Operacja Compass – była pierwszą większą ofensywą wojsk alianckich podczas kampanii w Afryce Północnej w czasie II wojny światowej. Alianckie wojska zaatakowały włoskie siły w zachodnim Egipcie i wschodniej Libii między grudniem 1940 roku a lutym 1941 roku. Atak był całkowitym sukcesem. W ciągu trzech miesięcy wojska alianckie posunęły się ze środkowego Egiptu do centralnej Libii, biorąc do niewoli 130 000 jeńców oraz niszcząc tysiące czołgów, dział i samolotów, ponosząc bardzo niewielkie straty.

Geneza kampanii

Francja była na skraju załamania, a Brytyjczycy w rozsypce wycofali się z kontynentalnej Europy, gdy 10 czerwca 1940 roku dyktator faszystowskich Włoch Benito Mussolini wypowiedział wojnę obu tym państwom. Jak cynicznie zauważył: "Aby zasiąść do stołu rokowań pokojowych jako jedna z walczących stron", potrzebował "tylko kilku tysięcy poległych". Zanim Francja podpisała zawieszenie broni, zahartowani w walce francuscy strzelcy alpejscy zadali Włochom ciężkie straty. Doradcy Mussoliniego ostrzegali go wcześniej, że włoskie siły zbrojnie nie są wystarczająco wyszkolone i wyekwipowane, aby wziąć udział w nowoczesnej wojnie europejskiej, zresztą – duce nie spodziewał się jej. Gdy pokonano Francję, rzucenie Wielkiej Brytanii na kolana wydawało się już tylko kwestią kilku miesięcy. Włoskie siły lądowe miały znaczną przewagę liczebną nad wojskami brytyjskimi. Również odrodzona włoska marynarka wojenna, czyli Regia Marina, była liczniejsza od Royal Navy. Pomimo możliwości bojowych brytyjskich lotniskowców wydawało się, że bazujące na lądzie samoloty włoskich sił powietrznych – Regia Aeronautica – jeszcze powiększą tę przewagę.

Wczesnym latem 1940 roku rejony basenu Morza Śródziemnego wydawały się stosunkowo spokojne, ale niespodziewanie wszystko uległo zmianie. Gdy 11 czerwca Hitler usłyszał przy obiedzie, że Włosi zbombardowali Maltę, nie przejął się tym, sądząc, że gdyby Włochom naprawdę zależało na tej wyspie, to po prostu dokonali by na nią inwazji. Nie mógł jednak wiedzieć, jak wiele zmartwień przysporzy mu Malta, gdy ostatecznie zdecydował się wesprzeć swojego włoskiego sojusznika, na skutek czego Niemcy poniośli ogromne straty w samolotach oraz jednostkach pływających i podwodnych. Następnego dnia Włosi wysłali pojedynczy samolot rozpoznawczy nad Maltę, by oszacował dokonane zniszczenia. Maszyna została zestrzelona. Jako że władze w Londynie zdawały sobie sprawę z tego, że wkrótce wyspa może stać się kuszącym celem dla Regia Aeronautica, poczęto czynić starania o wzmocnienie jej, i to nie tylko do celów obronnych, ale również do akcji ofensywnych. W tym celu przebazowano na Maltę myśliwce Hawker Hurricane i samoloty torpedowo-bombowe Fairey Swordfish – pierwsze po to, aby przeciwdziałać atakom lotniczym, drugie by zagrozić siłom nawodnym Państw Osi. Przebazowano również bombowce Vickers Wellington, by stanowiły zagrożenie dla nieprzyjacielskich portów. Po raz kolejny wyspa stała się fortecą, która w ciągu trzech lat miała stanąć w obliczu ciągłych ataków i skrajnego niedostatku, aby ostatecznie znakomicie sobie z tym poradzić.

W chwili wypowiedzenia wojny w Egipcie, w pobliżu granicy z włoską wówczas Libią, znajdowały się brytyjskie czołgi z 11. Prince Albert's Own Hussars pod dowództwem ppłk. Johna Combe'a. Pancerniacy, poinstruowani, że mają "zrobić piekło", bezzwłocznie przekroczyli zapory z drutu kolczastego rozstawione przez włoskich inżynierów wzdłuż całej 644-kilometrowej granicy. W serii zaskakujących błyskawicznych ataków uderzyli na forty i kolumny transportowe, biorąc do niewoli zdezorientowanych żołnierzy, których nikt nie poinformował o wypowiedzeniu wojny przez Mussoliniego. Do świtu 12 czerwca 1940 roku wszystkie patrole powróciły bez strat własnych, biorąc do niewoli 70 jeńców. Co więcej, powodzenie uderzenia utrwaliło wśród Brytyjczyków przekonanie o przewadze nad siłami włoskimi. Zachęceni udanym początkiem kampanii zaplanowali uderzenia na Fort Maddalena i Fort Capuzzo. Ataki te przeprowadzono 14 czerwca. Wzmocnieni przez pododdziały 4. Brygady Pancernej, dowodzonej przez bryg. J.R.L. Cauntera o przezwisku "Blood", pochodzącym z ulubionego powiedzenia "wiadra krwi!", oraz 1. Batalion Królewskich Strzelców (King's Royal Rifle Corps) bez jednego wystrzału zdobyli Fort Maddalena, opuszczony przez całą osiemnastoosobową załogę. Większy opór stawił broniony przez 226 żołnierzy Fort Capuzzo, ale i tam odbyło się bez wylewu krwi. Znaczący był wynik spotkania Brytyjczyków z sześcioma włoskimi tankietkami Fiat-Ansaldo L3. Zostały one ostrzelane z rusznic przeciwpancernych Boys – jedna z tych tankietek została unieruchomiona, a pozostałe uciekły w panice.

Zdobyte przez Brytyjczyków włoskie tankietki L3 w pobliżu Bardiji, 1941 r.

Dwa dni później dwa oddziały huzarów pancernych patrolowały teren pomiędzy Sidi Omar i Fortem Capuzzo, gdy jeden z nich napotkał 12 tankietek L3 i 30 ciężarówek, wyraźnie zmierzających do fortu w celu wymiany załogi. W tym samym czasie drugi oddział zawiadomił o zauważeniu kolumny 17 tankietek L3 i 40 ciężarówek kierujących się na spotkanie z tymi pierwszymi. Chociaż dowódca szwadronu wydał rozkaz cofania się, Brytyjczycy rzucili się w kierunku wroga. Podczas błyskawicznego starcia trzy włoskie tankietki zostały zniszczone, zanim atakujący wycofali się na niewielkie wzniesienie pod ogniem włoskich dział polowych. W sytuacji tej podpułkownik Combe błyskawicznie zgromadził posiadane odwody, w tym mieszany szwadron czołgów lekkich i ciężkich z 7. Queen's Own Hussars oraz należące do 4. Brygady Pancernej siły przeciwpancerne z Królewskiej Artylerii Konnej (Royal Horse Artillery – RHA) i bezzwłocznie wprowadził je do akcji. Gdy jednostki przybyły na wzniesienie, podpułkownik zdumiał się, widząc Włochów z pierwszej kolumny (druga nigdy się nie pojawiła) na otwartej przestrzeni w odległości około 5 kilometrów. Formowali oni czworobok, jak gdyby mieli walczyć z miejscowymi plemionami.

Nie mając pewności, czy Włosi nie mają więcej dział, Combe wysłał naprzód kilka czołgów, które zostały ostrzelane przez pojedyncze działo i zaatakowane przez tankietki L3. Te ostatnie natychmiast zniszczono – każda po jednym trafieniu zaczynała płonąć. Następnie brytyjskie czołgi zaczęły poruszać się wokół jednostek włoskich ostrzeliwując bezbronną piechotę i ciężarówki. Zanim Włosi ujawnili dwa działa ukryte w rogach czworoboku, brytyjskie czołgi zdążyły wykonać dwa pełne okrążenia. Po krótkiej, ale gwałtownej wymianie ognia obsługa dział została w całości zabita, a czworobok rozpadł się i natychmiast został otoczony. Ocalało zaledwie stu żołnierzy włoskich, którzy zostali wzięci do niewoli, a także 12 ciężarówek, które zostały zdobyte przez oddziały brytyjskie. Tak zakończyła się "bitwa" pod Nezuet Ghirba. Wśród poległych był pułkownik D'Avanso, w którego kieszeni znaleziono rozkazy mówiące o "zniszczeniu wrogich jednostek, które przedarły się przez granicę" i "zaimponowaniu Brytyjczykom [...] odwagą, zdolnościami i oporem".

Mapa włoskiej ofensywy w Egipcie oraz kontrofensywy Brytyjczyków (operacja Compass)

Swoboda poruszania się trwała do końca lipca, kiedy Włosi wprowadzili do użytku ciężko uzbrojone kolumny transportowe osłaniane z powietrza. Ich siła ciągle wzrastała między innymi dzięki wsparciu czołgów typu M11/39 oraz niezmiennej skuteczności i odwadze artylerii. Na morzu Royal Navy ostrzeliwała flotyllę włoskich trałowców w porcie w Tobruku. Akcję tę podziwiał patrol brytyjskich huzarów pancernych, znajdujący się na plaży zaledwie 160 kilometrów za linią frontu! W trakcie ciągłych akcji przeciwko nieprzyjacielskim okrętom podwodnym Royal Navy nie odczuwała żadnego oporu ze strony wrogich jednostek nawodnych i jej okręty ostrzelały Bardiję 21 czerwca 1940 roku. W odpowiedzi włoskie samoloty wykonały nocne naloty na Aleksandrię i Abu Kir. Tydzień później Włosi zaatakowali również z powietrza brytyjskie bazy w Sidi Barrani i Mersa Matruh, gdzie myśliwce Gloster Gladiator spotkały się z włoskimi Fiatami. Włosi jednakże nie poprowadzili efektownej kampanii ani przeciwko samolotom RAF-u, ani przeciwko bardzo wrażliwej na ataki cywilnej flocie aliantów. Pustynne warunku powodowały zrozumiałe zużycie sprzętu, w tym pojazdów zmotoryzowanych, i w połowie sierpnia brytyjska 4. Brygada Pancerna została wycofana i zastąpiona przez 7. Brygadę Pancerną wraz z 7. Pancerną Dywizyjną Grupą Wsparcia (Armoured Division's Support Group) pod dowództwem bryg. Williama "Strafera" Gotta. Jego rozkazy przewidywały prowadzenie obserwacji i działań opóźniających, przy pomocy dwóch batalionów piechoty, pułku artylerii i jednostek wsparcia. Huzarzy z 11. Pułku otrzymali polecenie zaprzestania swojej aktywności i wysłania na wypoczynek połowy stanu osobowego. Żadna z walczących stron nie miała zdobyczy terytorialnych, ale zaistniała możliwość testowania sprzętu, wyposażenia technicznego i – co najważniejsze – przygotowania żołnierzy. Obie strony cierpiały z powodu niedostatków technicznych, ale podczas gdy Włosi przeważali pod względem zasobów ludzkich, Brytyjczycy niewątpliwie górowali nad nimi wyszkoleniem i morale. Pierwsze trzy miesiące kampanii spowodowały zaledwie 150 ofiar po stronie brytyjskiej w stosunku do 3500 po stronie włoskiej.

Wprawdzie Mussolini zapewnił Adolfa Hitlera, że wszystkie przygotowania do inwazji na Egipt zostaną zakończone 17 lipca 1940 roku, ale przez sześć tygodni był on oszukiwany przez swoich podkomendnych. Ostatecznie 7 września duce stracił cierpliwość i wystosował ultimatum do marszałka Rodolfo Grazianiego, głównodowodzącego siłami włoskimi w Libii. Miał on zaatakować albo zostać zdymisjonowany. Prześladowany chronicznym niedoborem środków transportu Graziani szybko zmodyfikował swoje plany i 9 września rozpoczął wstępne przesunięcia oddziałów. Z powodu ciężkich ataków z powietrza i pogłosek o poważnych brytyjskich siłach pancernych operujących na południe od zbocza oddzielającego nadmorską równinę od płaskowyżu powtórnie zmienił zamiary i skierował główne uderzenie wzdłuż wybrzeża. 13 września Włosi siłą przedarli się przez granicę i poprzedzani bombardowaniami bezludnej pustyni, ostrożnie podążali przez przełęcz Halfaya (nazywaną przez Brytyjczyków "Hellfire" – "Ogień piekielny") w kierunku portu As-Sallum, poruszając się – jak na paradzie w regularnych kolumnach zmotoryzowanych. Jedyną brytyjską jednostką w tym rejonie był pluton gwardzistów 3. Batalionu Coldstream Guards, który szybko wycofał się podczas gdy RHA i RAF szerzyły zniszczenie wśród posuwających się naprzód Włochów. Następnego dnia brytyjskie działa ostrzeliwały wlokące się włoskie kolumny, dopóki nie nadszedł czas na odwrót, osłaniany przez gwardzistów z Coldstream Guards. Cała ta procedura powtarzała się aż do osiągnięcia przez Włochów Sidi Barrani, leżącego w odległości około 97 kilometrów od głównych pozycji obronnych Brytyjczyków. Ustawicznie obserwowany przez brytyjskich pancerniaków Graziani zatrzymał się tam, odmawiając dalszego marszu do momentu wzmocnienia jego sił w artylerię i czołgi oraz uzupełnienia zaopatrzenia. Zamiast tego jego żołnierze zbudowali nową linię ufortyfikowanych obozów. Zanim walki wybuchły na nowo w tym rejonie mineło wiele tygodni.

28 października 1940 roku Mussolini zdecydował się na inwazję na Grecję. Decyzja została podjęta impulsywnie i częściowo była skutkiem niepoinformowania go przez Niemców o wcześniejszej okupacji Rumunii. Grecy jednak nie mieli zamiaru się poddać i przeciwstawili się najeźdźcom. Walki obronne były wyniszczające. W tej sytuacji nie przewidywano żadnych uzupełnień dla wojsk w Egipcie. W tym samym czasie bryg. William "Strafer" Gott był odpowiedzialny za kontrolę nad szerokim na 113 km pasem rozciągającym się pomiędzy dwoma armiami i wspieranym przez 11. Prince Albert's Own Hussars, jedyną jednostkę rozpoznawczą zdolną do obserwacji sił nieprzyjaciela w jego nowych obozach. Szczegóły dotyczące obozów były niejasne, a zarówno one same, jak i kuszące luki pomiędzy nimi wymagały starannego zbadania, aby atak nie mógł być uwieńczony niepowodzeniem. W tym celu sformowano niewielkie uzbrojone grupy znane jako "Jock Columbus". Nazwa ta pochodziła od pseudonimu ppłk. J.C. "Jocka" Campbella z Królewskiej Artylerii Konnej, a celem grup było zabezpieczenie gromadzenia informacji i opanowanie ziemi niczyjej. W ich skład weszły jedna lub dwie zmotoryzowane kompanie piechoty, saperzy i artyleria przeciwpancerna, zaopatrzone w wozy opancerzone, kilka czołgów i niezbędne pojazdy wsparcia, a ich siłę ogniową stanowiły dwa oddziały 25-funtowych haubicoarmat.

Dwie takie kolumny działały do października 1940 r., usuwając miny oraz wywołując zamieszanie na szlakach komunikacyjnych i na tyłach wroga, ale w zadaniach tego typu zaangażowane były także inne jednostki.

Jeden wypad przeprowadzili żołnierze 2. batalionu Queen's Own Cameron Highlanders 8. King's Royal Irish Hussars. Ich celem był obóz Maktila Camp, którego załoga okazała się przygotowana do obrony i oczekiwała ataku. Na szczęście Brytyjczykom udało się wydostać bez poważniejszych strat, ale była to dla nich nauczka na przyszłość. W czasie kolejnych operacji nie można było sobie pozwolić na taką beztroskę. Tymczasem Włosi wydawali się zadowoleni, że ich obozy udowodniły odporność na bezpośredni atak, i dalej wzmacniali obronę, pozostawiając ziemię niczyją i inicjatywę Brytyjczykom.

Pomimo wyraźnego zmniejszenia się włoskiego naporu na zaatakowaną Grecję brytyjscy głównodowodzący na Bliskim Wschodzie decydowali się dołożyć jeszcze jeden do swoich obowiązków, gdy Churchill zaoferował Grekom natychmiastową pomoc. Na morzu Royal Navy, wychodząc zwycięsko z pierwszych spotkań z włoskim przeciwnikiem, już w sierpniu była w stanie atakować miejsca koncentracji oddziałów wzdłuż całej linii brzegowej. Kanonierka HMS "Ladybird" dostała się do portu Bardiji i niespiesznie wybierając cele po oświetlaniu ich reflektorem, uciszała każde stanowisko strzeleckie na tyle nierozsądnie, aby odpowiadać ogniem. W powietrzu Pustynne Siły Powietrzne (Desert Air Force) zapewniały wsparcie zarówno marynarce, jak i jednostkom lądowym, a także pod osłoną myśliwców Gloster Gladiator bombardowały bardziej odległe cele, takie jak Tobruk. Marszałek lotnictwa sir Arthur Longmore użył jedynego posiadanego myśliwca Hurricane, w ten sposób, aby Włosi odnieśli wrażenie, że jest to jeden z wielu. Pomimo tego Regia Aeronautica twardo się broniła, bombardując Aleksandrię i Maltę. Włosi cieszyli się chwilową przewagą techniczną, dopóki myśliwce Hurricane nie przybyły w znaczącej liczbie.

Plany przeciwników

Rejon bitew operacji Compass pomiędzy 1940 a 1941 rokiem

Po zatrzymaniu się w Sidi Barrani Graziani musiał zająć się konsolidacją swych sił i rozwiązaniem problemów, jakie ujawniły się w tym czasie. Problemy związane były, przede wszystkim, z dużymi brakami w transporcie, co sprawiało, że nie sposób mówić o jakiejkolwiek efektywności w poruszaniu się. Włoski wywiad był tak słaby, że panowało przekonanie o liczebności wojsk brytyjskich w granicach 200 000 żołnierzy, Graziani skarżył się na "przedzieranie się przez stalowe drzwi za pomocą paznokci". W tym samym czasie Włosi wierzyli, że jednostki brytyjskie są zaopatrywane w paliwo w Grecji i że Brytyjczycy nie są w stanie – podobnie jak oni – przeprowadzić skutecznej ofensywy pustynnej, dlatego pozwolono generałowi Bertiemu wyjechać pod koniec listopada na urlop. Ogólnie rzecz biorąc, Włosi byli w fatalnej dyspozycji, która nie mogła być szybko poprawiana. Narażało to całą armie w Egipcie na całkowitą destrukcję.

Jeszcze zanim siły Grazianiego rozpoczęły atak na Egipt, Wavell zastanawiał się nad sposobami uderzenia. Zażądał sporządzenia studium możliwości ataku na Tobruk już 11 września 1940 roku, instruując jednocześnie planistów, by unikali "charakteryzującego brytyjskie operacje powolnego rozdzielania włosa na czworo". W tym samym czasie dotarły do niego z Wielkiej Brytanii duże uzupełnienia. Konwój "Apology", który przybył 5 września, wzmocnił 5. Dywizję Pancerną i dostarczył 50 czołgów Matilda – połowę pojazdów dostępnych w Anglii, i to w momencie, gdy zagrożenie inwazją było największe. Podobnie ciągle rosły możliwości bojowe Longmore'a, ponieważ nowe samoloty, przede wszystkim myśliwce Hurricane, przybywały z zachodniej Afryki nową drogą dostarczania posiłków – przez Takoradi na Złotym Wybrzeżu – choć w pełni operacyjna stała się ona dopiero w listopadzie.

W październiku było już jasne, że Włosi budują stałe umocnienia polowe. Nowe światło na ich plany rzuciło odczytanie przez Brytyjczyków włoskich depesz. Szyfry włoskiego lotnictwa dekodowano w 80 procentach, z wyjątkiem, czterotygodniowej przerwy w styczniu; od tego czasu złamano także kody armii lądowej. Depesze Luftwaffe ze źródła Ultra również świadczyły o tym, że nie istnieje bezpośrednie zagrożenie interwencją niemiecką. 20 października Wavell wysłał do Wilsona list z poleceniem sprawdzenia możliwości zaatakowania wroga w trójkącie Sidi Barrani – Sofafi – Buq Buq. Operacja trwałaby cztery-pięć dni i przeprowadzono by ją z zaskoczenia. Wavell był w pełni świadom potrzeby zachowania tajemnicy, dlatego liczbę odbiorców zmniejszył do minimum. Prawie żadna operacja w historii nie ograniczyła się do równie niewielkiej biurokracji. Równocześnie z włoskim najazdem na Grecję z Londynu nadeszły żądania zwolnienia części ludzi i sprzętu i wysłania ich na pomoc Grekom. Jednak nawet najmniejsze zmiany wystawiały całą operację na niebezpieczeństwo. Pomysłodawcę zmuszono do powiadomienia o wszystkim Anthony'ego Edena, sekretarza stanu do spraw wojennych, który właśnie przebywał na Bliskim Wschodzie. Gdy Eden był w stanie do 8 listopada przekazywać informację Churchillowi, ten ostatni był zachwycony, co jednak nie powstrzymało go przed pouczeniem Wavella. Podczas gdy Churchill oczekiwał maksymalnego wysiłku i nadziei na błyskawiczne uwolnienie ludzi i sprzętu do innych projektowanych zadań na Bałkanach, celem Wavella było oczyszczenie z Włochów (którzy przegonili Brytyjczyków z Somali) całej wschodniej Afryki. Własnie do tego potrzebne były niezbędne posiłki w Egipcie, a jedyna w pełni wyszkolona i zaopatrzona dywizja, Hinduska 4. Dywizja Piechoty, nie mogłaby podołać obu tym zadaniom.

W swoich licznych instrukcjach Wavell podkreślał znaczenie mobilności i ograniczenia spowodowane niewystarczającą pomocą techniczną, a także zawierał różne sugestie natury taktycznej, o których jednak ani Wilson, ani O'Connor nie mieli najlepszego zdania. W pewnym momencie Wilson przedstawił Wavellowi poprawiony plan O'Connora zakładający wykorzystanie przełęczy Enba, oddzielającej obozy Sofafi i Nibeiwa, oraz zaatakowanie Nibeiwy i Tummar od zachodu. Wavell, który zawsze lubił niekonwencjonalne podejście, z zadowoleniem zaakceptował plan. Szczegóły tego, co miałom być operacją "Compass", zaczęły się krystalizować w przenikliwym umyśle O'Connora. Po przejściu sił atakujących przez przełęcz Enba hinduska 4. Dywizja Piechoty posuwała by się na północ, opanowując obozy, podczas gdy 7. Dywizja Pancerna osłaniała by ją przed wrogiem od południa i zachodu. Garnizon Mersa Matruh i Selby Force miały dokonać demonstracji siły, a następnie poruszać się wzdłuż głównej drogi nadbrzeżnej. Zamiast klasycznego natarcia piechoty i czołgów zaplanowano, że Matildy otworzą drogę do obozów nacierającej za nimi piechocie. O'Connor napisał później, że:

Aby zwiększyć bezpieczeństwo, Wavell posłużył się fortelem: miano stworzyć wrażenie, że Pustynia Zachodnia została pozbawiona sił przebazowanych z Grecji.

Problemy logistyczne rozwiązano dzięki zorganizowaniu Forward Supply Depots. Składy numer 3 i 4, z amunicją, żywnością i paliwem na pięć dni, zostały rozlokowane 48 kilometrów od Mersa Matruh na ziemi niczyjej. Tak naprawdę utworzono je na wypadek posuwania się Włochów, a O'Connor regularnie wizytował budujące je jednostki administracyjne. "Jock Columns" ciągle obserwował te wysiłki. Nagłe starcie na przełęczy Enba 19 listopada skończyło się zniszczeniem pięciu czołgów Włochów i setką włoskich żołnierzy zabitych i rannych przy utracie pięciu żołnierzy po stronie brytyjskiej. Wstrzymało to Włochów na kolejne trzy tygodnie, a tymczasem Brytyjczycy przechodzili intensywny trening, którego kulminacją były "Ćwiczenia nr 1". Ćwiczono ataki na dokładne repliki, ale żaden z trenujących nie był tego świadom. 26 listopada wieczorem O'Connor zwołał swych starszych oficerów na odprawę i poinformował o "Ćwiczeniach nr 2", które w rzeczywistości były operacją "Compass" – do oryginalnego planu prowadzono tylko niewielkie poprawki.

Tego samego dnia Wavell otrzymał depeszą od Churchilla. Przeczytał w niej, że jeśli atak będzie skuteczny "to sądzę, że ma pan plany, aby wykorzystać powodzenie w pełni". Wavell wydawał się lekceważyć szansę na powodzenie ataku. Wyjaśniał później:

Dwa dni później Wavell wydał Wilsonowi ostatnią dyrektywę na piśmie, oświadczając:

2 grudnia Wavell zwołał konferencję dotyczącą wschodniej Afryki i planowania przebazowania hinduskiej 4. Dywizji, a 6 grudnia wysłał depeszę do Londynu, w dalszym ciągu lekceważąc operację "Compass". Churchill był wściekły.