|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Dodaj do:
Warto przeczytać: W Australii Zachodniej odkryto diamenty sprzed czterech miliardów lat. Dzięki Temu odkryciu poszerzy się wiedza współczesnej nauki na temat wczesnego kształtowania się skorupy ziemskiej.
Diamenty z tak odległej... W latach 90. średni wiek, w którym kobiety rodziły pierwsze dziecko wynosił 20-24 lata. Ostatnie dane GUS (Rocznika Demograficznego 2009 GUS) pokazują, że najwięcej urodzeń w 2008 r. było wśród kobiet w wieku 25-29 lat - 151 894 żywe urodzenia. Znacznie więce... Pierwszy spektakl ,,Światło i Dźwięk" w Muzeum Zamkowym w Malborku odbył się 1 lipca 1980 roku. Początkowo widowiska odbywały się tylko podczas dwóch letnich miesięcy, ale ze względu na wielkie zainteresowanie przedłużono sezon, który trwa obecnie od połowy kwietnia do połowy ... Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie chce założyć w Olsztynie ogród botaniczny, prezentujący kolekcje roślinności Pojezierza Mazurskiego. Koszt urządzenia 1 hektara ogrodu szacuje się na 1 mln zł. Jak poinformował prof. Krzysztof Młynarczyk z Kate... W dniach 29 lipca - 7 sierpnia w Obserwatorium Astronomicznym w Ostrowiku odbędzie się XXIII Obóz Astronomiczny PKiM, który w tym roku zostanie połączony z Wakacyjnymi Warsztatami Astronomicznymi 2011 "Drobna Materia w Układzie Słonecznym" - poinformowała Praco...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
 Oliwa - Gdańsk To hasło encyklopedii posiada podstrony: 1 [2],[3] Czy wiesz że...? Prusowie – ludy bałtyckie zamieszkujące w średniowieczu tereny między Pomorzem, Mazowszem, Litwą a Bałtykiem (wybrzeże Bałtyku między dolną Wisłą a dolnym Niemnem). Obecnie na ich terytorium znajdują się województwo warmińsko-mazurskie oraz obwód kaliningradzki. Królestwo Prus (niem. Königreich Preußen) – oficjalny tytuł państwa prusko-brandenburskiego po roku 1701 wraz z pozostałymi domenami dynastii Hohenzollernów w latach 1701-1918, od 1871 roku wchodzące w skład Cesarstwa Niemieckiego. Oliwa (kaszb. Òlëwa lub też Òléwa, łac. i niem.: Oliva) – dzielnica Gdańska, graniczy od północy z Sopotem. Po raz pierwszy była wzmiankowana w 1186. Przez wieki była wsią klasztorną opactwa cystersów. Od 1874 była miastem, a od 1926 jest dzielnicą Gdańska. W obecnym kształcie administracyjnym, graniczy od wschodu z Przymorzem i Żabianką, od północy – z Sopotem, od południa – z dzielnicami Strzyża, VII Dwór i Brętowo, od zachodu z Matarnią i Osową. Jest otoczona od zachodu wzgórzami morenowymi porośniętymi Lasami Oliwskimi, tworzącymi Trójmiejski Park Krajobrazowy. Obszar Oliwy, w większej części odwadniany jest przez Potok Oliwski i jego dopływy. Karol von Hohenzollern właściwie Johann Nepomuck Karl von Hohenzollern-Hechingen - (ur. 25 lipca 1732 we Fryburgu Bryzgowijskim- zm. 11 sierpnia 1803 w Oliwie), biskup warmiński w latach 1795-1803, biskup chełmiński w latach 1785-1795, opat komendatoryjny opactwa cystersów w Oliwie od 1778.
Telefon (z gr. tele – daleko oraz phone – głos) – urządzenie stanowiące zakończenie łącza telefonicznego; gł. części a.t.: mikrotelefon, w którym zachodzi przetwarzanie dźwięków mowy na sygnał elektryczny (w mikrofonie) lub operacja odwrotna (w słuchawce), tarcza numerowa lub klawiatura, wytwarzające impulsy wybiórcze, oraz przetwornik sygnału elektrycznego na sygnał (optyczny lub akustyczny) przywołujący abonenta. Etymologia nazwy
 Istnieją dwie hipotezy dotyczące pochodzenia nazwy. Pierwsza z nich (wysunięta niedawno przez polskich językoznawców) wskazuje na Oławę – hipotetyczną i nie występującą w żadnych źródłach słowiańską nazwę przepływającego przez Oliwę potoku. Druga (przez wieki istnienia klasztoru oliwskiego uznawana za jedyną) wywodzi jej pochodzenie od drzewka oliwnego (łac.: oliva) – biblijnego symbolu, do którego mieliby odwołać się cystersi nadając nazwę klasztorowi i miejscowości. Bezspornym faktem jest, że po raz pierwszy nazwę w formie Olyva wymienia dokument z 1188. Sztuka romańska (styl romański, romanizm) - styl w sztukach plastycznych wykonywanych z kamienia XI – XIII wieku. Najwcześniej formy stylistyczne zostały ukształtowane na terenach zajmowanych obecnie przez dzisiejsze północne Włochy, Francję i zachodnie Niemcy (XI – XII wiek). Wkrótce zasięgiem nowego stylu objęte zostały kolejne tereny Europy i wraz z prowadzonymi wyprawami krzyżowymi przeniknął na Bliski Wschód.
Ratusz (niem. Rathaus, dosł. dom rady) – reprezentacyjny budynek użyteczności publicznej, zwykle tradycyjna siedziba samorządowych władz miejskich. Ratusz budowano najczęściej na planie prostokąta i nadawano mu formę monumentalną. Historia Oliwy
Nie wiadomo kiedy powstała Oliwa, choć badania archeologiczne wskazują na osadnictwo na tym terenie już we wczesnej epoce żelaza, a tradycja cysterska (niepotwierdzona przez inne źródła) wspomina o istniejącej w Oliwie siedzibie książąt pomorskich. Gdański Klub Sportowy Stoczniowiec Gdańsk – polski klub hokejowy z Gdańska występujący w rozgrywkach hokejowej Ekstraligi. Swoje mecze rozgrywa w hali Olivia.
Uniwersytet Gdański (w skrócie UG) – uczelnia wyższa z siedzibą rektora w Gdańsku, powstała 20 marca 1970, na mocy decyzji Rady Ministrów, z połączenia Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Sopocie (założonej w 1945 jako Wyższa Szkoła Handlu Morskiego) i Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Gdańsku (założonej w 1946). Odkryte zostały cmentarzyska z grobami, z okresu wpływów rzymskich, u stóp Wzgórza Pachołek i w okolicy VII Dworu. Pierwsza wzmianka o Oliwie dotyczy fundacji klasztoru cystersów w 1186. Zakonnicy uzyskali wtedy od pomorskiego księcia Sambora I (akt nadania z 18 marca 1188) kilka osad – w tym Oliwę, która na długie wieki stała się wsią klasztorną, a jej historia związała się bezpośrednio z historią opactwa cysterskiego. Pierwotny konwent liczył zaledwie 12 zakonników. Dlatego wzniesieno jedynie romańskie oratorium oraz drewniane zabudowania mieszkalne. W pierwszej połowie XIII wieku oratorium zaadaptowano na prezbiterium, dobudowano kaplice, zbudowano transept i zasadniczy korpus kościoła. Saper – nazwa zawodu człowieka trudniącego się materiałami wybuchowymi, szczególnie ich rozbrajaniem. Istnieją specjalne formacje rozbrajania niebezpiecznych materiałów w wojsku oraz w policji. Formacją grupującą saperów w armii są pododdziały wojsk inżynieryjnych.
Wieża – w architekturze konstrukcja o wymiarach poprzecznych znacznie mniejszych od wysokości, pracująca jako wspornik utwierdzony w fundamencie, obciążony działaniem wiatru w kierunku poziomym oraz obciążeniem grawitacyjnym. Wieże miały różne funkcje, szczególnie popularne były w architekturze średniowiecznej, przede wszystkim jako wieże obronne i kościelne – zarówno wolno stojące (kampanile, dzwonnice), jak i stanowiące część budynku kościoła. W średniowiecznym zamku występowała tzw. wieża ostatniej obrony (donżon). 
Ulica Polanki przez długie wieki była głównym traktem prowadzącym z Gdańska, przez Wrzeszcz, do Oliwy. W XVII wieku, po zachodniej stronie traktu, posadowiono osiem rezydencji zamożnych Gdańszczan: I Dwór, II Dwór, III Dwór, IV Dwór, V Dwór, VI Dwór, VII Dwór, VIII Dwór. Trójmiejski Park Krajobrazowy (kaszb Trzëmiejsczi Park Krajòbrazny) – park krajobrazowy o powierzchni 19 930 ha położony w woj. pomorskim. Obejmuje tereny leśne (90% powierzchni) z enklawami rolniczymi wsi Gniewowo, Zbychowo, Nowy Dwór Wejherowski, Reszki i Bieszkowice. Park obejmuje część terenów Gdyni, Rumi, Szemudu i Wejherowa oraz fragmenty terenów Sopotu i Gdańska.
Oliwka (Olea L.) – rodzaj drzew należący do rodziny oliwkowatych. Zalicza się do niego około 35 gatunków drzew rosnących w strefie ciepłej umiarkowanej i strefie tropikalnej południowej Europy, Afryki i południowej Azji. Potok Oliwski, dysponując znaczną ilością wód, był w przeszłości zagospodarowany poprzez wykorzystanie energii spadku. Na jego drodze (aż niemal po same ujście) wybudowanych zostało szereg urządzeń z których najbardziej znane są młyny oraz Zabytkowa Kuźnia Wodna w Oliwie. Pod koniec XVII wieku powstał klasycystyczny Dwór Ernsttal przy ul. Bytowskiej 1 (rozbudowany został w XIX i XX wieku). Cegła - materiał budowlany w kształcie prostopadłościanu (także klina, wycinka pierścienia kołowego lub kształtki) uformowany z gliny, wapna, piasku, cementu (bloczki betonowe) lub innych surowców mineralnych, który wytrzymałość mechaniczną i odporność na wpływy atmosferyczne uzyskuje poprzez proces suszenia, wypalania lub naparzania parą wodną. Cegły służą m.in. do wznoszenia ścian, murów, filarów, słupów, a także fundamentów i ścian fundamentowych. Cegły mogą też być wypełnieniem stropów (→strop Kleina).
Zakon krzyżacki – pełna nazwa brzmi: Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (Zakon Krzyżacki, Zakon Niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Teutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XII wieku. Zakon na wiele setek lat opanował obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy. 9 listopada 1697 miał miejsce atak wojsk wiernych Augustowi II, które zmusiły francuskiego księcia Conti do opuszczenia jego kwatery w Oliwie i ostatecznego wycofania się z Rzeczypospolitej. W 1709 Gdańsk zaatakowała dżuma. Początkowo chorych próbowano hospitalizować, jednak było ich tak wielu, że później nie było już miejsca. Z tego czasu pochodzi nazwa Dom Zarazy, gdy w Domu Bramnym urządzono szpital dla mieszkańców okolicy. W latach 1733-1734 Oliwa doznała zniszczeń podczas wojny sukcesyjnej. Sołtys (niem. Schultheiß od śrdw. łac. scultetus) – osoba będąca przedstawicielem lokalnej społeczności, przeważnie wiejskiej. Jego rola począwszy od średniowiecza ulegała poważnym zmianom i od 1990 roku w Polsce jest organem wykonawczym sołectwa.
Potok Oliwski (Radosna Struga) (kaszb Òlëwskô Strëga) (w dolnym odcinku zwany również "Potokiem Jelitkowskim" bądź "Jelitkowską Strugą") – jeden z głównych cieków odwadniających obszar Lasów Oliwskich, spływający ze wzgórz morenowych Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego i uchodzący bezpośrednio do Zatoki Gdańskiej. 
Około 1760 wzniesiony został dom przy ul. Opackiej 12, przeznaczony dla ogrodnika Kazimierza Dębińskiego (który zaprojektował m.in. południowo-zachodnią część Parku Oliwskiego). Dworek został przebudowany przez kolejnego ogrodnika - Jerzego Saltzmanna, dlatego zwany jest dworkiem Saltzmanna. Opactwo cystersów w Oliwie – dawne zgromadzenie zakonne cystersów w Oliwie (obecnie dzielnicy Gdańska), najstarsza placówka klasztorna na Pomorzu Gdańskim istniejąca nieprzerwanie od 1188 do 1831 roku, a w latach 1466–1772 trwale opowiadająca się po stronie Rzeczypospolitej w jej nieustannych sporach z Gdańskiem. Zabudowania klasztorne wielokrotnie ulegały zniszczeniom dokonywanym przez pogańskich Prusów, Brandenburczyków, Krzyżaków, husytów, Szwedów, Rosjan i samych gdańszczan. W schyłkowy okres istnienia opactwo weszło wraz I rozbiorem Polski w roku 1772. Na skutek polityki kasacyjnej Królestwa Prus w 1831 zakon cysterski został zlikwidowany.
Hotel – obiekt wchodzący w skład infrastruktury turystycznej, w którym świadczone są odpłatnie usługi noclegowe (przede wszystkim krótkookresowe). W wyniku I rozbioru Polski, Oliwa (licząca około 70 zabudowań) znalazła się w państwie pruskim. Pruskie władze skonfiskowały cały majątek cystersów, opatowi oliwskiemu przyznając pensję, a klasztorowi odszkodowanie. Oliwa składała się wówczas głównie z zabudowań przy Starym Rynku Oliwskim i ul. Kwietnej. Powstało sołectwo oliwskie. Do połowy XIX wieku Oliwa nie posiadała żadnego przedstawicielstwa, a sołtys sprawował zarząd samodzielnie. Gdańskie Seminarium Duchowne – katolicka uczelnia wyższa z siedzibą w Gdańsku Oliwie. Seminarium położone jest na terenie dawnego klasztoru pocysterskiego na zapleczu Archikatedry Oliwskiej.
Opat komendatoryjny – opat, który jako zwierzchnik klasztoru został wyznaczany przez władcę świeckiego. Zazwyczaj była to forma nadania dochodowego beneficjum kościelnego dla osób zasłużonych wobec dworu, a sam opat mógł nigdy nie widzieć swojego klasztoru. Jednocześnie w ramach konwentu istniał tzw. opat klasztorny i to on faktycznie zarządzał życiem opactwa. W 1794 przybył do Oliwy ogrodnik Jan Jerzy Saltzmann. W 1798, na zlecenie opata komendatariusza oliwskiego klasztoru Karola von Hohenzollern-Hechingen, powstał na szczycie Wzgórza Pachołek pawilon widokowy, który w 1882 zastąpiono murowaną wieżą widokową o konstrukcji z żelaza. Od 1804 siedzibą oliwskiego sołtysa stał się Dom Bramny (dawna wielka brama opactwa). III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).
I Dwór (ulica Polanki 125) w dzisiejszej dzielnicy Gdańska, Oliwie powstał, jak wszystkie inne dwory wzdłuż tego traktu, w pierwszej połowie XVII wieku. W roku 1647 gdański kupiec Simon Schlep kupił 6-morgową działkę ziemi na skraju lasu od miejscowego kowala Marcina Kulika. Nominalnie były to ziemie klasztorne, więc zarówno sprzedający jak i kupujący musieli uzyskać zgodę opactwa. 
W 1807 Oliwę zajęły wojska napoleońskie, które w klasztorze urządziły lazaret. Oliwa znajdowała się w obrębie Wolnego Miasta Gdańska – w praktyce do 1813, kiedy do Oliwy wkroczyły wojska rosyjskie. 
W 1815 Oliwa, wraz z Gdańskiem, została ponownie przyłączona do Królestwa Prus. W 1822 roku została zbudowana bita droga, łącząca Gdańsk z Oliwą. W pierwszej połowie XIX wieku przy tej drodze powstały osiedla robotnicze o wiejskim charakterze. Podobna zabudowa zaczęła powstawać wzdłuż ul. Polanki i ul. Rybińskiego. Wzgórza morenowe – naturalne wzniesienia terenu, o niewielkich wysokościach i łagodnych zboczach. W Polsce występują głównie na pojezierzach jako efekt działalności lodowca. W Polsce najwyższym wzniesieniem morenowym jest Wieżyca na Pomorzu.
Wolne Miasto Gdańsk (niem. Freie Stadt Danzig) – istniejące w okresie międzywojennym autonomiczne miasto-państwo pod ochroną (protection) Ligi Narodów. W 1831 zostało ostatecznie zlikwidowane opactwo cysterskie. Kościół klasztorny stał się katolickim kościołem parafialnym, a dotychczasowy kościół parafialny (pod wezwaniem św. Jakuba) został oddany na użytek gminy ewangelickiej. Parafia oliwska obejmowała wówczas swym zasięgiem obszar kilkunastu miejscowości m.in.: Sopot, Wrzeszcz, Zaspa, Nowy Port, Wysoka i Rynarzewo. Prezbiterium (w architekturze nazywane także "chórem kapłańskim") – przestrzeń kościoła przeznaczona dla duchowieństwa oraz służby liturgicznej (m.in. ministrantów). Zwykle jest wydzielone od reszty świątyni podwyższeniem, balustradą lub łukiem tęczowym i wyodrębniające się wizualnie z bryły kościoła. Nazwa pochodzi od słowa prezbiter - ksiądz.
Adam Bernard Mickiewicz , zm. , a nawet za jednego z największych na skalę . Określany też przez innych, jako poeta przeobrażeń oraz bard słowiański. Członek , zarówno w ojczyźnie jak i w Europie zachodniej porównywany do . W okresie pobytu w Paryżu był wykładowcą literatury słowiańskiej w Collège de France. Znany przede wszystkim jako autor ballad, powieści poetyckich, dramatu Dziady oraz epopei narodowej Pan Tadeusz uznawanej za ostatni wielki epos kultury szlacheckiej w Rzeczpospolitej Obojga Narodów. W 1832 został zamknięty (nieistniejący obecnie) cmentarz przy kościele św. Jakuba. W 1832 został założony cmentarz, który dał początek obecnemu Cmentarzowi Oliwskiemu. W 1832 przebudowano wnętrze Domu Bramnego. Budynek, w którym urzędował sołtys wymagał przystosowania do celów administracyjnych. W 1852 powstała rada reprezentująca Oliwę. Pierwszym wójtem Oliwy został mianowany w 1852 Gustaw Schilling. W 1864 firma Thiel, Goldweid und Hadlich uruchomiła linię konnych omnibusów, łączącą Gdańsk z Oliwą i Sopotem. Pomnik – dzieło rzeźbiarskie lub rzeźbiarsko-architektoniczne, posąg, obelisk, płyta itp., wzniesione dla upamiętnienia osoby lub zdarzenia historycznego.
Tramwaj (z ang. tram way - linia tramwajowa, tram - tramwaj) – pojazd szynowy służący do transportu miejskiego, poruszający się w ruchu mieszanym po jezdni lub na wydzielonym albo niezależnym torowisku. Istnieją sieci przebiegające częściowo w tunelach. W 1864 do Oliwy przyłączono Polanki i Dolinę Schwabego, czyli część dzisiejszej Doliny Radości. W 1907 przyłączono do Oliwy gminę Jelitkowo i osady: Żabiankę oraz "Kuźnię Konrada" (w obrębie obecnego Przymorza). W 1867 rozpoczęła się budowa nowej drogi z Oliwy, do położonej za lasami Osowej. W 1870 wybudowano połączenie kolejowe z Gdańskiem i Koszalinem. Dworzec Gdańsk Oliwa został zbudowany i otwarty w 1870. Po doprowadzeniu do Oliwy kolei, konkurencji z koleją nie wytrzymała linia omnibusów. Omnibusy najpierw skróciły trasę, aż ostatecznie cała linia została zlikwidowana. Bitwa pod Oliwą - bitwa morska pomiędzy flotą polską, a eskadrą okrętów szwedzkich, stoczona 28 listopada 1627 roku na redzie Gdańska. Nazwa ta jest nazwą tradycyjnie przypisywaną tej bitwie.
Dr. Oetker (właściwie Dr. August Oetker Nahrungsmittel KG a w Polsce Dr. Oetker Polska Sp. z o.o.) - firma wywodząca się z Niemiec, producent dodatków do pieczenia, ciast, środków żelujących, müsli, deserów, zapiekanek i pizz mrożonych oraz jogurtów. Producent pierwszego na świecie proszku do pieczenia. W 1870 zbudowana została fabryka mydła (ul. Grunwaldzka 535-537), która później pełniła funkcję zajezdni tramwajowej. 21 czerwca 1873 uruchomiona została pierwsza linia tramwaju konnego w Gdańsku, łącząca Oliwę z Gdańskiem, przez Wrzeszcz. Przedsiębiorstwo Deutsche Pferdeeisenbahn Gesellschaft, które było właścicielem linii, w 1879 zdemontowało tory na odcinku z Wrzeszcza do Oliwy, z powodu niskiej rentowności. W 1874 Oliwa stała się gminą miejską, której pierwszym naczelnikiem został Georg Czachowski. W tym czasie wybrukowano pierwszą ulicę - ul. Rybińskiego. W 1875 powstał pierwszy chodnik w Oliwie. W 1878 utwardzona została droga do Jelitkowa (ul. Pomorska), a w 1879 część ul. Cystersów (od Domu Bramnego do kościoła). Budynek stajni, zlikwidowanej linii tramwaju konnego, został zaadaptowany na areszt dla włóczęgów i żebraków. Na Polankach powstało ujęcie wody zaopatrujące Wrzeszcz i Oliwę. Pętla (pętlica) – element infrastruktury służący do zmiany kierunku ruchu pojazdu w postaci odcinka trasy (toru, jezdni) zakrzywionego w planie o 180°.
Tramwaje w Gdańsku – system komunikacji tramwajowej działający w Gdańsku i prowadzony przez Zakład Komunikacji Miejskiej, na zlecenie Zarządu Transportu Miejskiego. U stóp Pachołka (u zbiegu ul. Opackiej i ul. Spacerowej), w neogotyckim dworku powstałym na miejscu dawnego dworu Totenhof, otworzony został hotelik Karlshof. W 1889, na jednej z trzech kulminacji wzniesienia Pachołek, zbudowany został kamienny pomnik upamiętniający Luizę Pruską (będącą symbolem walki Niemców przeciw agresji napoleońskiej). Pod koniec XIX wieku została zabudowana północna część Polanek, ul. Rybińskiego i ul. Obrońców Westerplatte. Zaczęły powstawać budynki po wschodniej stronie ul.Grunwaldzkiej. II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).
V Dwór (Anielski Dwór / Jutrzenka) przy ulicy Polanki 117, w dzisiejszej dzielnicy Gdańska, VII Dworze powstał, jak wszystkie inne dwory wzdłuż tego traktu, w pierwszej połowie XVII wieku, stanowiąc w roku 1654 własność Mikołaja Cambiera. W roku 1714 zespół dworski przechodzi na własność Nataniela Schultza, zaś w roku 1819 na własność Jana von Franziusa. W późniejszych latach dwór należał do "Zakładu Ubezpieczeń w Wolnym Mieście Gdańsku". W latach 30. XX wieku zespół dworski włączono do kompleksu szpitalnego przy ulicy Polanki. Obszar dworski znajduje się na wschodnim skraju Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego, na obszarze obecnego "Szpitala Marynarki Wojennej". W obrębie zespołu znajdują się dwa zachowane budynki pochodzące z połowy XVIII wieku i początku XIX wieku (wymagające kapitalnego remontu). W sąsiedztwie dworu znajdują się Zarząd Parków Krajobrazowych województwa pomorskiego i dom byłego prezydenta R.P. Lecha Wałęsy. Królewski Urząd Telegraficzny rozpoczął instalowanie telefonów w Gdańsku i Oliwie. Oddano do eksploatacji drugi tor kolei na odcinku z Gdańska do Sopotu. 
Wybudowanie linii tramwajów elektrycznych do Wrzeszcza - linia nr 2 (1901) oraz drugiej linii - linia nr 10, do Jelitkowa (1908) przyczyniło się do dalszej rozbudowy Oliwy, głównie w kierunku południowym. Obie linie były obsługiwane przez wozy dwukierunkowe (bez pętli). Linie nie były połączone ze sobą. Linia do Wrzeszcza zaczynała się przed głównym wejściem do Parku Oliwskiego. Linia do Jelitkowa zaczynała się przy Domu Bramnym. Miejski Ogród Zoologiczny Wybrzeża - ogród zoologiczny zlokalizowany w Oliwie, dzielnicy Gdańska. Zajmuje powierzchnię ponad 136 ha Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego, co czyni z niego największą pod względem powierzchni placówkę tego typu w Polsce.
Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią. 
W 1904 zbudowana została szkoła ewangelicka przy ul. Opackiej 7, tzw. czerwona szkoła (szkoła została rozbudowana w 1930). W 1907 powstała oliwska gazownia (Gasanstalt), po wschodniej stronie torów kolejowych. W 1909 zbudowano nowy dom zdrojowy i molo w Jelitkowie. W 1910 zbudowany został ratusz (przy skrzyżowaniu ul. Rybińskiego i ul. Schopenhauera, obecnie nieistniejący), do którego przeniesiona została z Domu Bramnego siedziba władz gminy. W 1911 do Oliwy doprowadzono bieżącą wodę, choć kanalizacja pojawiła się dopiero w 1921. W 1911 powstała szkoła katolicka przy ul. Cystersów 13, tzw. biała szkoła (z unikatowym zegarem wieżowym firmy ED Korfhage). W 1912 założono w parku oliwskim ogród botaniczny. 6 sierpnia 1913 oddano do użytku gmach szkoły przy ul. Polanki 130 (obecnie budynek V LO w Gdańsku). Powstawały pensjonaty i hotele. Przy ul. Liczmańskiego powstał ośrodek sportowy. Pierwszy rozbiór Polski – nastąpił w roku 1772, pierwszy z trzech rozbiorów Polski, do których doszło pod koniec XVIII wieku. Dokonany drogą cesji terytorium I Rzeczypospolitej przez Prusy, Austrię (a właściwie Imperium Habsburgów) i Rosję.
Województwo pomorskie (kasz. Pòmòrsczé wòjewództwò) – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw, położone w północnej Polsce. Stolicą województwa jest Gdańsk. Zbudowanie w 1914 linii kolejowej Gdańsk Wrzeszcz - Stara Piła ostatecznie wyznaczyło południową granicę Oliwy. Po wybuchu I wojny światowej dla celów szpitalnych przystosowano m.in. IV Dwór, Dom św. Bernarda pod Pachołkiem (zbudowany w 1912), oliwskie hotele, dom zdrojowy. Granice utworzonego postanowieniem traktatu wersalskiego z 1919 (wszedł w życie w 1920) Wolnego Miasta objęły Oliwę. Opat (łac. abbas - ojciec, arm. abba - ojciec) – wyższy przełożony w męskich zakonach katolickich należących do kręgu zakonów mniszych. Odpowiednikiem w zakonach żeńskich jest ksieni.
Archidiecezja gdańska – jedna z czternastu archidiecezji Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce ustanowiona przez Jana Pawła II 25 marca 1992 r. bullą Totus Tuus Poloniae Populus. W 1920 zakończono budowę (rozpoczętą w 1900) ewangelickiego, neogotyckiego Kościoła Pojednania (obecnie – pw. Matki Bożej Królowej Korony Polskiej, w 1945 przejęty przez cystersów). 
Lata 20. przyniosły dalszą rozbudowę Oliwy, w tym zakładów przemysłowych. Powstały m.in.: fabryka farb i lakierów "Daol", fabryka czekolady "Anglas" (do dziś istnieją budynki fabryki) oraz wytwórnia środków spożywczych "Dr. Oetker" (w 1922, obecnie funkcjonuje pod starą nazwą). August II Mocny (niem. August II der Starke ur. 12 maja 1670 w Dreźnie (wg kalendarza juliańskiego), zm. 1 lutego 1733 w Warszawie) – król Polski i wielki książę litewski w latach 1697-1706 i 1709-1733, elektor Saksonii 1694-1733 jako Fryderyk August I (Friedrich August I.). Pierwszy władca dynastii saskiej Wettynów. Jego przydomek jest zazwyczaj wiązany z jego nieprzeciętną siłą.
Katolicyzm – doktryna Kościoła chrześcijańskiego – jednej z dwóch grup Kościołów, obok Kościoła prawosławnego, powstałych w wyniku rozłamu w Kościele chrześcijańskim w 1054 (tzw. schizmy wschodniej). Jedna z największych grup wyznań chrześcijańskich, obok prawosławia i protestantyzmu oraz ogół zasad wiary i życia religijnego do których odwołuje się Kościół rzymskokatolicki wraz z Kościołami wschodnimi pozostającymi z nim w pełnej jedności, wspólnoty tradycjonalistyczne, starokatolickie oraz część anglikańskich, liberalnych i niezależnych. W 1921 burmistrzem Oliwy został Herbert Creutzburg. Planował on otworzenie w Pałacu Opatów kasyna – na wzór sopockiego. Doprowadził do ruiny oliwską Kasę Oszczędnościową (straty wyniosły 400 000 guldenów). Straty pokryło miasto Gdańsk i od tej pory (tj. 1 lipca 1926) Oliwa jest dzielnicą tego miasta, pomimo próby odłączenia po II wojnie światowej. Chodnik (trotuar) - utwardzony pas terenu służący do poruszania się pieszych, zazwyczaj fragment pobocza drogi. Najczęściej wyłożony płytami betonowymi, kostką betonową lub kamiennym brukiem.
Słowianie – kryterium lingwistyczne, ogół ludności posługującej się językami słowiańskimi, oraz kulturowe, podobne zwyczaje, obrzędy, wierzenia. Najliczniejsza indoeuropejska grupa ludnościowa w Europie, zamieszkująca wschodnią, środkową oraz południową część tego kontynentu, a także północną część Azji. W 1922 kościół oliwski stał się siedzibą biskupa Edwarda O'Rourke – najpierw administratora apostolskiego dla Wolnego Miasta Gdańsk, a potem pierwszego ordynariusza nowo utworzonej (1925) diecezji gdańskiej. 24 października 1926 poświęcona została kaplica w Jelitkowie. W 1927 w pałacu opatów zostało utworzone muzeum (Staatliches Landesmuseum für Danziger Geschichte). Dyrektorem muzeum został mianowany Erich Keyser. Jan Paweł II (łac. Ioannes Paulus II), właśc. Karol Józef Wojtyła (ur. 18 maja 1920 w Wadowicach, zm. 2 kwietnia 2005 w Watykanie) – polski duchowny rzymskokatolicki, arcybiskup krakowski, kardynał, papież (16 października 1978 – 2 kwietnia 2005), sługa Boży Kościoła katolickiego, kawaler Orderu Orła Białego.
Ludolfino (lub Ludolfina, kaszb. Ludolfija, niem. Ludolphine) - założenie przestrzenne położone w północnej części Gdańska w dzielnicy Oliwa tuż przy granicy z Sopotem. Sięgające tu Lasy Oliwskie wnikają na teren Ludolfiny tworząc swoisty klimat. W 1932 w pobliżu Doliny Radości została zbudowana skocznia narciarska. 
W 1939 w Oliwie były trzy kina. Kino Park-Lichtspiele mieściło się przy dzisiejszej al. Grunwaldzkiej 521, kino Roxy przy ul. Rybińskiego 11. W 1939 na placu przed katedrą położono granitowe płyty. 
1 września 1939 wybuchła II wojna światowa. Wolne Miasto Gdańsk (w tym Oliwa) oraz polskie województwo pomorskie zostały włączone do III Rzeszy jako Okręg Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie. W białej szkole został umieszczony lazaret dla żołnierzy niemieckich. W marcu 1945, w ramach operacji pomorskiej, 2 Front Białoruski nacierał na Gdańsk przez Oliwę z północy i zachodu. Po południu 23 marca 1945 niemieccy saperzy wysadzili wieżę na Pachołku, w obawie użycia jej przez czerwonoarmistów jako punktu obserwacyjnego pola walki na terenie miasta. 23 marca zostały zajęte wzgórza oliwskie, z których zaczął się bezpośredni ostrzał miasta. Oliwa została zajęta, z niewielkimi zniszczeniami, przez wojska radzieckie 25 marca 1945; razem z Gdańskiem wróciła do Polski. Rosyjscy żołnierze podpalali niektóre budynki już po zdobyciu Oliwy. Po wkroczeniu Sowietów spalony został, nieodbudowany później, Kurhaus Oliva (Dom Zdrojowy) przy ul. Podhalańskiej. Neogotyk – styl w architekturze, a także rzemiośle artystycznym, nawiązujący formalnie do gotyku, powstały około połowy XVIII wieku w Anglii i trwający do początku XX wieku, zaliczany do historyzmu.
III Dwór, nazywany również "Polanka" (ulica Polanki 122) w dzisiejszej dzielnicy Gdańska, Oliwie powstał, jak wszystkie inne dwory wzdłuż tego traktu, w pierwszej połowie XVII wieku, stanowiąc w roku 1625 własność Helmicha von Twenhusena. W roku 1784 dwór przechodzi na własność Henryka Florisa Schopenhauera (ojca Artura Schopenhauera) - najsłynniejszy gdański filozof spędził w dworku lata dziecięce. W wyniku rozbiorów Polski i przejścia Gdańska pod administrację zaboru pruskiego rodzina Schopenhauerów opuszcza dwór na Polankach. Od roku 1855 funkcjonował tu zakład leczniczy, który to w roku 1869 został zaadaptowany na przytułek dla sierot. Północna część dworu z XVIII wieku została poddana bezsensownej rozbiórce. Obecnie pozostałe budynki zespołu dworskiego pełnią funkcje schroniska dla nieletnich. Obszar dworski znajduje się na wschodnim skraju Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego, u podnóża Góry Dantyszka. Do dnia dzisiejszego zachowały się również stawy parkowe, stanowiące obecnie ostoję chronionych ptaków. Roxy było pierwszym kinem w powojennym Gdańsku, przemianowane na kino Polonia. Pierwszy seans odbył się 6 lipca 1945. Później nazwę kina zmieniono na Delfin. Kino obecnie jest nieczynne. Uruchomiona została linia autobusowa łącząca Gdańsk z Gdynią, z przystankiem w Oliwie. Do końca 1946 uruchomiono także linie tramwajowe z Oliwy do Jelitkowa (linia nr 4), do Gdańska (linia nr 2), a także zlikwidowaną później linię z Oliwy do Sopotu (linia nr 7). W 1948 w pobliżu ul. Grunwaldzkiej zbudowano pętlę tramwajową (została przebudowana w 1963). Północ (symbol N, ang. north; polski skrót płn.) – jedna z czterech stron świata, odnosi się do kierunku, w którym znajduje się północny biegun geograficzny Ziemi.
Cmentarz Oliwski – zabytkowy cmentarz komunalny w gdańskiej dzielnicy Oliwa, istniejący od 1832. Położony jest przy ul. Opackiej 8. Zajmuje powierzchnię 5 ha. Jest to trzeci największy cmentarz na terenie miasta, po Łostowickim i Srebrzysko. W 1947 powstała Publiczna Szkoła Podstawowa nr 35, od 1950 mieszcząca się przy ul. Wita Stwosza 23 (w gmachu przedwojennego domu emerytowanych nauczycielek niemieckich), w 1968 przeniesiona ostatecznie do nowego gmachu przy ul. Wąsowicza 30. W 1951 został oddany do użytku przystanek Szybkiej Kolei Miejskiej Gdańsk Przymorze-Uniwersytet, jako Gdańsk Polanki. 1 maja 1954 otwarte zostało oliwskie zoo. Drewno – surowiec drzewny otrzymywany ze ściętych drzew i formowany przez obróbkę w różnego rodzaju sortymenty. Zajmuje przestrzeń pomiędzy rdzeniem, a warstwą łyka i kory. Pod względem technicznym drewno jest naturalnym materiałem kompozytowym o osnowie polimerowej wzmacniany ciągłymi włóknami polimerowymi, którymi są podłużne komórki zorientowane jednoosiowo.
Gotyk – styl w architekturze i innych dziedzinach sztuk plastycznych (rzeźbie, malarstwie i sztuce sepulkralnej), który powstał i rozwinął się w połowie XII wieku we Francji (Anglosasi uważają, że w Anglii) i swoim zasięgiem objął zachodniochrześcijańską Europę. W 1955 (w 100. rocznicę śmierci) odsłonięty został pomnik Adama Mickiewicza w Parku Oliwskim i park został nazwany jego imieniem. 
26 kwietnia 1957 zostało wystosowane ogłoszenie o rozpoczęciu naboru kandydatów do Biskupiego Seminarium Duchownego z siedzibą w Gdańsku Oliwie i tym samym zostało ono erygowane. Obecnie funkcjonuje ono pod nazwą Gdańskie Seminarium Duchowne. W 1957 do Oliwy przeniesiono Technikum Wychowania Fizycznego, na bazie którego utworzono Studium Nauczycielskie Wychowania Fizycznego, a 12 lat później Wyższą Szkołę Wychowania Fizycznego, przemianowaną w 1981 na Akademię Wychowania Fizycznego. Obecnie funkcjonuje pod nazwą Akademia Wychowania Fizycznego i Sportu. Okręg Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie (niem. Reichsgau Danzig-Westpreußen) – jednostka administracyjna utworzona podczas II wojny światowej przez władze III Rzeszy na obszarze Pomorza Nadwiślańskiego. Prowincja powstała z połączenia: anektowanych przez III Rzeszę obszarów województwa pomorskiego, terytorium Wolnego Miasta Gdańska i Rejencji Zachodniopruskiej prowincji Prusy Wschodnie. Kres istnieniu Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie przyniosła w 1945 r. ofensywa styczniowa Armii Czerwonej.
Pokój oliwski – traktat pokojowy pomiędzy Szwecją, a Polską podpisany 3 maja 1660 w Oliwie, kończący potop szwedzki. Zawarty został na terenie opactwa cystersów w Oliwie. Na początku lat 60. poszerzona została ul. Grunwaldzka, przy czym zburzono zabytkowy szpitalik św. Łazarza z roku 1660. W 1967 odsłonięte zostały w Parku Oliwskim pomniki Mściwoja II i Świętopełka II Wielkiego. 16 grudnia 1972 została przekazana do użytkowania Hala Olivia. Po utworzeniu Uniwersytetu Gdańskiego (skr.: UG) na jego potrzeby, na początku lat siedemdziesiątych w Oliwie powstały dwa nowe budynki – dla Wydziału Humanistycznego i Wydziału Matematyki i Fizyki; wkrótce zbudowano też rektorat, domy studenckie, hotel asystencki i stołówkę, będące zalążkiem uniwersyteckiego miasteczka. Cmentarz – jest instytucjonalnie ukształtowanym wycinkiem przestrzeni o programowo założonym grzebalnym przeznaczeniu, zorganizowanym zaś wedle pewnych dyrektyw - reguł kulturowych, związanych tak ze zrytualizowaniem form grzebania zmarłych, jak i z istnieniem pewnej tradycji sposobu utrwalania pamięci o nich.
Sambor I Gdański (ur. ok. 1150, zm. przed 1205) – namiestnik Pomorza Gdańskiego panował w latach 1177-1205. Syn Sobiesława I i nieznanej z imienia Powałówny, siostry wojewody Żyry. Pomiędzy 1177 a 1180 ustanowiony przez księcia krakowskiego Kazimierza Sprawiedliwego namiestnikiem w Gdańsku. Po zbudowaniu w latach 70. XX wieku nowego osiedla, powstał przystanek SKM Gdańsk Żabianka-AWFiS. W 1977, z okazji 350. rocznicy bitwy bitwy pod Oliwą, zostały odsłonięte dwie tablice pamiątkowe: na ścianie Pałacu Opatów i na cokole pomnika królowej Luizy (na wzgórzu Pachołek). 
Dwukrotnie w czasie pobytu w Gdańsku, w czerwcu 1987 oraz w czerwcu 1999, Jan Paweł II zamieszkał w specjalnie przygotowanym apartamencie nieopodal oliwskiej archikatedry. Zachód (symbol W, od ang. west) – jedna z czterech głównych stron świata. Odnosi się do punktu horyzontu, w którym Słońce zachodzi w dniu równonocy.
Oratorium - wielka forma muzyczna wokalno-instrumentalna (zbliżona do opery, lecz bez akcji scenicznej), wykonywana na estradzie koncertowej (lub w kościele). Gdański ośrodek regionalny Telewizji Polskiej (TVP Gdańsk) 18 grudnia 1996 rozpoczął nadawanie programu telewizyjnego ze studia w Oliwie usytuowanego przy ul. Józefa Czyżewskiego 42 (już w 1987 z poprzedniego ośrodka we Wrzeszczu przeniosła się część służb technicznych). XXI wiek Oliwa rozpoczęła otwarciem nowego budynku Wydziału Prawa i Administracji UG oraz planami dalszej rozbudowy kampusu uniwersyteckiego. Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego (WPiA UG) jest największym wydziałem w strukturze Uniwersytetu Gdańskiego. Powstał wraz z utworzeniem uniwersytetu w 1970 roku.
Główna arteria komunikacyjna Trójmiasta - umowna nazwa trasy przelotowej przecinająca wszystkie trzy miasta wchodzące w skład Trójmiasta oraz miasta doń przylegające: Pruszcz Gdański, Rumię i Redę. Charakteryzuje się brakiem jednolitej numeracji, składa się z kilku dróg o różnej klasie i o niejednolitej numeracji oraz nosi różne nazwy zależnie od miejsca, w którym się znajduje. W 2005 zostało ukończone osiedle Wita Stwosza, przy ul. Wita Stwosza (3 budynki wielorodzinne z podziemną halą garażową). Ludność: 
Gmina (od niem. Gemeinde - komuna, społeczność) - to wspólnota samorządowa mieszkańców na odpowiednim terytorium. Może występować również jako jednostka samorządu specjalnego np. gmina wyznaniowa, gmina szkolna. Lasy Oliwskie (kaszb Òlëwsczé Lasë) - kompleks leśny o pow. 6 000 ha znajdujący się wewnątrz miasta Gdańska. Stanowi południową część Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego, a zarazem jest częścią leśnego kompleksu promocyjnego Lasy Oliwsko-Darżlubskie. Zadrzewienie terenu przekracza 95% całości. Większość kompleksu zarządzana jest przez Nadleśnictwo Gdańsk. czytaj dalej: [2], [3]
Czy wiesz że...? beta Kościół św. Jakuba w Gdańsku Oliwie to dwunawowa niewielka świątynia. Ma 28 metrów długości, 10 metrów szerokości oraz 12 metrów wysokości. Wyposażenie kościoła stanowią ambona i ołtarz z 2. połowy XVIII wieku. Ołtarz zdobił obraz Chrystusa z 1853 r., dzieło malarza gdańskiego Louisa Sy, obecnie znajduje się w kurii metropolitalnej. W posadzce zobaczyć można 6 płyt nagrobnych, w tym 4 z herbami. Wschodni szczyt budowli zdobi rokokowy kartusz z czasów opata Jacka Rybińskiego (1740 - 1782).
VIII Dwór (ulica Polanki 57/58) w dzisiejszej dzielnicy Gdańska, VII Dworze - powstał, jak wszystkie inne dwory wzdłuż tego traktu, w pierwszej połowie XVII wieku. Zespół dworski uległ likwidacji prawdopodobnie na początku XIX wieku. Do końca II wojny światowej na obszarze posesji znajdowała się gospoda "Pod Białym Jagnięciem" ( w budynku pochodzącym z połowy XIX wieku). W sąsiedztwie posesji gdzie znajdował się dwór znajdują się obecnie Zarząd Parków Krajobrazowych województwa pomorskiego i dom byłego prezydenta R.P. Lecha Wałęsy.
Media Markt – niemiecka sieć supermarketów oferujących sprzęt RTV i AGD, komputery, oprogramowanie, multimedia, filmy, muzykę, sprzęt oświetleniowy i fotograficzny. Na koniec kwietnia 2010 sieć liczyła 41 sklepów na terenie Polski. Firma należy do koncernu Metro Group, do którego należą również sieci sklepów: Makro, Real, Saturn, M1 (galerie handlowe). Pierwszy sklep w Europie otwarty został 24.11.1979 roku w Monachium.
Hipoteza (gr. hypóthesis – przypuszczenie) – osąd, który podlega weryfikacji. Zdanie, które stwierdza spodziewaną relację między jakimiś zjawiskami, propozycja twierdzenia naukowego, które zakłada możliwą lub oczekiwaną w danym kontekście sytuacyjnym naturę związku.
Armia Czerwona, (Рабоче-Крестьянская Красная Армия, RKKA), od (ros. Советская армия, stosowane również tłumaczenie Armia Sowiecka) – siły zbrojne Rosji radzieckiej i Związku Radzieckiego, istniejące do grudnia 1991 (przemianowana m.in. na Siły Zbrojne Republiki Białorusi, Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej oraz Siły Zbrojne każdej z pozostałych republik ZSRR).
Droga wojewódzka nr 468 (DW468) - droga wojewódzka stanowiąca centralną część głównej arterii komunikacyjnej Trójmiasta, przebiegająca od śródmieścia Gdańska, przez Sopot do śródmieścia Gdyni.
Przemysł – dział produkcji materialnej, w którym wydobywanie zasobów przyrody i dostosowanie ich do potrzeb ludzi odbywa się na dużą skalę, na zasadzie podziału pracy i za pomocą maszyn. Jego rozwój decyduje o poziomie i tempie rozwoju gospodarczego, gdyż jest jedynym działem gospodarki wytwarzającym środki pracy[potrzebne źródło]. Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |
