Opera buffa - Polski Serwis Naukowy

Opera buffa, lub inaczej opera komiczna – jeden z dwóch podstawowych gatunków opery (drugi to opery seria).

Powstała w Neapolu, w pierwszej połowie XVIII wieku. Nazwa pochodzi od włoskiego buffone - błazen. Do powstania tej formy doprowadziło usamodzielnienie się intermediów, które początkowo grane były po to, aby zapełnić przerwy pomiędzy aktami włoskiej opery seria.

Były to pierwotnie sceny o niewybrednej akcji, złożone z dialogu, arii i recytatywu, z postaciami commedia dell'arte. Za pierwsze głośne dzieło buffo uważa się intermezzo La serva padrona ("Służąca panią") Giovanniego Battisty Pergolesiego (1733). Manfred Bukofzer za pierwszą w pełni ukształtowaną operę buffa uważa jednak Zite'n galera (1722) Leonarda Vinciego, choć styl buffo przejawiał się i we wcześniejszych dziełach neapolitańskich.

Giovanni Battista Pergolesi (ur. 4 stycznia 1710 r. w Jesi koło Ankony, zm. 16 marca 1736 w Pozzuoli koło Neapolu) – włoski kompozytor, skrzypek i organista epoki baroku.

Gioachino Antonio Rossini (ur. 29 lutego 1792, zm. 13 listopada 1868) – włoski kompozytor, twórca 39 oper. Mistrz stylu bel canto, szczególną popularnością cieszą się jego opery komiczne (Cyrulik sewilski, Włoszka w Algierze, Kopciuszek), choć również zyskał uznanie jako twórca oper seria (najwybitniejszym przykładem w tej dziedzinie jest opera Wilhelm Tell). Pisał również (zwłaszcza w późniejszym okresie) utwory religijne (Stabat Mater), kameralne oraz pieśni.

Na skutek popularności La serva padrona intermedia zmieniły status z wesołego przerywnika muzycznego na odrębny gatunek muzyczny. Wystawienie jej w roku 1752 w Paryżu wywołało spór pomiędzy buffonistami - zwolennikami muzyki włoskiej a antybuffonistami, opowiadającymi się za sztywną i dostojną operą Lully'ego i Rameau.

Manfred Bukofzer (ur. 27 marca 1910, zm. 7 grudnia 1955) – niemiecko-amerykański muzykolog i humanista. Studiował na uniwersytecie w Heidelbergu i w Konserwatorium Sterna w Berlinie, ale opuścił Niemcy w 1933, udając się do Bazylei, gdzie otrzymał doktorat. W roku 1939 przeniósł się do Stanów Zjednoczonych, gdzie pozostał, otrzymując obywatelstwo amerykańskie. Wykładał na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley od 1941 aż do przedwczesnej śmierci.

Opera seria, czyli opera poważna - jeden z dwóch podstawowych gatunków opery, obok opery komicznej. Jej powstanie wiąże się z Neapolem. W operze seria muzyka dominuje nad słowem, zawiera ona liczne arie, często z akompaniamentem orkiestry, występują pieśniowe cabatiny, ansamble, chóry.

Zwolennikiem opery buffa był między innymi Jean-Jacques Rousseau, który zainicjował francuską operę komiczną (bouffe), wystawiając swój własny utwór tego rodzaju - Le devin du village ("Wiejski filozof"). Odtąd Francja przyswoiła sobie formę opery komicznej i wkrótce prześcignęła na tym polu Włochów. Twórcami tej formy we Francji byli: N. Dalayrac, N. Isouard, F. A. Boieldieu, D. Auber i A. Adam. We Włoszech w wieku XVIII tworzyli ją G. Paisiello, P. Guglielmi i D. Cimarosa, którego opery buffa uważane są za zapowiedź romantycznego belcanta. Za szczyt osiągnięć w dziedzinie opery komicznej uznać można Wesele Figara i Così fan tutte Wolfganga Amadeusza Mozarta, a także Cyrulika sewilskiego Gioacchino A. Rossiniego.

Così fan tutte, pełny tytuł: Così fan tutte ossia la scuola degli amanti (Tak czynią wszystkie, czyli szkoła kochanków), KV 588 – opera buffa w dwóch aktach. Muzykę skomponował Wolfgang Amadeusz Mozart, a libretto napisał Lorenzo da Ponte.

Aria – forma muzyczna wokalno-instrumentalna z kantylenowo rozwiniętym głosem solowym, zwykle część większej formy muzycznej takiej jak oratorium lub opera, występująca w punkcie kulminacyjnym akcji dramatycznej. Na ogół przyjmuje formę pieśni trzyczęściowej.

Przypisy

Manfred Bukofzer, Muzyka w okresie baroku, PWN, s. 344

Bibliografia

Kronika opery, Warszawa: "Kronika", 1993.

Józef Władysław Reiss, Mała encyklopedia muzyki, red. Stefan Śledziński, Warszawa: PWN, 1960.