Opactwo Esrum - Polski Serwis Naukowy

Klasztor w Esrum na grafice z 1800 r.

Opactwo cystersów w Esrum – klasztor cystersów w Esrum, w Danii, w regionie stołecznym Region Stołeczny, na północy wyspy Zelandia, między jeziorem Esrum, a cieśniną Sund, na obszarze Parku Narodowego Królewska Północna Zelandia (Nationalpark Kongernes Nordsjælland).

Ser – produkt spożywczy wytwarzany z mleka. Zazwyczaj produkuje się go poprzez wytrącenie z mleka tłuszczu i białka w postaci skrzepu, który zostaje poddany dalszej obróbce. Istnieje wiele gatunków sera i dzieli się je pod różnymi względami, na przykład: gatunku mleka, zawartości tłuszczu, konsystencji, procesu produkcyjnego i czasu dojrzewania.

Jutlandia Północna (duń. Nordjylland) – jeden z pięciu duńskich regionów administracyjnych utworzonych 1 stycznia 2007 na mocy reformy administracyjnej. W jego skład wszedł dotychczasowy okręg Jutlandia Północna, a także część okręgu Viborg Amt i gminy Mariager, należącej przed reformą do okręgu Århus Amt.

Zarys historii

W 1151, na miejsce wcześniejszego klasztoru benedyktynów, arcybiskup Eskil z Lund (żyjący w latach 1100-81) sprowadził cystersów z opactwa w Clairvaux. Opactwo w Esrum w stosunkowo krótkim czasie stało się bogato uposażonym ośrodkiem kulturalno-gospodarczym tej części Europy. Pożary pierwotnych zabudowań w 1194 i 1204 przyczyniły się do gruntownej odbudowy, wówczas powstał okazały trzynawowy kościół opacki. Z zachowanych zabytków literatury średniowiecznej znany jest Codex Esromensis (Esrum Klosters Brevbog), kodeks z 259 łacińskimi dokumentami rękopiśmiennymi z lat 1140-1512. Świetność opactwa bezpowrotnie skończyła się z nadejściem reformacji w 1536, klasztor funkcjonował jeszcze do 1559. Po tym okresie został rozebrany, a cegłę przeznaczono do rozbudowy pobliskiego zamku Kronborg w Helsingør nad cieśniną Sund.

Kodeks – jedna z form książki. Jest to zbiór kart złączonych (szytych, klejonych) na jednym z brzegów nazywanym grzbietem książki. Karty kodeksu są z papirusu, pergaminu, albo papieru. Forma ta, stosowana od końca I wieku n.e., jest obecnie najpopularniejszą formą książki, do innych zaliczmy: zwój, leporello, książkę mówioną, książkę elektroniczną.

Klasztor Eldena (niem. Kloster Eldena), orginalnie Klasztor Hildy (niem. Kloster Hilda) jest klasztorem cysterskim położonym w pobliżu miasta Gryfia w Meklemburgii, w Niemczech. Do czasów dzisiejszych zachowały się jedynie ruiny, które są dobrze znane jako temat obrazów Caspara Davida Friedricha w tym obraz "Klosterruine Eldena bei Greifswald". W tym klasztorze została pochowana Anna Jagiellonka, córka króla Polski Kazimierza Jagiellończyka i żona Bogusława X.

Klasztor w Esrum utworzył sześć filii:

1158 - Vitskøl (łac. Vitae Schola) - obecnie Północna Jutlandia, gmina Løgstør
1161 - Sorø
1172 - Dargun
1172 - Eldena
1173 - Kołbacz
1192 - Ryd (łac. Rus regis) - obecnie Glücksburg (Ostsee)

Klasztor dziś

W piwnicy jedynego ocalałego budynku gospodarczego, powstałego w latach 1350-1450, z dawnego klasztornego skrzydła południowego, od 1997 działa restauracja. W innych pomieszczeniach urządzono wystawy o charakterze muzealnym, salę koncertową oraz sklep z pamiątkami i punkt informacji turystycznej. W okolicy klasztoru znakowane szlaki turystyczne, m.in. nad jezioro Esrum (Park Narodowy Królewska Północna Zelandia).

Dania – Królestwo Danii (Kongeriget Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. W jej skład wchodzą też Grenlandia oraz Wyspy Owcze. Graniczy od południa z Niemcami.

Cystersi (łac. Cistercienses, pełna łacińska nazwa Ordo Cisterciensis, skrót OCist.) – zakon katolicki wywodzący się z benedyktynów i posługujący się regułą benedyktyńską, założony w 1098 r. przez Roberta z Molesme, pierwszego opata z Cîteaux (z łac. Cistericium) (obecnie Saint-Nicolas-lès-Cîteaux) we Francji. Nazwa zakonu pochodzi od łacińskiej nazwy tego właśnie miejsca (Cistertium - to określenie z kolei pochodzi od sformułowania cis tertium lapidem - "przy trzecim kamieniu (milowym)"). Pierwsze klasztory powstały w La Ferté (1113), Pontigny (1114), Clairvaux (1115) i Morimond (1115).

Ser "Esrom"

Znana marka związana z miejscem, ser według klasztornej receptury z 1559 produkowany jest od 1930, oficjalna nazwa od 1962. Ser typu "trapistów", posiada PGI (Chronione Oznaczenie Geograficzne).

Przypisy

Encyklopedia Katolicka, Tom III. Lublin: Katolicki Uniwersytet Lubelski, 1979, s. 727-728. ISBN 83-86668-03-2.
Bent Christensen i inni: Esrum Klosters Brevbog, Tomy I i II. Kopenhaga: Museum Tusculanum Press (Uniwersytet Kopenhaski), 2002. ISBN 87-7289-754-7.
Aleksandra Solarska, Barbara Sztark: Cystersi w Europie i na Pomorzu. Szczecin: Książnica Szczecińska, 1994, s. 29-39.

Linki zewnętrzne

Klasztor w Esrum - oficjalna strona w języku duńskim [dostęp 5 czerwca 2009]

Klasztor w Esrum - strona w języku duńskim [dostęp 5 czerwca 2009]

Ser żółty "Esrom" - strona w języku angielskim [dostęp 5 czerwca 2009]