Opłucna - Polski Serwis Naukowy

Opłucna (łac. pleura) – surowicza błona, w której zamknięte są płuca. Jest cienką i błyszczącą błoną, która dzięki temu, że jest stale zwilżana, ułatwia ruch płuc w czasie oddechu.

Składa się z dwóch blaszek:

ściennej (łac. pleura parietalis), która bezpośrednio styka się z powięzią piersiową, śródpiersiem i przeponą;

trzewnej (łac. pleura pulmonalis) pokrywającej płuco i ściśle do niego przylegającej, nazywana także opłucną płucną

Pomiędzy nimi znajduje się szczelinowata przestrzeń – jama opłucnej (łac. cavum pleurae) zawierająca kilka mililitrów płynu surowiczego zmniejszającego tarcie przy oddychaniu. Dostanie się powietrza atmosferycznego do jamy opłucnej powoduje odmę.

Płuco (łac. pulmo) - pojedynczy lub parzysty narząd oddechowy kręgowców oddychających powietrzem atmosferycznym. Do kręgowców tych zaliczane są też - prócz płazów, gadów, ptaków i ssaków - ryby dwudyszne, które w niesprzyjających warunkach atmosferycznych oddychają pojedynczym, workowatym płucem, powstałym z przekształconego pęcherza pławnego. W ciągu rozwoju rodowego kręgowców z przedniego odcinka jelita powstają dwa różne narządy oddechowe – płuca i skrzela. U ryb ulegają degeneracji płuca (z wyjątkiem wspomnianych już ryb dwudysznych), a u zwierząt lądowych - skrzela. Przypuszczalnie płuca pochodzą z aparatu hydrostatycznego podobnego do pęcherza pławnego ryb (według niektórych pęcherz pławny ryb jest zdegenerowanym płucem). Występują jednak wątpliwości, gdyż pęcherz pławny powstaje po stronie tylnej (grzbietowej) cewy jelitowej, płuca natomiast po stronie przedniej (brzusznej). Bez wątpienia można jednak powiedzieć, że wykształcenie płuc zostało wywołane przez wzmożone zapotrzebowanie na tlen zwierząt lądowych. Również ich rozwój (coraz silniejsze fałdowanie) ma ścisłe powiązanie z zapotrzebowaniami energetycznymi organizmów (zwiększeniem tempa metabolizmu). Listkiem zarodkowym, z którego powstają płuca jest endoderma.

Przepona (łac. diaphragma) - główny mięsień oddechowy występujący u ssaków, należy do mięśni poprzecznie prążkowanych płaskich. Oddziela jamę brzuszną od jamy klatki piersiowej i stanowi jej ścianę dolną. Przepona jest uwypuklona w stronę klatki piersiowej w formie dwóch kopuł - prawej i lewej, przy czym prawa jest ustawiona o jedno międzyżebrze wyżej. Ruchy przepony są niezależne od woli, jednak mogą być przez człowieka modyfikowane (na przykład podczas śpiewu czy wstrzymywania oddechu).

Opłucna płucna (trzewna)

Otacza całe płuco z wyjątkiem wnęki płuca (łac. hilus pulmonis), na której wywija się przechodząc płynnie w opłucną ścienną. W szczelinach między płatami opłucna dochodzi do dna szczeliny i ściśle przylegając, przechodzi na stronę przeciwległą. Płaty są więc oddzielone podwójną blaszką surowiczą dzięki czemu ślizgają się między sobą ze zmniejszonym tarciem.

Tętnica główna (łac. aorta - z gr. aeiro - dźwigam, unoszę w górę - nazwa nadana przez Arystotelesa, który twierdził, że funkcją aorty jest utrzymywanie serca we właściwym miejscu) - duży pień tętniczy, którego gałęzie doprowadzają krew tętniczą do wszystkich tkanek. Jest największą tętnicą człowieka. Aorta rozpoczyna się w przedłużeniu stożka tętniczego lewego, następnie wstępuje w śródpiersiu górnym ku górze i nieco w prawo na 5 do 7 cm, a następnie ponad korzeniem płuca lewego zatacza łuk ku tyłowi i w lewo i wchodzi do śródpiersia tylnego na lewą stronę kręgosłupa, do którego dochodzi na poziomie Th3 lub Th4. Najwyższy punkt łuku u osoby młodej znajduje się 2-3 cm poniżej górnego brzegu mostka. Po dojściu do kręgosłupa zstępuje pionowo w dół przesuwając się z lewej powierzchni kręgosłupa na jego powierzchnię przednią, a po przejściu przez rozwór aorty w przeponie wchodzi do przestrzeni zaotrzewnowej brzucha, gdzie oddaje swoje największe gałęzie, a sama zmniejsza swoją średnicę. Na wysokości L4 dzieli się na dwie symetryczne tętnice biodrowe wspólne i znacznie cieńszą, stanowiącą bezpośrednie przedłużenie aorty tętnicę krzyżową pośrodkową.

Tętnica mięśniowo-przeponowa (łac. arteria musculophrenica) - boczna gałąź końcowa tętnicy piersiowej wewnętrznej. Od miejsca rozgałęzienia biegnie do tyłu od chrząstek siódmego - dziesiątego (czasami również jedenastego) żebra, w kierunku bocznym i ku tyłowi, bezpośrednio na przyczepach części żebrowej przepony. Na przebiegu oddaje gałęzie międzyżebrowe przednie (łac. rami intercostales anteriores) do siódmego - dziesiątego (ew. jedenastego) międzyżebrza, o przebiegu analogicznym do identycznie nazywanych gałęzi tętnicy piersiowej wewnętrznej. Ostatecznie rozgałęzia się w przeponie i mięśniach bocznych brzucha.

Opłucna płucna nie zrasta się z płucami, lecz ściśle przylega. Dowodem na to jest występowanie obrzęku podopłucnowego (odmy).

Opłucna ścienna

Opłucna żebrowa (łac. pleura costalis)

Przylega do przedniej ściany klatki piersiowej dzięki powięzi wewnątrzpiersiowej. Pokrywa ona (w kolejności od przodu do tyłu):

Nerw przeponowy (łac. nervus phrenicus) – najdłuższy parzysty nerw wychodzący ze splotu szyjnego. Biegnie ku dołowi po mięśniu pochyłym przednim i przechodzi przez otwór górny klatki piersiowej.

Tętnice przeponowe górne (łac. arteriae phrenicae superiores) - grupa drobnych gałązek odchodzących w dolnej części aorty piersiowej. Zaopatrują lędźwiową część przepony. Zespalają się z tętnicą mięśniowo-przeponową i tętnicą osierdziowo przeponową od tętnicy piersiowej wewnętrznej.

Powierzchnię wewnętrzną mostka

Mięsień poprzeczny klatki piersiowej

Naczynia piersiowe wewnętrzne

Żebra (części kostne i chrzęstne)

Mięśnie międzyżebrowe wewnętrzne

Naczynia i nerwy międzyżebrowe

Pień współczulny

Więzadła i kręgi piersiowe

Opłucna przeponowa (łac. pleura diaphragmatica s. phrenica)

Pokrywa ona obustronnie wypukłe części przepony sięgając aż do jej przyczepów. Czasami tą część opłucnej nazywa się powięzią przeponowo-opłucnową.

Łacina (łac. lingua Latina, język łaciński) – język indoeuropejski z podgrupy latynofaliskiej języków italskich, wywodzący się z Lacjum (łac. Latium), krainy w starożytnej Italii, na północnym skraju której znajduje się Rzym. Łacina była językiem ojczystym Rzymian. Stała się z czasem językiem urzędowym całego Imperium Rzymskiego, wypierając inne wcześniej używane na tym obszarze języki (takie jak oskijski czy umbryjski).

Opłucna śródpiersiowa (łac. pleura mediastinalis)

Zawiera się między mostkiem, a kręgami piersiowymi i stanowi boczną ścianę śródpiersia. Pokrywa osierdzie (jako opłucna osierdziowa (łac. pleura pericardiaca)

Prawa opłucna śródpiersiowa pokrywa:

Prawą część przełyku

Tchawicę

Ż. nieparzystą, obie żż. główne, żyłę oraz pień ramienno-głowowy

Nerw błędny prawy

Początkową część nerwu krtaniowego wstecznego

Lewa opłucna śródpiersiowa pokrywa:

Lewą powierzchnię przełyku

Aortę piersiową, łuk aorty

Tętnicę podobojczykową lewą, szyjną wspólną lewą

Żyłę ramienno-głowową lewą

Nerw błędny lewy

Początkową część nerwu krtaniowego wstecznego

Osierdzie

Obie opłucne śródpiersiowe pokrywają:

Nerwy przeponowe

Naczynia osierdziowo-przeponowe

Osklepek opłucnej (łac. cupula pleurae)

To część opłucnej ściennej ograniczająca od góry jamę opłucnową, która wystaje ponad przedni brzeg otworu górnego klatki piersiowej. Znajduje się w miejscu przejścia opłucnej żebrowej w opłucną śródpiersiową.

Mocowanie osklepka:

błona nadopłucnowa

więzadło kręgowo-opłucnowe

więzadło żebrowo-opłucnowe

mięsień pochyły mniejszy

Osklepek opłucnej rzutuje się 3–4 cm powyżej obojczyka.

Unaczynienie i unerwienie opłucnej

Unaczynienie

Opłucna ścienna:

Aorta piersiowa (łac. aortha thoracica):

tętnice międzyżebrowe tylne

gałęzie śródpiersiowe

gałęzie przełykowe

tętnice przeponowe górne (łac. arteriae phrenicae superiores)

Tętnice piersiowe wewnętrzne (łac. arteriae thoracicae internae):

gałęzie międzyżebrowe przednie

Tętnice osierdziowo-przeponowe (łac. arteriae pericardiacophrenicae)

Tętnice mięśniowo-przeponowe (łac. arteriae musculophrenicae)

Opłucna płucna:

Gałęzie oskrzelowe

Unerwienie

Opłucna ścienna:

Włókna czuciowe II-X nerwów międzyżebrowych - opłucna ścienna żebrowa

Nerw przeponowy - opłucna ścienna śródpiersiowa i przeponowa oraz osklepek opłucnej

Opłucna płucna:

Układ współczulny

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.