki wyzysku pracowników. Wskutek tej scysji matka wydziedziczyła córkę.

Order Czerwonego Sztandaru Pracy (ros. Орден Трудового Красного Знамени) – ustanowiony uchwałą Centralnego Komitetu Wykonawczego oraz Rady Komisarzy Ludowych ZSRR z 7 września 1928. W późniejszym okresie statut był kilkakrotnie zmieniany dekretem Prezydium Rady Najwyższej ZSRR z 19 czerwca 1943 oraz 16 grudnia 1947.

Szwajcaria, Konfederacja Szwajcarska (Confoederatio Helvetica, Schweiz, Schweizerische Eidgenossenschaft) – państwo federacyjne w Europie Zachodniej. Jest jednym z niewielu państw, w których obowiązuje demokracja bezpośrednia. Szwajcaria od kongresu wiedeńskiego w 1815 roku jest państwem neutralnym. Do Organizacji Narodów Zjednoczonych przystąpiła dopiero 10 września 2002 po przegłosowaniu tej decyzji w referendum minimalną większością 52% głosów.

W 1891 roku Olga Protopopowa ukończyła permskie gimnazjum żeńskie ze specjalnością domowej nauczycielki matematyki . W kolejnych latach ukończyła kursy felczerskie, na których poznała Innę Smidowicz, siostrę rewolucjonisty Piotra Smidowicza. W 1894 roku wstąpiła do Sojuszu Walki o Wyzwolenie Klasy Robotniczej . W 1897 roku zorganizowała punkt felczerski na dworcu kolejowym w Czelabińsku. W tym samym roku wyszła za mąż za profesjonalnego działacza partyjnego Pantelejmona Nikołajewicza Lepieszyńskiego i wyjechała z nim, by towarzyszyć mu w zesłaniu. Na zesłaniu również pracowała jako felczerka.

Krym (ukr. Крим, ros. Крым, Półwysep Krymski) – półwysep na południu Ukrainy, zwany czasem półwyspem Taurydzkim, a w starożytności Chersonezem Taurydzkim bądź Taurydą, połączony jest z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim, pomiędzy Morzem Czarnym i Azowskim, a od Rosji oddzielony Cieśniną Kerczeńską. Długość linii brzegowej 1000 km, powierzchnia 25 700 km².

Kułak – stosowane w ZSRR określenie właściciela lub użytkownika dużego gospodarstwa rolnego, który zatrudniał najemną siłę roboczą. Po II wojnie światowej pojęcie kułaka pojawiło się również w innych krajach socjalistycznych. Znaczenie słowa było wyraźnie pejoratywne, propagowało obraz kułaka jako wyzyskiwacza chłopów i wroga proletariatu.

W 1898 roku wstąpiła do Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji, po rozłamie w partii wstąpiła do frakcji bolszewickiej. W 1903 roku organizowała ucieczkę męża z zesłania i udała się z nim na emigrację do Szwajcarii, gdzie studiowała medycynę, ale i organizowała życie partyjne wśród rosyjskich emigrantów . W 1906 roku wróciła do Rosji, przez kolejne lata była angażując się w tzw. robotę partyjną .

Felczer (z niem. Feldscher (chirurg polowy) z szw. fältskär (chirurg polowy, wykonujący proste zabiegi)) - zawód pomocniczy uprawniający do świadczenia pomocy medycznej chorym. Kwalifikacje felczera są niższe niż kwalifikacje lekarza. Nie wymaga się od niego ukończenia wyższych studiów medycznych, a jedynie szkoły średniej (np. liceum felczerskiego) i zdobycia odpowiednich kwalifikacji na poziomie średnim. W Polsce od wielu lat nie kształci się nowych felczerów, jednakże osoby, które w przeszłości wykształciły się w tym zawodzie mogą go dalej wykonywać. Ponadto felczerzy z innych krajów Unii Europejskiej mogą po uznaniu ich kwalifikacji przez odpowiednie organy pracować w Polsce w swoim zawodzie.

Materializm dialektyczny, diamat – kierunek filozoficzny zapoczątkowany w II poł. XIX wieku przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, a następnie rozwinięty przez W. I. Lenina, Lwa Trockiego i Różę Luksemburg. W XX wieku stał się podstawą filozoficzną stalinizmu i maoizmu. Kierunek ten jest połączeniem i syntezą wcześniejszych nurtów materializmu, pewnych elementów darwinizmu, pozytywizmu, naturalizmu i heglizmu. Istotną cechą odróżniającą marksizm od innych rodzajów materializmu jest przyjęcie, że jedną z niezbywalnych cech materii jest jej charakter ewolucyjny i dialektyczny. Forma "diamat" to skrótowiec pochodzenia rosyjskiego (rusycyzm), używany w latach 50. XX wieku.

W 1915 roku ukończyła z wyróżnieniem medycynę na Uniwersytecie Moskiewskim, po czym podjęła tam pracę akademicką, z której została jednak zwolniona za działalność partyjną . Pracowała w Moskwie i na Krymie . W 1917 roku wzięła udział w rewolucji, zasiadała w komitecie rewolucyjnym na stacji kolejowej Podmoskiewska. Organizowała szkołę-komunę dla sierot.

SDPRR - Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji lub RSDPR - Rosyjska Socjal-Demokratyczna Partia Robotnicza (ros. РСДРП – Российская социал-демократическая рабочая партия), rosyjska socjaldemokratyczna partia polityczna działająca w latach 1898 - 1918.

Rudolf Ludwig Karl Virchow (ur. 13 października 1821 w Schivelbein, obecnie Świdwin, zm. 5 września 1902 w Berlinie) – niemiecki patolog i antropolog, w latach 1849-1902 profesor uniwersytetów w Würzburgu i Berlinie.

W latach 1919-1926 wykładała w Taszkencie i w Moskwie. Od 1926 roku pracowała w laboratorium histologicznym Instytutu Biologicznego im. K. Timiriazewa, od 1936 - w laboratoriach cytologicznych Wszechzwiązkowego Instytutu Medycyny Eksperymentalnej oraz Akademii Nauk Medycznych ZSRR. Od 1949 roku stała na czele oddziału w Instytucie Biologii Eksperymentalnej Akademii Nauk ZSRR .

W 1950 roku została laureatką Nagrody Stalinowskiej. Była również odznaczona Orderem Lenina i Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy. Jest autorką licznych prac medycznych oraz pamiętników.

Teoria Lepieszyńskiej

Twierdzenia Rudolfa Virchowa, zgodnie z którą każda komórka musi pochodzić od innej komórki była silnie krytykowana przez marksistów jako niezgodna z zasadami materializmu dialektycznego. W 1932 roku do grona krytyków teorii Virchowa dołączyła i Lepieszyńska, zarzucając jej idealizm i reakcjonizm oraz oskarżając jej zwolenników o naruszanie dyscypliny partyjnej. Zachował się jej donos z 1935 roku na Borysa Tokina - jednego z pierwszych krytyków Lepieszyńskiej, a przy tym - jak zaznaczała - syna kułaka, esera . W 1934 roku Lepieszyńska opublikowała monografię na zagadnienia tworzenia komórek .

Również inni radzieccy uczeni krytykowali teorię Lepieszyńskiej. W 1939 roku opublikowana została praca zbiorowa, w której autorzy (między innymi Aleksiej Zawarzin, Nikołaj Chłopin) zarzucali Lepieszyńskiej nierzetelność. Według nich, we wszystkich analizowanych pracach w wielu miejscach fakty naukowe zostały zastąpione przez płody fantazji autorki, korespondującej z poziomem nauki przełomu XVIII i XIX wieku. W 1948 roku opublikowana została praca zbiorowa 13 autorów, w której między innymi demaskowano praktyki Lepieszyńskiej, przedstawiającej zdjęcia mikroskopowe obrazujące różne fazy degeneracji żółtka jaja jako fazy tworzenia się komórek z substancji żywej .

Teoria o możliwości stworzenia komórki z niemającej struktury substancji żywej została omówiona na wspólnym posiedzeniu komisji Akademii Nauk ZSRR i Akademii Nauk Medycznych ZSRR 7 kwietnia 1950 roku. W maju tego samego roku w Oddziale Nauk Biologicznych Akademii Nauk ZSRR odbyło się posiedzenie, w trakcie którego teorię poparli wszyscy zabierający wtedy głos, w tym Trofim Łysenko . W maju 1951 roku Grigorij Chruszczow przybliżył teorię Lepieszyńskiej zachodniej nauce artykułem w The Journal of Heredity .

Biografia

Teoria Lepieszyńskiej

Przypisy