Operacja Ariel - Polski Serwis Naukowy

Operacja Ariel to kryptonim akcji ewakuacyjnej wojsk alianckich z zachodniej Francji (podczas II wojny światowej w roku 1940) po upadku tego państwa w wyniku inwazji niemieckiej.

Operacją Ariel dowodził z kwatery w Portsmouth admirał William Milbourne James Akcja, rozpoczęta 14 czerwca, była prowadzona w oparciu o porty Cherbourg i Saint-Malo, a zakończyła się 25 czerwca na mocy postanowień zawieszenia broni (armistycjum) podpisanego przez rząd francuski. Równolegle ewakuacja prowadzona była z portów Saint-Nazaire, Brest i Nantes w Zatoce Biskajskiej, gdzie dowodził admirał Martin Eric Nasmith z tzw. Western Approaches Command.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Żyronda (fr. Gironde) – lejkowate ujście Garonny i Dordogne do Zatoki Biskajskiej. Obie rzeki łączą się ze sobą tuż poniżej centrum Bordeaux. Żyronda ma około 65 km długości, 3-11 km szerokości i powierzchnię 635 km², co czyni z niej największe estuarium w Europie zachodniej. Ze względu na bardzo silne prądy pływowe żegluga na wodach Żyrondy wymaga szczególnej ostrożności.

Tą drogą ewakuowano ponad 215 tysięcy brytyjskich, francuskich, polskich i kanadyjskich żołnierzy, którą to liczbę należy dodać do 338 226 ludzi ewakuowanych z Dunkierki (miracle of Dunkirk, jak nazwał to Winston Churchill). Ewakuacja Dunkierki przez Kanał La Manche odbywała się pod kryptonimem Operacja Dynamo.

Admirał (adm.) – wojskowy stopień oficerski w Polskiej Marynarce Wojennej, odpowiadający generałowi w Wojskach Lądowych i Siłach Powietrznych. Jego odpowiedniki znajdują się także w marynarkach wojennych innych państw.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Operacja Ariel - mniej znana i mniej dramatyczna niż ciężkie walki pod Dunkierką (kiedy to niespodziewana przerwa w działaniach niemieckich pozwoliła przewieźć do Anglii znaczną liczbę wojsk brytyjskich i francuskich) - zakończona została pomyślnie, a jedyną poważną stratą było zatopienie w pobliżu Saint-Nazaire 17 czerwca pasażerskiego statku RMS "Lancastria" przez nurkowce Ju 88 z Kampfgeschwader 30 (zginęło około 5 800 ludzi).

Junkers Ju 88 – niemiecki dwusilnikowy samolot z okresu II wojny światowej. Był jednym z najbardziej wszechstronnych samolotów tego konfliktu rywalizując w tej kategorii z samolotem de Havilland Mosquito (stąd nazwa ,,niemiecki Mosquito"). Zaprojektowany jako szybki bombowiec był bezkonkurencyjny w atakach z niewielkiej wysokości i płytkiego lotu nurkowego. Mógł też pełnić rolę nocnego myśliwca, bombowca torpedowego i samolotu rozpoznawczego. Prędkością, pułapem, udźwigiem bomb oraz uzbrojeniem pokładowym przewyższał standardowy niemiecki bombowiec taktyczny Heinkel He 111.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Ostatniego dnia ewakuacji, 25 czerwca, kanadyjski niszczyciel HMCS "Fraser" został przypadkowo staranowany i zatopiony przez krążownik przeciwlotniczy HMS "Calcutta" w ujściu Żyrondy, podczas rejsu do Bordeaux. Około 4 000 żołnierzy utraciło szansę na ewakuację na pokładach tych okrętów.

Nantes (bret. Naoned) – miasto w zachodniej Francji, port nad Loarą (w regionie Kraj Loary, w departamencie Loara Atlantycka), historyczna stolica Bretanii.

Winston Leonard Spencer Churchill KG, OM (ur. 30 listopada 1874 w Blenheim Palace, zm. 24 stycznia 1965 w Londynie) – brytyjski polityk, mówca, strateg, pisarz i historyk, dwukrotny premier Zjednoczonego Królestwa, laureat literackiej Nagrody Nobla, honorowy obywatel Stanów Zjednoczonych. W 2002 r. w plebiscycie organizowanym przez BBC został uznany najwybitniejszym Brytyjczykiem wszech czasów.

Bibliografia

Ivor Matanle, World War II, New York 1989, ISBN 0-517-67605-2

E.R. Hooton, Luftwaffe at War, Blitzkrieg in the West. London 2007, ISBN 978-1-85780-272-6.