Olszynka - Gdańsk - Polski Serwis Naukowy

Olszynka (niem. Walddorf, Bürgerwalde) – południowo-wschodnia dzielnica Gdańska.

Położenie

Administracyjne

Północna część Olszynki (po prawej, na dole), 2010

Od wschodu graniczy z Rudnikami, od północy ze Śródmieściem, a od zachodu z dzielnicą Orunia-Św.Wojciech-Lipce. Południowy kraniec dzielnicy jest granicą Gdańska z gminą Pruszcz Gdański.

Nizina - wielka forma ukształtowania terenu, obszar leżący na wysokości od 0 do 300 m n.p.m.. Stanowią 1/3 procentowej powierzchni wszystkich kontynentów. Rozległe obszary nizinne noszą nazwę niżu. Na mapie hipsometrycznej oznaczone są jasno-zielonym kolorem.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Przed II wojną światową Olszynka podzielona była na Olszynkę Małą (niem. Klein Walddorf) i Olszynkę Wielką (niem. Gross Walddorf). 15 sierpnia 1933 roku obie części zostały przyłączone do Gdańska w niezmienionej formie podziału administracyjnego. Podczas wojny obie części Olszynki nazywane były również Bürgerwalde. Po wojnie ustalono nowy podział administracyjny miasta i obie ich części zostały połączone w jedną o jednolitej nazwie Olszynka.

Motława (kaszb. Mòtława, niem. Mottlau) – rzeka w województwie pomorskim. Źródła w Jeziorze Szpęgawskim Południowym na Pojezierzu Starogardzkim, na północny wschód od Starogardu Gdańskiego.

Rudniki – dzielnica Gdańska, położona na wschodnim krańcu miasta. Północną granicę dzielnicy stanowi Martwa Wisła, od zachodu graniczy ze Śródmieściem i Olszynką.

Geograficzne

Stacja Gdańsk Olszynka

Most kolejowy nad Motławą

Olszynka leży w całości na Żuławach Gdańskich. Jest to całkowicie nizinny, w niektórych miejscach depresyjny teren. Nie ma tu żadnych naturalnych dominat terenowych. Teren jest poprzecinany licznymi rowami melioracyjnymi.

Opływ Motławy - dawna fosa i ramię ujściowe Motławy opływające od południowego wschodu bastiony fortyfikacji gdańskiego Dolnego Miasta będące częścią potężnego systemu obwarowań Gdańska. Teren Opływu Motławy został po latach zaniedbań poddany rekultywacji i rewitalizacji. Wzdłuż fosy, na wałach i bastionach, powstały chodniki i ścieżki rowerowe przeobrażając tereny poforteczne w swoisty miejski park rekreacji. Fortyfikacje uległy częściowej dewastacji i rozbiórce (okolice stadionu "GKS Wybrzeże" i infrastruktura dworcowa nieistniejącej już wąskotorowej Gdańskiej Kolei Dojazdowej). Opływ Motławy znajduje swoje ujście do Martwej Wisły na wysokości Gęsiej Karczmy w miejscu dawnej przeprawy drogowej nieopodal dzisiejszego mostu Siennickiego.

Gdańska Kolej Dojazdowa – nieistniejąca już sieć kolei wąskotorowej (750 mm) na obszarze Gdańska i powiatu gdańskiego. Sieć gdańskiej wąskotorówki występuje również pod nazwą Lewobrzeżna Żuławska Kolej Dojazdowa.

W najdłuższym południkowo miejscu liczy sobie ok. 4,1 km długości. W najszerszym równoleżnikowo miejscu liczy ok. 3,6 km szerokości.

Od północy Olszynkę ogranicza Opływ Motławy, od zachodu i południa Motława.

Charakterystyka dzielnicy

Z powodu nizinnego położenia i wiążącego się z tym zagrożenia powodziowego, dzielnica nie została zurbanizowana. Zabudowę stanowią domy wolnostojące oraz altanki przystosowane do funkcji mieszkalnych. Dzielnica pokryta jest licznymi ogrodami działkowymi. Większość dzielnicy nie jest skanalizowana.

Żuławy Wiślane (313.54) – jednostka fizjograficzna wchodząca w skład makroregionu Pobrzeże Gdańskie (313.5) i podprowincji Pobrzeża Południowobałtyckie (313). Obejmują rozległą równinę deltową Wisły przypominającą w ogólnym zarysie kształt odwróconego trójkąta, którego wierzchołek znajduje się w rozwidleniu Wisły na Leniwkę i Nogat, zaś podstawa wyznaczona jest przez Mierzeję Wiślaną. Wysokość tak wyznaczonej figury osiąga około 50 km, a podstawa – około 40 km. Obszar Żuław jako jednostki fizjograficznej zbliżony jest do obszaru wydzielanej w geobotanicznym podziale Polski krainy Żuławy Wisły.

Most kolejowy nad Motławą - jedyny most kolejowy na rzece Motława. Jest to most podwójny - obie przeprawy są od siebie oddalone o 2 metry. Konstrukcja stalowa, kratownicowa.

Obiekty

Stacja towarowa Gdańsk Olszynka (elementy dawnej linii Nehrungbahn)

Szkoła Podstawowa nr 59

Zabytkowy Dwór Olszyński z 1802, ul. Olszyńska 37

Komunikacja

Komunikacja miejska

Do dzielnicy docierają autobusy miejskie linii 123, 178 i 578 oraz nocna N11.

Kolej

W dzielnicy Olszynka znajduje się towarowa stacja kolejowa Gdańsk Olszynka. Biegnie przez nią ważna towarowa linia kolejowa nr 226, prowadząca do Portu Północnego. Znajduje się na niej most kolejowy nad Motławą.

Żuławy Gdańskie (kaszb. Gduńsczé Zëławie, niem. Danziger Werder) – położone na lewym brzegu Wisły, w równinie deltowej, są częścią Żuław Wiślanych.

Depresja – obszar lądu położony poniżej poziomu morza. Depresje zalane przez wody jeziora nazywane są kryptodepresjami. Przykładem kryptodepresji jest jezioro Bajkał, w Polsce największą kryptodepresję (30 m) ma Jezioro Miedwie.

Przez dzielnicę kursowała niegdyś Gdańska Kolej Dojazdowa zapewniająca dojazd z Żuław do Gdańska. Znajdowała się tu stacja przeładunkowa Piaski Gdańskie, gdzie dokonywano przeładunku produktów i materiałów z wagonów normalnotorowych na wąskotorowe lub odwrotnie. Kolej przestała funkcjonować w 1973, budynek dworca został zlikwidowany na przełomie 1973/1974.

Gdańsk, (, , jid. דאַנץ – danc) – miasto portowe w Polsce nad Morzem Bałtyckim, położone u ujścia Motławy do Wisły nad Zatoką Gdańską. Wraz z Gdynią i Sopotem tworzy Trójmiasto. Centrum kulturalne, naukowe i gospodarcze oraz węzeł komunikacyjny północnej Polski, stolica województwa pomorskiego oraz archidiecezji gdańskiej.

Język niemiecki – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich. W rzeczywistości stanowi on grupę kilku języków zachodniogermańskich, które często są określane jako języki niemieckie; standardowy język niemiecki (Standard Hochdeutsch) oparty jest na Biblii Marcina Lutra, która z kolei opiera się na języku mówionym w Górnej Saksonii i Turyngii.