Opera balladowa - Polski Serwis Naukowy

Opera balladowa (ang.: Beggar's opera, pol.: opera żebracza) - forma opery komicznej powstała w XVII wieku w Anglii, polegająca na przeplataniu fragmentów mówionych ludowymi melodiami. Forma wyrosła z opery barokowej z silnymi elementami satyrycznymi i parodystycznymi. Najbardziej znaną operą balladową jest Beggar's opera Johna Gaya (1728).

Paserstwo – zachowanie polegające na nabyciu rzeczy uzyskanej za pomocą czynu zabronionego (najczęściej kradzieży), lub udzieleniu innej osobie pomocy do jej zbycia, albo na przyjęciu tej rzeczy lub pomocy w jej ukryciu.

Jerzy Fryderyk Händel (Haendel) (ur. 23 lutego 1685 w Halle, zm. 14 kwietnia 1759 w Londynie) – niemiecki kompozytor i organista. Ze względu na to, że przez dłuższy czas przebywał i pracował w Londynie, gdzie był znany pod nazwiskiem George Frideric Haendel, uważany jest niekiedy za kompozytora angielskiego. W 1727 roku otrzymał obywatelstwo brytyjskie.

Początek gatunku stanowił żywiołowy tryumf komedii Beggar's opera (Opera żebracza) Johna Gaya (1685-1732), włóczęgi, a po trosze poety, dramaturga i eseisty bez sukcesów. Rozczarowany życiem i korupcją polityczną w ówczesnej Anglii napisał sztukę rozgrywającą się w świecie podziemnego Londynu, której bohaterami są ulicznice, złodzieje kieszonkowi, sutenerzy, paserzy i wszelkiego rodzaju indywidua, które, jak pisał doktor Johnson, spotkać można w ciemnych zaułkach, na sali sądowej lub pod szubienicą. Sztuka łączyła sentymentalną czułostkowość z groteską i zjadliwą satyrą. Muzykę będącą zestawieniem 69 znanych arii i ballad różnych kompozytorów, między innymi Händela, zaaranżował Johann Christoph Pepusch (1667-1752).

Groteska (z wł. grottesca) – kategoria estetyczna, charakteryzująca się połączeniem w jednym dziele (literackim, plastycznym, muzycznym, tanecznym, dramatycznym itp.) jednocześnie występujących pierwiastków przeciwstawnych, takich jak m.in. tragizm i komizm, fantastyka i realizm, piękno i brzydota. Utwory groteskowe charakteryzują się najczęściej niejednorodnością stylistyczną, obecnością kategorii absurdu, elementów karnawalizacji i atmosferą dziwności.

Sutenerstwo – czerpanie korzyści majątkowych z uprawiania prostytucji przez inną osobę. Zwykle jest powiązane ze stręczycielstwem (nakłanianiem do uprawiania prostytucji) i kuplerstwem (ułatwianiem uprawiania prostytucji), a czasami z innymi przestępstwami, jak handel ludźmi oraz stosowanie gróźb i przemocy wobec prostytutek. Oprócz indywidualnych sutenerów, jest to jedno z pól działalności, którą zajmują się zorganizowane grupy przestępcze.

Sztuka Gaya, odrzucona przez dwa główne teatry Londynu, została wystawiona, dzięki wsparciu księżnej Queensburry w mającym dopiero rozpocząć działalność teatrze Lincoln's Inn Field. Do jej sukcesu niemało przyczyniła się również, obsadzona w roli Polly Peachum, dziewiętnastoletnia Lavinia Fenton, córka właściciela kawiarni z Charing Cross. Opera żebracza, żywiołowo przyjęta przez publiczność, buntującą się przeciw supremacji opery włoskiej, zapoczątkowała w Anglii nowy gatunek rozrywki, nazwany ballad opera. Największy rozkwit tego gatunku przypadł na lata 1728-1736, w którym powstało około 80 tego typu utworów. Żaden z nich nie powtórzył jednak sukcesu sztuki Gaya.

Aria – forma muzyczna wokalno-instrumentalna z kantylenowo rozwiniętym głosem solowym, zwykle część większej formy muzycznej takiej jak oratorium lub opera, występująca w punkcie kulminacyjnym akcji dramatycznej. Na ogół przyjmuje formę pieśni trzyczęściowej.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Opera żebracza Gaya wystawiona ponownie na początku XX wieku miała 1463 przedstawienia i zainspirowała spółkę autorską Weill-Brecht do stworzenia Opery za trzy grosze.

Przypisy

↑ Mała Encyklopedia Muzyki. s. 84.
↑ Bernard Grun: Dzieje operetki. s. 52.
↑ Bernard Grun: Dzieje operetki. s. 53.

Bibliografia

Mała Encyklopedia Muzyki. Warszawa: PWN, 1968.

Bernard Grun: Dzieje operetki. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1974.